Bruksizm. Coś tu zgrzyta…

Starte zęby, bóle głowy i szczęki, bezsenność – to tylko niektóre objawy choroby, jaką jest bruksizm. Na czym polega to schorzenie? Jakie są jego przyczyny i jak tę przypadłość leczyć?
Na bruksizm stomatolog może zlecić wykonanie specjalnej szyny na zęby.

Bruksizm co to jest?

Najprościej rzecz ujmując, bruksizm jest nieświadomym tarciem zębami żuchwy o zęby szczęki i zgrzytaniem zębami głównie podczas snu, ale także w ciągu dnia. Według statystyk, dotyczy on zarówno dzieci, jak i dorosłych, ale najczęściej dotyka osoby między 25. a 45. rokiem życia.

Liczba osób dotkniętych tą dolegliwością w ostatnich latach (począwszy od lat 90.) wzrasta, zarówno w Polsce, jak i na świecie, co tłumaczy się coraz bardziej stresującym trybem życia. Schorzenie częściej dotyczy kobiet niż mężczyzn.

Przyczyny bruksizmu

Przyczyny bruksizmu nie są do końca znane. Najczęściej przyjmuje się, że jest on efektem stresu lub czasami (dużo rzadziej) wad zgryzu. Fińscy naukowcy zaobserwowali, że ta choroba często bywa wynikiem wzrastającego poziomu stresu w pracy i dotyka osoby na wysokich stanowiskach.

– Etiologia zaburzeń czynnościowych narządu żucia ma wiele przyczyn – mówi dr Patryk Kononowicz, stomatolog z Medicover.

– Zagadnienie to jest jeszcze słabo poznane, choć dotyczy niemal 70% społeczeństwa. Dwie koncepcje są najczęściej podawane jako przyczyny występowania zaburzeń czynnościowych: zgryzowa i mięśniowa. Ta druga wydaje się bardziej prawdopodobna. Nadmierne napięcie mięśniowe jest przyczyną rozwoju choroby. Mięśnie żwaczowe kurczą się pod wpływem reakcji psychicznej, u niektórych w sposób podświadomy i nadmierny. Na tym właśnie polega bruksizm.

Schorzenie jest o tyle kłopotliwe, że długo trudne do wykrycia. Ktoś, kto na nie choruje, może nie zdawać sobie z tego sprawy i nie łączyć jego objawów z pewnymi dolegliwościami, które odczuwa. Zwłaszcza że bezwiednym tarciem zębami reaguje na stres około 60 proc. dorosłych i 30 proc. dzieci. Tyle że nie u każdego przekształca się to potem w bruksizm.

Skutki schorzenia bywają bardzo dolegliwe. Począwszy od poważnego uszkodzenia zgryzu (z prawie całkowitym starciem zębów), poprzez zniszczenie tkanki dziąseł, aż po poważne uszkodzenia żuchwy. Nie wspominając o tym, jak uciążliwe są w nocy odgłosy związane ze zgrzytaniem zębami dla kogoś, kto śpi obok.

Bruksizm objawy

Do najczęstszych objawów choroby należą:

  • starte zęby
  • nadwrażliwe dziąsła,
  • krwawienie podczas zabiegów higieny jamy ustnej,
  • uporczywe bóle głowy i gałek ocznych (przypominające ataki migreny),
  • problemy z żuciem,
  • bóle karku,
  • bóle pleców,
  • bóle ucha,
  • bóle barków,
  • bóle szczęki,
  • bóle uszu,
  • zaburzenia słuchu,
  • zaburzenia produkcji śliny. 

Bruksizm leczenie

Właściwym dla leczenia bruksizmu specjalistą jest lekarz stomatolog.

– Leczenie polega na zleceniu odpowiednich masaży, prowadzących do rozluźnienia mięśni. Dobre efekty dają również zabiegi fizykoterapeutyczne. Terapia jest najczęściej wielospecjalistyczna, często korzystamy również z pomocy psychologa. Częstą przyczyną bruksizmu jest stres. W leczeniu dążymy do jego wyeliminowania (psychoterapia, muzykoterapia itd.). Często stosuje się także szyny zgryzowe, które zmniejszają skurcze mięśniowe oraz zabezpieczają zęby przed ścieraniem – wyjaśnia dr Patryk Kononowicz.

Stomatolog może zatem zlecić wykonanie specjalnej szyny, którą zakłada się na czas snu. Zapobiega ona zgrzytaniu zębami i tarciu górnymi o dolne oraz ich konsekwencjom. Jest to jednak leczenie objawowe, nielikwidujące przyczyn choroby. Dlatego niezmiernie ważne jest także nauczenie się odreagowania stresu poprzez relaks. Tu każdy powinien znaleźć najlepszy dla siebie sposób. Dla jednego to będzie spacer, dla kogoś innego słuchanie muzyki czy lektura książki. Istotne jest, aby nagromadzonych w ciągu dnia napięć nie kumulować.

Czy bruksizmowi można zapobiegać profilaktycznie? Zdaniem dr. Kononowicza, bruksizm stał się chorobą cywilizacyjną. Walka ze stresem, szybkością dzisiejszego życia, problemami, jakie nas dotykają, wydaje się najlepszą profilaktyką.

Lecząc bruksizm oraz zapobiegając mu, należy również pamiętać, że nawet ból szczęki i krwawiące dziąsła nie zwalniają od codziennych zabiegów higieny jamy ustnej. Należy wtedy tylko zwrócić większą uwagę na włosie szczoteczki do zębów (aby nie było zbyt twarde) oraz dobór właściwej pasty do zębów.

Bruksizm ćwiczenia do wykonania w domu 

W zaciszu domowym warto wykonać kilka prostych ćwiczeń w obrębie głowy dla odprężenia i zrelaksowania mięśni twarzy i wsparcia stawu skroniowo-żuchwowego.

1. Masaż mięśni twarzy:

  • policzki, mięsień żwacz (biegnie od kości jarzmowej do kąta żuchwy). Ułóż dwa palce i wykonuj koliste ruchy po całych policzkach. W tym miejscu, w którym poczujesz największy dyskomfort/napięcie wciśnij palce, przytrzymaj aż dyskomfort/napięcie ustąpi.
  • skronie i okolice za uchem - mięsień skroniowy. Również ułóż dwa palce na skroni i wykonuj koliste ruchy na skroni a następnie nad i za uszami, w miejscu gdzie poczujesz największy dyskomfort/napięcie, wciśnij palce, przytrzymaj aż dyskomfort/napięcie ustąpi.

2. Ćwiczenie - szczypanie policzków. Delikatnie złap skórę na policzkach i ją rozciągnij, a następnie przytrzymaj. Wykonaj to w kilku miejscach na policzkach.

3. Rozchyl usta na 1 cm, dotknij koniuszkiem języka do podniebienia za górnymi przednimi zębami (jedynkami). W takim ustawieniu wysuń żuchwę do przodu, aż poczujesz delikatne ciągnięcie, przytrzymaj 10 sekund i wróć. Powtórz ćwiczenie 3 razy.

4. Kląskaj językiem jak konik, delikatnie otwierając usta przez 10 sekund.

5. Staraj się kontrolować ułożenie swojego języka, by przez cały czas jego koniuszek był przyklejony do podniebienia górnego za jedynkami. Dzięki takiemu ułożeniu zęby automatycznie są rozkontaktowane.

Zestaw ćwiczeń ma na celu rozluźnić mięśnie i dzięki temu zniwelować objawy bólowe, tj. ból głowy.

Przy wykonywaniu powyższych ćwiczeń i masażu ważne jest, w jaki sposób oddychamy. Oddychaj głęboko tylko przez nos (wdech i wydech nosem) tak, by przy wdechu unosił się brzuch oraz wydech był dłuższy niż wdech.

Profilaktyka w domowym wydaniu:

  • napięte mięśnie żuchwy można rozluźnić, otwierając i zamykając usta przez kilka minut,
  • na powyższą dolegliwość pomaga także przykładanie do bolącej szczęki lodu,
  • należy unikać jedzenia zbyt twardych produktów, jak np. orzechy, oraz żucia gumy,
  • warto ograniczyć spożycie produktów wpływających na funkcjonowanie centralnego układu nerwowego, pobudzających - takie jak napoje energetyczne, mocna herbata czy kawa, cukier,
  • gdy ból pojawia się nagle i jest gwałtowny, pomagają maści rozgrzewające oraz ciepłe okłady,
  • pomocny jest także masaż rozluźniający karku, twarzy oraz ramion
  • bardzo ważne jest nawadnianie organizmu piciem wody (ok. 1,5 l dziennie).

Bruksizm to nieświadome zgrzytanie zębami lub ich zaciskanie. Zgrzytanie lub zaciskanie zębów samo w sobie jest trudne do wykrycia. W większości przypadków osoby borykające się z bruksizmem nie zdają sobie z tego sprawy, dopóki nie zwróci im na to uwagi zaniepokojony partner albo stomatolog, który w trakcie rutynowej konsultacji zauważy symptomy charakterystyczne dla choroby.

 

Prezentowanych informacji o charakterze medycznym nie należy traktować jako wytycznych postępowania medycznego w stosunku do każdego pacjenta. O postępowaniu medycznym, w tym o zakresie i częstotliwości badań diagnostycznych i/lub procedur terapeutycznych decyduje lekarz indywidualnie, zgodnie ze wskazaniami medycznymi, które ustala po zapoznaniu się ze stanem pacjenta. Lekarz podejmuje decyzję w porozumieniu z pacjentem. W przypadku chęci realizacji badań nieobjętych wskazaniami lekarskimi, pacjent ma możliwość ich odpłatnego wykonania.
autor Iza Jarska
Data dodania 17.01.2018
Data ostatniej aktualizacji 15.06.2020