Dieta na endometriozę

Z endometriozą może się zmagać nawet co 10. kobieta w wieku reprodukcyjnym. U pacjentek z endometriozą tkanka endometrium występuje poza macicą, co powoduje u nich m.in. ból i zmniejszenie płodności. Podstawą leczenia endometriozy są leki przeciwbólowe, hormonalne środki antykoncepcyjne (w zależności od planów dotyczących płodności) oraz leczenie operacyjne. Coraz więcej doniesień pojawia się jednak w odniesieniu do metod alternatywnych ‒ diety, suplementów diety. Jak wygląda dieta na endometriozę?
Dieta na endometriozę

Endometrioza suplementy diety

Przyczyna endometriozy nie została do końca poznana – stanowi chorobę hormonozależą (estrogenozależną), na tle zapalnym. W przypadku potwierdzonej laparoskopowo endometriozy Grupa ds. Wytycznych (GDG, Guideline Development Group) Europejskiego Towarzystwa ds. Ludzkiej Reprodukcji i Embriologii (ESHRE, European Society of Human Reproduction and Embryology) nie zaleca stosowania suplementów diety czy metod medycyny alternatywnej.

Specjaliści twierdzą, że bilans korzyści/ryzyka jest aktualnie nieznany. Nie wiadomo ani czy są skuteczne, ani czy bezpieczne. Choć wskazuje się, że niektóre kobiety szukające pomocy w medycynie alternatywnej odczuwają pewne korzyści z jej stosowania.

Wytyczne brytyjskie (NICE, National Institute for Health and Care Excellence) również wskazują, że dostępne dowody naukowe nie potwierdzają, by tradycyjna medycyna chińska lub leki ziołowe czy suplementy diety były zasadne w leczeniu endometriozy.

Dieta przeciwzapalna na endometriozę

Obecnie nie ma żadnych rekomendacji dietetycznych w prewencji lub leczeniu endometriozy. Jednym z pomysłów naukowców i praktyków jest stosowanie u kobiet z endometriozą diety przeciwzapalnej, której celem jest łagodzenie stanu zapalnego. Przypuszcza się, że pewne produkty mogą mieć działanie prozapalne (np. bogate w tłuszcze trans, tłuszcze ogółem, czerwone mięso), a inne potencjał prozapalny (np. bogate w wapń, witaminę D czy kwasy omega-3).

Obecnie brak jednak jakichkolwiek danych potwierdzających zasadność stosowania diety przeciwzapalnej u kobiet z endometriozą.

Przeczytaj: Dieta przeciwzapalna – na czym polega i jakie jest jej zastosowanie?

Endometrioza dieta

W badaniu prospektywnym (w którym osoby zostają włączone do badania przed wystąpieniem danej choroby i są obserwowane przez określony czas) 70 835 kobiet przed menopauzą* oceniano dietę za pomocą kwestionariusza częstotliwości spożycia co 4 lata.

Zaobserwowano niższe ryzyko endometriozy przy większej ilości owoców w diecie, zwłaszcza cytrusowych.

Kobiety spożywające dziennie przynajmniej jedną porcję owoców cytrusowych miały o 22. proc. niższe ryzyko endometriozy w porównaniu z kobietami jedzącymi je rzadziej.

Nie zaobserwowano związku między spożyciem warzyw a ryzykiem tej choroby, z wyjątkiem warzyw kapustnych – kobiety jedzące przynajmniej jedną ich porcję dziennie cechowały się o 13 .proc. wyższym ryzykiem rozwoju tej choroby niż te, które sięgały po nie rzadziej niż raz w tygodniu.

Wśród składników żywności stwierdzono korzystny efekt jedynie dla beta-kryptoksantyny – karotenoidu, który jest naturalnym barwnikiem znajdującym się w pomarańczach, żółtkach jaj, papai czy jabłkach.

W innej analizie również w ramach badania Nurses Health Study II o podobnych założeniach (Yamamoto 2018), którą objęto 81 908 kobiet, odnotowano, że kobiety mające w diecie przynajmniej jedną porcje czerwonego mięsa dziennie cechowało nawet o 56 proc. wyższe ryzyko wystąpienia endometriozy, w porównaniu z osobami spożywającymi jedną porcję tygodniowo lub rzadziej. Związek był najsilniejszy dla mięsa czerwonego nieprzetworzonego, zwłaszcza u kobiet bez rozpoznanej wcześniej niepłodności. Kobiety będące w grupie o najwyższym spożyciu przetworzonego mięsa czerwonego cechowało najwyższe ryzyko endometriozy (5 lub więcej porcji tygodniowo versus 1 porcja na miesiąc).

Nie odnotowano związku między spożyciem drobiu, ryb, owoców morza i jaj a ryzykiem endometriozy.

Komitet ds. Praktyki Klinicznej Amerykańskiego Towarzystwa Medycyny Reprodukcyjnej (The Practice Commitee of the American Society for Reproductive Medicine):

„Endometrioza powinna być postrzegana jako choroba przewlekła, która wymaga planu leczenia na całe życie – jego celem powinno być stosowanie metod farmakologicznych i unikanie powtarzających się zabiegów chirurgicznych”.

Więcej o endometriozie, jej objawach, diagnostyce i leczeniu:

* populacja Nurses Health Study II (Harris 2018)

Źródła: 

  1. https://www.nice.org.uk/guidance/ng73/chapter/Recommendations#pharmacological-pain-management
  2. Information for women with endometriosis Version 2014. Patient version of the ESHRE Guideline on management of women with endometriosis.
  3. Pustkowski M. Rozpoznanie objawów jest kluczem do diagnozowania endometriozy. Obraz kliniczny wskazania do skierowania, możliwości leczenia. Na podstawie: O’Sullivan M.E.C., Overton C. Symptom recognition key to diagnosing endometriosis. The Practitioner 2018; 262(1813): 13-18.
  4. Schenken R.S. Endometriosis: pathogenesis, clinical features, and diagnosis. UpToDate, Topic 7384 Version 56.0.
  5. Schenken R.S. Endometriosis: treatment of pelvic pain. UpToDate, Topic 7387 Version 49.0.
  6. Practice Committee of the American Society for Reproductive Medicine. Treatment of pelvic pain associated with endometriosis: a committee opinion. Fertil Steril 2014; 101:927.
  7. Harris H.R., Eke A.C., Chavarro J.E., i wsp. Fruit and vegetable consumption and risk of endometriosis. Hum Reprod 2018; 33(4): 715-727.
  8. Yamamoto A., Harris H.R., Vitonis A.F. i wsp. A prospective cohort study of meat and fish consumption and endometriosis risk. Am J Obstet Gynecol 2018; 219(2): 178.e1-178.e10. doi: 10.1016/j.ajog.2018.05.034
  9. Jurkiewicz-Przondziono J., Lemm M., Kwiatkowska-Pamuła A. i wsp. Influence of diet on the risk of developing endometriosis. Ginekol Pol 2017; 88(2): 96-102.
Prezentowanych informacji o charakterze medycznym nie należy traktować jako wytycznych postępowania medycznego w stosunku do każdego pacjenta. O postępowaniu medycznym, w tym o zakresie i częstotliwości badań diagnostycznych i/lub procedur terapeutycznych decyduje lekarz indywidualnie, zgodnie ze wskazaniami medycznymi, które ustala po zapoznaniu się ze stanem pacjenta. Lekarz podejmuje decyzję w porozumieniu z pacjentem. W przypadku chęci realizacji badań nieobjętych wskazaniami lekarskimi, pacjent ma możliwość ich odpłatnego wykonania.
autor mgr Agata Stróżyk, Specjalista ds. Informacji Medycznej, Dietetyk kliniczny, sportowy i pediatryczny
Data dodania 03.09.2020
Data ostatniej aktualizacji 08.10.2020