Test obciążenia glukozą, czyli doustny test tolerancji glukozy (w skrócie DTTG lub z ang. OGTT – oral glucose tolerance test) jest badaniem wykonywanym na podstawie próbki krwi pobranej z żyły pacjenta, zgodnie z przyjętym schematem. Jest ważnym elementem w diagnostyce zaburzeń, szczególnie stanu przedcukrzycowego gospodarki i cukrzycy ciążowej. Cena testu zależy od lokalizacji placówki.


Spis treści:

  1. Co to jest?
  2. Kto powinien wykonać?
  3. Przygotowanie
  4. Przebieg
  5. Wynik

Co to jest test tolerancji glukozy?

Glukoza jest cukrem prostym, który stanowi dla organizmu podstawowe źródło energii.

Jej stężenie musi pozostawać w bezpiecznym zakresie, ponieważ zarówno hipoglikemia, jak i hiperglikemia prowadzą do powikłań. W hiperglikemii kluczową rolę odgrywa insulina, która wspomaga wychwyt glukozy przez tkanki i hamuje jej wątrobową produkcję; w cukrzycy typu 1 dominuje niedobór insuliny, a w typie 2 organizm nie reaguje prawidłowo na insulinę (insulinooporność), a z czasem trzustka nie jest w stanie wytworzyć jej wystarczającej ilości, aby utrzymać prawidłowy poziom e stężenie glukozy we krwi.

Rozpoznanie cukrzycy opiera się na jednym z równoważnych kryteriów:

  • glikemia na czczo ≥ 126 mg/dl,
  • wartość hemoglobiny glikowanej HbA1c ≥ 6,5% (48 mmol/mol),
  • glikemia przygodna ≥ 200 mg/dl z objawami lub 2‑godzinna glikemia w OGTT ≥ 200 mg/dl.

Test tolerancji glukozy (OGTT) jest szczególnie przydatny przy nieprawidłowej glikemii na czczo (100–125 mg/dl) do rozpoznawania stanu przedcukrzycowego oraz w diagnostyce cukrzycy ciążowej; standardowo mierzy się glikemię na czczo i po 2 godzinach od wypicia roztworu 75 g glukozy.

Stan przedcukrzycowy rozpoznaje się, gdy glikemia na czczo mieści się w zakresie 100–125 mg/dl włącznie (5,6–6,9 mmol/l) i/lub glikemia w 2. godzinie doustnego obciążenia 75 g glukozy wynosi 140–199 mg/dl (7,8–11,1 mmol/l). Stany te określamy odpowiednio jako nieprawidłową glikemię na czczo i nieprawidłową tolerancję glukozy.

Doustne obciążenie glukozą - sprawdź przebieg i interpretację wyników.

Kto powinien wykonać OGTT?

OGTT wykonuje się na zlecenie lekarza przede wszystkim w diagnostyce stanu przedcukrzycowego, w niejednoznacznych przypadkach podejrzenia cukrzycy typu 2 oraz rutynowo u kobiet w ciąży (24.–28. tydzień) w kierunku cukrzycy ciążowej. Badanie polega na oznaczeniu glikemii na czczo i po 2 godzinach od wypicia roztworu 75 g glukozy.

Wskazania do OGTT obejmują:

  • glikemia na czczo w zakresie 100–125 mg/dl (nieprawidłowa glikemia na czczo),
  • podejrzenie nieprawidłowej tolerancji glukozy,
  • diagnostykę cukrzycy ciążowej,
  • sytuacje graniczne, gdy inne badania (glukoza na czczo, HbA1c) nie dają jednoznacznej odpowiedzi.

Przeciwwskazania:

  • rozpoznana cukrzyca,
  • jawna hiperglikemia (glikemia przygodna ≥ 200 mg/dl z objawami),
  • ostre choroby, infekcje lub stosowanie leków wpływających na glikemię (np. glikokortykosteroidy).

 

Test OGTT u kobiet w ciąży

Test wykonywany jest w ramach profilaktyki u kobiet w ciąży, w celu potwierdzenia bądź wykluczenia tzw. cukrzycy ciążowej, która jest stanem niebezpiecznym nie tylko dla matki, lecz także dla rozwijającego się dziecka.

Schemat badań do rozponania cukrzycy. OGTT i inne badania.

Przygotowanie do badania OGTT

Przed planowanym wykonaniem badania nie powinno się radykalnie zmieniać nawyków żywieniowych. Ilość spożywanych węglowodanów w ciągu 3 dni poprzedzających wykonanie badanie powinna pozostać na normalnym dla pacjenta poziomie. Znaczne ograniczenie ich ilości w diecie może spowodować, że wynik badania będzie niejednoznaczny i nierzetelny. Przed badaniem nie zmienia się również nawyków związanych z aktywnością fizyczną, jedynie konieczne jest zrezygnowanie ze spożywania napojów alkoholowych.

W dniu badania pacjent zgłasza się do laboratorium wypoczęty, po przespanej nocy, na czczo, co oznacza, że od ostatniego posiłku musi minąć co najmniej 8–12 godzin. Test wykonywany jest w godzinach porannych.

Ważne jest, by poinformować lekarza kierującego na badanie o przyjmowanych lekach.

Test jest niemiarodajny u osób z zaburzeniami wchłaniania (np. u osób z celiakią). Nie powinno się go wykonywać w trakcie ostrej infekcji oraz przyjmowania leków mogących zwiększać glikemię (np. glikokortykosteroidów, diuretyków tiazydowych stosowanych m.in. przy nadciśnieniu, niektórych β-blokerów stosowanych w kardiologii).

Przebieg testu doustnego obciążenia glukozą

W przypadku występowania dodatniego wywiadu w kierunku hiperglikemii (wzmożone pragnienie, wielomocz, niezamierzona utrata wagi), przed podaniem 75 g glukozy najpierw wykonywane jest badanie paskowe stężenia glukozy z krwi włośniczkowej glukometrem w celu potwierdzenia objawów hiperglikemii.

Jeżeli wynik badania paskowego jest powyżej 200 mg/dl, należy odstąpić od wykonania obciążenia glukozą i skonsultować się z lekarzem.

Procedura wykonania testu jest ściśle określona:

  1. W pierwszej kolejności pobiera się krew od pacjenta na czczo i oznacza się glukozę na czczo w osoczu.
  2. Pacjent wypija w ciągu 5 minut 250–300 ml wody, w której rozpuszczono odpowiednią dawkę glukozy w stosunku do masy ciała. Osoby dorosłe oraz kobiety w ciąży wykonują test, przyjmując roztwór zawierający 75 g glukozy, natomiast w przypadku dzieci jej ilość ustalana jest na podstawie masy ciała (1,75 g na każdy kilogram masy ciała, jednak nie więcej niż 75 gramów).
  3. Pacjent czeka 2 godziny w pozycji siedzącej na kolejne pobranie krwi żylnej i oznaczenie pozoimu glukozy. W tym czasie musi zrezygnować z palenia tytoniu i spożywania dodatkowych posiłków czy płynów.

U niektórych osób, jak np. u kobiet ciężarnych, schemat przeprowadzenia badania obejmuje wykonanie kontroli poziomu glukozy we krwi również po upływie godziny od momentu wypicia przygotowanego roztworu. W określonych przypadkach test wydłuża się i glikemię oznacza się po 3, a nawet po 4 godzinach (co pozwala na wykrycie hipoglikemii reaktywnej).

Wynik badania - normy doustnego testu obciążenia glukozą

Wyniki badania powinny zawierać się w przedziałach referencyjnych wskazanych przez laboratorium. Podwyższone stężenie może sugerować stan przedcukrzycowy, który charakteryzuje się:

  • nieprawidłową glikemią na czczo (IFG, ang. impaired fasting glucose) - wówczas IFG waha się w granicach 100–125 mg/dl
  • oraz wysokim stężeniem glukozy po upływie 120 minut – wtedy IGT (nieprawidłowa tolerancja glukozy, ang. impaired glucose tolerance) wynosi w granicach 140–199 mg/dl.

Jeśli po 2 godzinach stężenie glukozy wynosie ≥ 200 mg/dl (≥11,1 mmol/l), wskazuje to na cukrzycę.

Przykładowy cennik  w wybranych miastach

Powiązane tematy: 

Badanie glukozy

Hemoglobina glikowana