Kortyzol nazywany jest także hormonem stresu, ponieważ jego stężenie wzrasta w sytuacjach stresowych dla organizmu. Wzrost jego stężenia ma pomóc przygotować się organizmowi do działania, ale stale utrzymujący się wysoki poziom hormonu może wskazywać na współistniejące zaburzenie i prowadzić do powikłań.
Kortyzol ile kosztuje badanie? Koszt zaczyna się od ok. 47 zł.

Spis treści:

  1. Co to jest kortyzol??
  2. Kiedy sprawdzać poziom kortyzolu we krwi?
  3. Przygotowanie do badania kortyzolu
  4. Norma kortyzolu
  5. Co oznacza niski i podwyższony poziom kortyzolu
  6. Kortyzol cena

Co to jest kortyzol?

Kortyzol jest nazywany hydrokortyzolem lub hormonem glikokortykosteroidowym. Za jego produkcję odpowiadają nadnercza. Produkcja kortyzolu w organizmie człowieka uzależniona jest od hormonu adrenokortykotropowego, wytwarzanego przez przysadkę mózgową, który reguluje utrzymanie właściwego poziomu kortyzolu.
W momencie pojawienia się silnego stresu (np. w okresie głodzenia, stresu psychicznego czy wysiłku fizycznego), zwiększa się także stężenie kortyzolu. Wzrost jego stężenia prowadzi z kolei do wzrostu stężenia glukozy we krwi.
Zwiększenie ilości dostępnej glukozy to jednocześnie większa pula energii do wykorzystania na pracę organizmu, a to przekłada się na umożliwienie mobilizacji do działania. Ponadto zadaniem kortyzolu, jako jednego z hormonów stresu, jest pobudzenie innych hormonów tj: adrenalina i noradrenalina.

Jak działa kortyzol?

Hormon wpływa również na podniesienie wartości ciśnienia tętniczego krwi. Wzmaga nie tylko rozpad węglowodanów, ale również nasila uwalnianie wolnych kwasów tłuszczowych z tkanki tłuszczowej i aminokwasów z białek (również mięśniowych), dlatego utrzymujące się wysokie stężenie kortyzolu może prowadzić do obniżenia odsetka beztłuszczowej masy ciała (w tym masy mięśniowej). Jednocześnie może powodować wzrost apetytu i spożycia pokarmu, co sprzyja zwiększaniu tkanki tłuszczowej. Może nasilać także insulinooporność.
Kortyzol jest także ważny dla gospodarki wodnoelektrolitowej, również wykazuje silne działanie przeciwzapalne. Jest szczególnie istotny w okresie prenatalnym, kiedy jest niezbędny do rozwoju płodu.

Kiedy badać poziom kortyzolu we krwi?

Oznaczenie wykonywane jest na zlecenie lekarza, kiedy zachodzi podejrzenie, że w organizmie pacjenta dochodzi do zbyt dużej lub niedostatecznej produkcji tego hormonu.
Objawy wysokiego poziomu mogą obejmować uczucie osłabienia, wzrost wagi, nadmiernym odkładaniem się tkanki tłuszczowej w okolicach twarzy, karku i pleców, problemów ze snem.
Oznaczenie jego stężenia jest pomocne w:
  • diagnostyce choroby Cushinga,
  • niedoczynności nadnerczy,
  • a także w diagnostyce problemów związanych z przysadką mózgową.

Przygotowanie do badania kortyzolu

Próbka krwi powinna zostać pobrana rano, ponieważ stężenie kortyzolu ulega cyklowi dobowemu. Próbkę należy pobrać, gdy pacjent jest na czczo. W związku z tym, że kortyzol jest hormonem uwalnianym pod wpływem sytuacji stresowych, przed pobraniem należy w miarę możliwości wyeliminować lub możliwie jak najbardziej zminimalizować jego działanie, aby uzyskać wiarygodny wynik, obrazujący rzeczywisty stan pacjenta.
Na czczoW godzinach porannychSzczególne wymagania
TAKTAK (do godz. 10)NIE
Wcześniej należy także zrezygnować z intensywnej aktywności fizycznej. Lekarz może również zalecić odstawienie leków lub przyjęcie ich dopiero po pobraniu krwi, jeżeli mogłyby one wpłynąć w jakikolwiek sposób na wiarygodność wyniku (np. leki przeciwobrzękowe, zawierające estrogen lub androgeny, syntetyczne glikokortykosteroidy).

Norma kortyzolu

Analiza wyników powinna opierać się na wartościach referencyjnych podanych przez laboratorium. Najwyższe stężenie kortyzolu odnotowuje się w godzinach porannych, natomiast najniższe późnym wieczorem. Zarówno obniżone, jak i podwyższone stężenie kortyzolu w odniesieniu do normy jest nieprawidłowe. Wynik należy skonsultować z lekarzem.

Prawidłowy wynik

Przykładowe wyniki stężenia kortyzolu (pamiętaj jednak, aby zawsze sprawdzić, jakie wartości referencyjne podaje twoje laboratorium):
  • rano: 166 — 507 nmol/l
  • wieczorem: 73.8 — 291 nmol/l

Co oznacza niski i podwyższony poziom kortyzolu

Wartości przekraczające normę obserwuje się w przypadku:

  • depresji
  • długotrwałego stresu
  • alkoholizmu
  • przyjmowania niektórych leków (kortykosteroidy zarówno przyjmowane wewnętrznie jak i zewnętrznie)

Zbyt niski wynik może oznaczać:

  • chorobę Addisona (niedoczynność kory nadnerczy)

Kortyzol cena

Cennik uzależniony jest od miasta, w którym wykonasz badanie. 

MiastoCena
Warszawaod 72 zł
Bielsko-Białaod 50 zł
Trójmiastood 85 zł
Gliwiceod 50 zł
Katowiceod 50 zł
Krakówod 50 zł
Łódźod 50 zł
Lublinod 47 zł
Poznańod 50 zł
Szczecinod 50 zł
Wrocławod 50 zł

Dowiedz się więcej: