Badanie kortyzolu to oznaczenie stężenia hormonu produkowanego przez nadnercza, którego poziom podlega rytmowi dobowemu i wzrasta w sytuacjach stresowych. Pozwala wykryć nadmiar lub niedobór kortyzolu, w tym zaburzenia występujące w chorobie Cushinga oraz niedoczynności nadnerczy. Jest zalecane osobom z objawami sugerującymi nieprawidłowości hormonalne, takimi jak: osłabienie, przyrost masy ciała czy zaburzenia snu. Badanie można wykonać na podstawie próbki krwi pobranej w laboratorium diagnostycznym.
Badanie hormonu stresu, norma, cena

Spis treści:

  1. Co to jest kortyzol?
  2. Jak działa kortyzol w organizmie
  3. Kiedy wykonać badanie kortyzolu
  4. Przygotowanie i przebieg badania kortyzolu
  5. Norma kortyzolu
  6. Jak interpretowane są wyniki badania kortyzolu
  7. Cena badania kortyzolu

Co to jest kortyzol?

Kortyzol to hormon glikokortykosteroidowy, nazywany również hydrokortyzolem. Za jego produkcję odpowiadają nadnercza. Produkcja kortyzolu w organizmie człowieka uzależniona jest od hormonu adrenokortykotropowego (ACTH), wytwarzanego przez przysadkę mózgową, który reguluje utrzymanie właściwego poziomu kortyzolu.

W momencie pojawienia się silnego stresu (np. w okresie głodzenia, stresu psychicznego czy wysiłku fizycznego), zwiększa się także stężenie kortyzolu. Wzrost jego stężenia prowadzi z kolei do wzrostu stężenia glukozy we krwi.

Zwiększenie ilości dostępnej glukozy to jednocześnie większa pula energii do wykorzystania na pracę organizmu, a to przekłada się na umożliwienie mobilizacji do działania. Ponadto zadaniem kortyzolu, jako jednego z hormonów stresu, jest pobudzenie innych hormonów tj: adrenalina i noradrenalina.

Badanie poziomu kortyzolu (hormon stresu)
Cena od 70,00 zł
SPRAWDŹ >>

Jak działa kortyzol w organizmie

Hormon ten wpływa również na podniesienie wartości ciśnienia tętniczego krwi. Wzmaga nie tylko rozpad węglowodanów, ale również nasila uwalnianie wolnych kwasów tłuszczowych z tkanki tłuszczowej i aminokwasów z białek (również mięśniowych).

Dlatego też utrzymujące się wysokie stężenie kortyzolu może prowadzić do obniżenia odsetka beztłuszczowej masy ciała (w tym masy mięśniowej). Jednocześnie może powodować wzrost apetytu i spożycia pokarmu, co sprzyja zwiększaniu tkanki tłuszczowej. Może nasilać także insulinooporność.

Kortyzol jest także ważny dla gospodarki wodnoelektrolitowej, również wykazuje silne działanie przeciwzapalne. Jest szczególnie istotny w okresie prenatalnym, kiedy jest niezbędny do rozwoju płodu.

Kiedy wykonać badanie kortyzolu

Oznaczenie wykonywane jest na zlecenie lekarza, kiedy zachodzi podejrzenie, że w organizmie pacjenta dochodzi do zbyt dużej lub niedostatecznej produkcji tego hormonu.

Objawy wysokiego poziomu mogą obejmować uczucie osłabienia, wzrost wagi, nadmiernym odkładaniem się tkanki tłuszczowej w okolicach twarzy, karku i pleców, problemów ze snem.

Oznaczenie stężenia kortyzolu we krwi jest pomocne w:

  • diagnostyce choroby Cushinga,
  • niedoczynności nadnerczy,
  • a także w diagnostyce problemów związanych z przysadką mózgową.

Infografika ilustrująca objawy wysokiego kortyzolu.

Przygotowanie i przebieg badania kortyzolu

Próbka krwi powinna zostać pobrana rano, ponieważ stężenie kortyzolu ulega cyklowi dobowemu. Próbkę należy pobrać, gdy pacjent jest na czczo. W związku z tym, że kortyzol jest hormonem uwalnianym pod wpływem sytuacji stresowych, przed pobraniem należy w miarę możliwości wyeliminować lub możliwie jak najbardziej zminimalizować jego działanie, aby uzyskać wiarygodny wynik, obrazujący rzeczywisty stan pacjenta.

Na czczoW godzinach porannychSzczególne wymagania
TAKTAK (do godz. 10)NIE

Wcześniej należy także zrezygnować z intensywnej aktywności fizycznej. Lekarz może również zalecić odstawienie leków lub przyjęcie ich dopiero po pobraniu krwi, jeżeli mogłyby one wpłynąć w jakikolwiek sposób na wiarygodność wyniku (np. leki przeciwobrzękowe, zawierające estrogen lub androgeny, syntetyczne glikokortykosteroidy).

Norma kortyzolu

Przykładowe wartości referencyjne stężenia kortyzolu wynoszą:

  • rano: 166–507 nmol/l,
  • wieczorem: 73,8–291 nmol/l.

Najwyższe stężenie kortyzolu obserwuje się w godzinach porannych, natomiast najniższe późnym wieczorem.

Prawidłowy wynik należy zawsze odnosić do zakresów referencyjnych podanych przez laboratorium, ponieważ mogą się one różnić w zależności od zastosowanej metody oznaczenia.

Wysoki kortyzol

Wartości przekraczające prawidłowe stężenie kortyzolu obserwuje się w przypadku:

  • depresji
  • długotrwałego stresu
  • alkoholizmu
  • przyjmowania niektórych leków (kortykosteroidy zarówno przyjmowane wewnętrznie jak i zewnętrznie)

Obniżony kortyzol może oznaczać:

  • chorobę Addisona (niedoczynność kory nadnerczy)

Jak interpretowane są wyniki badania kortyzolu

Interpretacja wyniku badania kortyzolu polega na porównaniu uzyskanego stężenia z zakresem referencyjnym obowiązującym w danym laboratorium oraz uwzględnieniu pory pobrania próbki.

Zarówno obniżone, jak i podwyższone stężenie kortyzolu w odniesieniu do normy uznaje się za nieprawidłowe.

Wyniku badania nie należy interpretować samodzielnie – ostatecznej oceny powinien dokonać lekarz.

Cena badania kortyzolu

Koszt oznaczenia poziomu kortyzolu we krwi (hormonu stresu) zaczyna się już od 66,50 zł i może szacować się do około 90,00 zł.

Ceny badań mogą różnić się w zależności od placówki oraz aktualnej oferty promocyjnej, dlatego warto zawsze sprawdzić szczegóły w sklepie Medicover lub w punkcie pobrań.

Powiązane badania:

Powiązane specjalizacje lekarskie:

Powiązane artykuły: