Stomatologia zachowawcza

  1. Czym jest stomatologia zachowawcza?
  2. Zabiegi w ramach stomatologii ogólnej
  3. Dziecięca stomatologia zachowawcza
  4. Przeprowadzane badania i diagnostyka
  5. Na czym polega leczenie próchnicy?
  6. Kiedy należy udać się do dentysty?
  7. Zalecenia po leczeniu zachowawczym

Czym jest stomatologia zachowawcza?

Stomatologia zachowawcza, często zwana też ogólną, obejmuje zabiegi związane z profilaktyką próchnicy zębów i leczeniem wszelkiego rodzaju ubytków. Podstawowym celem stomatologii ogólnej jest utrzymanie dobrego stanu uzębienia, zachowanie żywotności zębów i ich estetycznego wyglądu. Regularne wizyty u dentysty i poddawanie się zalecanym zabiegom pozwala na efektywne wzmacnianie zębów i zapobieganie powstawania próchnicy, która często jest przyczyną poważniejszych chorób przyzębia.

Zabiegi w ramach stomatologii ogólnej

Stomatologia ogólna zapewnia szeroki zakres zabiegów, których celem jest profilaktyka chorób zębów oraz leczenie powstałych ubytków próchniczych. W ramach działań zapobiegawczych w gabinecie dentystycznym można wykonać:

  • badania kontrolne jamy ustnej oraz zębów,
  • instruktaż prawidłowej higieny jamy ustnej,
  • pełną higienizację zębów lub tylko poszczególne jej etapy (skaling, piaskowanie, polerowanie, fluoryzację),
  • lapisowanie zębów mlecznych, wykonywane przez stomatologów dziecięcych,
  • leczenie nadwrażliwości zębów oraz problemów powodujących krwawienie dziąseł.

Poza działaniami profilaktycznymi stomatologia zachowawcza zajmuje się również diagnostyką i leczeniem próchnicy oraz jej powikłań, wypełnianiem ubytków, leczeniem kanałowym, odbudową brakującego zęba za pomocą mostu, kosmetyczną odbudową korony oraz leczeniem stanów pourazowych zębów stałych.

Dziecięca stomatologia zachowawcza

Dział stomatologii zachowawczej zajmujący się kontrolą, profilaktyką i leczeniem zębów mlecznych i stałych dzieci oraz młodzieży nazywa się pedodoncją. Została ona wyodrębniona, ponieważ istnieją duże różnice w uzębieniu dzieci oraz dorosłych. Z tego względu zęby młodych pacjentów wymagają innego podejścia i leczenia niż zęby osób dorosłych.

Każde dziecko, podobnie jak dorosły powinno być pod stałą opieka dentystyczną. Dzięki temu można uniknąć problemów stomatologicznych, które mogą pojawić się na każdym etapie rozwoju narządu żucia. Zaleca się, by pierwsza wizyta u dentysty odbyła się, gdy dziecko ma około roku po wyrżnięciu się pierwszych ząbków. Podczas kontroli lekarz nie tylko poinstruuje rodziców o prawidłowej pielęgnacji zębów mlecznych maluszka, ale także sprawdzi czy rozwój jamy ustnej i twarzy przebiega w odpowiedni sposób.

Pedodonta zajmuje się:

  • Wizytami adaptacyjnymi, które polegają na przygotowaniu dziecka do późniejszych zabiegów w gabinecie dentystycznym. Celem takiej wizyty jest również zbudowanie pozytywnych relacji między lekarzem, a małym pacjentem.
  • Edukowaniem dzieci o prawidłowej higienie jamy ustnej.
  • Nauczaniem o profilaktyce próchnicy, wadach zgryzu, dobrych nawykach żywieniowych u dzieci.
  • Kwestiami związanymi z ząbkowaniem i zaburzeniami tego procesu.
  • Profilaktyką próchnicy: lakowaniem, lakierowaniem, lapisowaniem dziecięcych zębów.
  • Leczeniem chorób błony śluzowej jamy ustnej.
  • Leczeniem próchnicy w jej wczesnym stadium (gdy wiercenie w zębie i utrata zdrowych tkanek jest zbędne)
  • Zachowawczym leczeniem zębów mlecznych dzieci i niedojrzałych zębów stałych młodzieży.

Przeprowadzane badania i diagnostyka

Podstawowym badaniem w gabinecie dentystycznym jest dokładny wywiad i wizualna ocena stanu uzębienia i błon śluzowych jamy ustnej. W celach diagnostycznych lekarz może wykonać pantomogram, na którym widać stan wszystkich zębów w jamie ustnej. Takie zdjęcie powinno się robić co dwa lata. Wykonuje się także rentgenowskie zdjęcia pojedynczych zębów. Pozwalają one na wychwycenie zmian niewidocznych gołym okiem i ocenę stopnia zaawansowania próchnicy. Wykonanie zdjęcia często jest niezbędne, by zaplanować odpowiednie leczenie w przypadku zaawansowanej próchnicy. Widać na nim dokąd sięgają zmiany próchnicowe i czy trzeba przeprowadzić leczenie kanałowe. Przy okazji lekarz może ocenić ilość i kształt kanałów, jeśli próchnica dotarła do miazgi i kanały zębowe wymagają leczenia.

Poza zdjęciami rentgenowskimi lekarze korzystają także z innych narzędzi, które pozwalają na wczesne wykrycie próchnicy. Należą do nich: mikroskop, kamera wewnątrzustna i laser diagnostyczny. Mikroskop pokazuje obraz w dużym powiększeniu, dzięki czemu lekarz może wykryć nawet najmniejsze zmiany w wyglądzie zębów. Kamera wewnątrzustna pozwala na wychwycenie próchnicy w przestrzeniach międzyzebowych, które trudno bez niej dostrzec. Laser diagnostyczny wykorzystywany jest, by ocenić czy widoczna plamka jest przebarwieniem, demineralizacją czy ubytkiem wymagającym leczenia.

Dentysta może zlecić także tomografię komputerową czy badania USG, by postawić poprawną diagnozę i zaplanować leczenie, jednak wówczas wykonywane zabiegi wychodzą poza stomatologię zachowawczą.

Na czym polega leczenie próchnicy?

Próchnica jest najczęściej występującą chorobą zębów w społeczeństwie. Wywołują ją bakterie głównie L. acidophilus, S. mutans, S. salivarius, S. mitis, S. sanguinis, E. faecalis, jednak by się rozwinęła, niezbędny jest również cukier oraz czas.

Próchnica dotyczy niemal całej populacji - zarówno dzieci, jak i dorosłych. Można skutecznie jej zapobiegać, a  leczenie również nie jest skomplikowane - przynajmniej w początkowym stadium. Nieleczona, zaawansowana próchnica jest przyczyną poważnych, bolesnych problemów zdrowotnych jamy ustnej, między innymi: ropni, zgorzeli, zapalenia okostnej.

Przebieg leczenia próchnicy zależy w dużej mierze od jej zaawansowania. W początkowej fazie, gdy widoczne są tylko niewielkie białe plamki na powierzchni zęba, wystarczy remineralizacja. Dentysta dokładnie oczyszcza zakażone miejsce i nakłada preparat z dużą zawartością fluoru w postaci lakieru lub żelu, który zapobiega rozwojowi próchnicy i pomaga odbudować uszkodzone miejsce. By zabieg był skuteczny, należy wykonać go kilka razy.

Inną metodą leczenia jest zastosowanie silnie bakteriobójczego ozonu. Zabieg ten skutecznie spowalnia rozwój próchnicy, jest krótki (trwa 20 sekund) i bezbolesny.

W bardziej zaawansowanym stadium, czyli gdy próchnica przedostała się przez szkliwo, niezbędne jest mechaniczne usunięcie (wiertłem lub laserem) chorej tkanki, a następnie uzupełnienie ubytku wypełnieniem kompozytowym, potocznie zwanym plombą.

W ostatnim etapie próchnica dociera do miazgi zęba, niszcząc go od środka. W takiej sytuacji jedyną szansą na uratowanie zęba jest leczenie kanałowe. Niestety czasami przeprowadzenie zabiegu endodoncji jest niemożliwe i konieczna jest ekstrakcja chorego zęba.

Kiedy należy udać się do dentysty?

Wizyty u dentysty powinny być stałym elementem naszego życia. Regularne kontrole pozwalają na zapobieganie rozwoju próchnicy oraz szybkie wychwycenie ubytków próchnicowych, które są najczęstszą przyczyną problemów z uzębieniem. W przypadku chorób zębów zdecydowanie lepiej jest zapobiegać niż leczyć. Systematyczne wizyty w gabinecie dentystycznym są niezbędnym elementem profilaktycznym poza prawidłową higieną jamy ustnej. Dlatego zaleca się przynajmniej dwie wizyty kontrolne w ciągu roku. Ponadto warto wykonywać regularną higienizację zębów, ponieważ nawet dokładne mycie i nitkowanie zębów nie usunie osadu i kamienia odkładającego się na zębach. Zabieg ten służy do usuwania nadmiaru kamienia nazębnego, zapobiega również powstawaniu próchnicy, dzięki niemu poprawia się kondycja i estetyka zębów.

Nawet jeśli regularnie odwiedzamy swojego dentystę, powinniśmy się do niego udać niezwłocznie gdy:

  • dojdzie do ukruszenia lub złamania jednego z naszych zębów w wyniku urazu mechanicznego,
  • wypadnie nam stara plomba,
  • czujemy ból zęba,
  • dostrzeżemy zaczerwienienie dziąseł,
  • krwawią nam dziąsła podczas mycia zębów,
  • czujemy nasilającą się nadwrażliwość zębów na ciepło lub zimno.

Zalecenia po leczeniu zachowawczym (wypełnienia/plomby):

  1. Leczenie zachowawcze najczęściej przeprowadzane jest w znieczuleniu miejscowym. Ze względu na podane znieczulenie może być odczuwalne odrętwienie, brak czucia na twarzy po stronie zabiegu, a czasami zdarzają się trudności w mówieniu czy przełykaniu.
  2. Do czasu odzyskania pełnego czucia zaleca się powstrzymać się od posiłków. Należy także zachować ostrożność przy piciu napojów. Objawy znieczulenia ustępują stopniowo w ciągu godziny.
  3. Stosowane obecnie materiały odtwarzające twarde tkanki zębów (plomby), dzięki technice ich utwardzania przy użyciu lampy UV, natychmiast po ich założeniu są odporne na czynniki zewnętrzne i nie wymagają suszenia ani ograniczeń w nagryzaniu na nie, w związku z tym można od razu po wizycie jeść.
  4. W przypadku leczenia ubytków w zębach, w których już brakuje co najmniej jednej ścianki, dentysta zakłada na ząb metalowy lub foliowy pierścień (formówkę), której brzeg umieszcza się w szczelinie między zębem a dziąsłem. Stąd w niektórych przypadkach po ustąpieniu znieczulenia, można odczuwać nieznaczne dolegliwości bólowe okolicy leczonego zęba. Dolegliwości te znikają po 1-3 dni po wizycie.
  5. Po wizycie stomatologicznej, na której jest zakładane wypełnienia, można przeprowadzić normalne/standardowe zabiegi higieny jamy ustnej, czyli myć zęby szczotką i pastą, używać nici dentystycznej i irygatora, czy płynu do płukania.
  6. Bardzo ważne jest skrupulatne przestrzeganie harmonogramu wizyt i ustaleń planu leczenia stomatologicznego.