Badania na koronawirusa SARS-CoV-2 - pytania i odpowiedzi

Wykonywanie testów w kierunku COVID-19 jest bardzo ważne. To nasze okno na pandemię i jej rozprzestrzenianie się. Bez wiarygodnych danych o liczbie potwierdzonych przypadków zakażenia wirusem, nie wiemy, jak przebiega pandemia, które kraje dobrze radzą sobie z pandemią, a które po prostu zaniżają liczbę zakażonych i zmarłych. Bez testów nie ma danych.
Badania na koronawirusa SARS-CoV-2 pytania i odpowiedzi.

Testy to także jedno z najważniejszych narzędzi w walce o spowolnienie i ograniczenie rozprzestrzeniania się wirusa. Pozwalają zidentyfikować zakażone osoby i skierować je na leczenie. Umożliwiają izolację osób zakażonych oraz poddawanie kwarantannie osób, z którymi się kontaktowały. Mogą też pomóc w efektywniejszym przydzielaniu zasobów medycznych i personelu.

Koronawirus COVID-19 rodzaje testów

Dostępne testy na koronawirusa SARS-CoV-2 można podzielić na dwa rodzaje:

  • te które sprawdzają obecność wirusa ‒ mają na celu ustalenie, czy dana osoba jest obecnie zakażona (test genetyczny RT-PCR ‒ materiałem do badania jest najczęściej wymaz z nosogardzieli lub z gardła),
  • te które sprawdzają obecność przeciwciał ‒ wskazują przebycie infekcji (testy serologiczne wykrywające przeciwciała klasy IgG i/lub IgM, czasem również IgA ‒ materiałem do badania jest krew).

Zgodnie z zaleceniami Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) potwierdzenie przypadku zakażenia jest oparte przede wszystkim na pozytywnym wyniku testu RT-PCR (ang. reverse-transc.ription polymerase chain reaction). Badanie wykonywane jest najczęściej u osób z objawami zakażenia SARS-CoV-2 i/lub u osób, które miały kontakt z osobą zakażoną. Testy serologiczne stosuje się pomocniczo w celu monitorowania epidemii COVID-19.

Więcej informacji na temat testów znajdziesz w artykule: Test na koronawirusa COVID 19. Jakie badania są dostępne i na czym polegają?

Badania na koronawirusa SARS-CoV-2.

Testy na COVID-19 pytania i odpowiedzi

Najczęściej zadawane pytania na temat testów na COVID-19:

1. Jak przygotować się do badania na koronawirusa?

Badania serologiczne sprawdzające obecność przeciwciał anty-SARS-CoV-2 nie wymagają przygotowania. Nie trzeba być na czczo.

Natomiast w przypadku badania genetycznego RT-PCR niektóre laboratoria zalecają opcjonalnie pobieranie wymazu rano, przed przyjęciem płynów, jedzenia, leków lub co najmniej 3‒4 godziny po spożyciu ostatniego posiłku. Przed badaniem nie zalecają także:

  • mycia zębów,
  • stosowania płynów do płukania jamy ustnej,
  • maści do nosa,
  • tabletek do ssania.

Należy pamiętać, że indywidualne badania komercyjne (za odpowiednią opłatą) przeznaczone są dla osób zdrowych, niewykazujących objawów infekcji oraz nie po kontakcie z osobą chorą na COVID-19. Osoby z gorączką oraz kaszlem, dusznością, powinny niezwłocznie skontaktować się telefonicznie z najbliższą stacją sanitarno-epidemiologiczną lub udać się do szpitala zakaźnego własnym środkiem transportu.

2. Gdzie można wykonać test na koronawirusa?

Ministerstwo Zdrowia (MZ) opublikowało spis tzw. laboratoriów COVID-19 wykonujących testy w kierunku koronawirusa: (https://www.gov.pl/web/zdrowie/lista-laboratoriow-covid). Możliwe jest wykonanie testów komercyjnych (płatnych) w wybranych placówkach medycznych, (również niektóre laboratoria wskazane przez MZ oprócz testów zleconych przez lekarzy wykonują także testy komercyjne) lub nawet w domu.

Należy jednak pamiętać, że wyniki testów powinien zinterpretować lekarz.

Pobieranie materiału do badania genetycznego RT-PCR wykonuje się także w tzw. mobilnych punktach pobrań (typu drive-thru). Badanie jest bezpłatne i przeznaczone dla osób przebywających w kwarantannie, odbywa się w 10. lub 11. dniu jej trwania, w określonym punkcie. Specjaliści pobierają wymaz od pacjenta znajdującego się we własnym samochodzie (bez konieczności wysiadania z niego). Jeśli nie ma możliwości bezpiecznego dotarcia do punktu pobrań, należy skontaktować się z sanepidem, który w uzasadnionych przypadkach umożliwia pobranie wymazu w miejscu odbywania kwarantanny.

Koronawirus SARS-CoV-2
Test wykrywający przeciwciała IgG+IgM

Cena: 220 zł

KUP ONLINE

Koronawirus SARS-CoV-2
Test do samodzielnego pobrania wymazu PCR w domu

Cena: 450 zł

KUP ONLINE

Koronawirus SARS-CoV-2

Test genetyczny do wykonania w punkcie
pobrań na terenie Warszawy

Cena: 480 zł

KUP ONLINE

Koronawirus SARS-CoV-2

Test genetyczny wykonywany
w domu pacjenta na terenie Warszawy

Cena: 780 zł

KUP ONLINE

3. Ile trwa test na koronawirusa?

Pobieranie materiału do badania wraz z czynnościami administracyjnymi trwa kilka minut. 

4. Czy testy na koronawirusa są dostępne dla wszystkich?

Indywidualne badania komercyjne (odpłatne) są dostępne dla wszystkich pod warunkiem, że nie mają objawów zakażenia SARS-CoV-2, i nie mieli kontaktu z osobą chorą na COVID-19. Można je zrealizować w konkretnych laboratoriach lub w placówkach medycznych, które wykonują testy na COVID-19.

Materiał do badania RT-PCR można pobrać także w domu, kupując zestaw do samodzielnego pobierania wymazu, lub może to zrobić, odpłatnie, pracownik medyczny w domu pacjenta.

Bezpłatne testy są wykonywane na zlecenie lekarza. Testy zlecane są przede wszystkim osobom z objawami infekcji lub przebywającym na kwarantannie czy wyjeżdżającym do uzdrowiska.  

Należy jednak pamiętać, że osoby z gorączką oraz kaszlem, dusznością, powinny niezwłocznie skontaktować się telefonicznie z najbliższą stacją sanitarno-epidemiologiczną lub udać się do szpitala zakaźnego własnym środkiem transportu.

5. Czy test na koronawirusa pokazuje, że jestem chory, czy że byłem chory?

To zależy od testu, który został wykonany.

Test RT-PCR (molekularny) jest wykonywany, aby rozpoznać (wykryć) zakażenie SARS-CoV-2 lub w celu sprawdzenia eliminacji wirusa z dróg oddechowych (co najmniej 10‒14 dni od pierwszego, pozytywnego testu w kierunku zakażenia SARS-CoV-2; dwa wyniki ujemne, uzyskane z wymazów pobranych przynajmniej w odstępie 24‒48 godzin, potwierdzają eliminację wirusa z dróg oddechowych).

Należy jednak zaznaczyć, że wykrycie materiału genetycznego wirusa jest możliwe tylko w aktywnej fazie COVID-19. Wynik obrazuje stan z momentu pobrania materiału do badania. Wynik dodatni potwierdza aktualne zakażenie wirusem.

Są jednak sytuacje, gdy wynik testu RT-PCR może mieć wynik negatywny mimo zakażenia SARS-CoV-2. Jest to związane z tym, że we wstępnej fazie zakażenia ilość wirusa jest jeszcze zbyt mała, aby test był w stanie go wykryć.

Test genetyczny RT-PCR na koronawirusa pobiera się najczęściej z nosogardzieli lub gardła.

Podobnie, gdy upłynął pewien czas od zachorowania i osoba, która przebyła chorobę już nie ma lub ma zbyt mało cząsteczek wirusa w organizmie. Wtedy wynik testu także będzie ujemny. Wynik każdorazowo musi być skonsultowany z lekarzem.

Natomiast wynik dodatni badania przeciwciał anty-SARS-CoV-2 (obecność przeciwciał IgG i/lub IgM) może wskazywać na kontakt z SARS-CoV-2, ale nie jest podstawą do rozpoznania zakażenia – w tym celu konieczne jest również wykonanie testu RT-PCR. Wynik ujemny nie wyklucza zakażenia SARS-CoV-2. Należy wziąć pod uwagę możliwe opóźnienie produkcji przeciwciał przez organizm. Badanie przeciwciał nie pozwala na określenie, kiedy osoba przebyła infekcję.

Obecność przeciwciał anty-SARS-CoV-2 w klasie IgG łącznie z ujemnym wynikiem testu molekularnego może wskazywać na przebyte zakażenie i wyleczenie. Obecnie za jedyne badania przeciwciał SARS-CoV-2 o potwierdzonej jakości uważa się testy z krwi żylnej, wykonywane w laboratoriach metodą immunoenzymatyczną (ELISA) lub chemiluminescencji (CLIA).

Inne testy przeciwciał, w tym szybkie testy kasetkowe, nie są zalecane ze względu na brak badań potwierdzających ich wiarygodność.

6. Czy test na koronawirusa można wykonać w domu? 

Materiał do badania RT-PCR można samodzielnie pobrać w domu. Należy zakupić odpowiedni zestaw do samodzielnego pobrania wymazu przez Internet (zestaw jest dostarczany do domu) i postępować zgodnie z załączoną instrukcją. Próbkę, w specjalnym opakowaniu, odsyła się następnie kurierem do laboratorium w celu jej analizy.

Materiał do badania może też pobrać pracownik medyczny w domu pacjenta. Usługa jest oczywiście odpłatna.

Koronawirus SARS-CoV-2
Test genetyczny. Zbadaj się w domu

Cena: 450 zł

KUP ONLINE

7. Czy domowe testy na koronawirusa są bezpieczne?

Jeżeli są wykonywane prawidłowo, zgodnie z załączoną do nich instrukcją, są bezpieczne.

8. Ile kosztuje test na koronawirusa? 

Koszt testu w kierunku SARS-CoV-2 (COVID-19) zależy od rodzaju badania oraz od laboratorium wykonującego badanie.

Rodzaj testu Cena*
Testy serologiczne
Koronawirus SARS-CoV-2
Test wykrywający przeciwciała IgG
120 zł
Koronawirus SARS-CoV-2
Test wykrywający przeciwciała IgM
120 zł
Koronawirus SARS-CoV-2
Test wykrywający przeciwciała IgG+IgM
220 zł
Testy genetyczne (RT-PCR)
Koronawirus SARS-CoV-2
Test do samodzielnego pobrania wymazu PCR w domu
450 zł
Koronawirus SARS-CoV-2
Test do wykonania w punkcie
pobrań na terenie Warszawy
480 zł 
Koronawirus SARS-CoV-2
Test wykonywany
w domu pacjenta na terenie Warszawy
780 zł

* (aktualny cennik testów w kierunku SARS-CoV-2 na dzień: 01.09.2020 r.) 

9. Jaki jest czas oczekiwania na wyniki testu na koronawirusa?

Wynik testu genetycznego RT-PCR, jedynego rekomendowanego przez WHO, może być dostępny do 48 godzin, jednak czas oczekiwania może się wydłużyć z powodu transportu próbki, (ponieważ nie zawsze badanie jest wykonywane na miejscu w placówce, lecz próbkę wysyła się do laboratorium zewnętrznego), a także z powodu dużej liczby testów wykonywanych w danym laboratorium. Zwykle oczekuje się na wynik do 3 dni.

Czas otrzymania wyniku badania może się różnić między laboratoriami.

Wynik serologicznego testu na wykrywanie przeciwciał anty-SARS-CoV-2 uzyskuje się w ciągu 24 godzin, maksymalnie do 3 dni. Czas otrzymania wyników badania może się jednak różnić między laboratoriami.

Wyniki wysyłkowych testów genetycznych RT-PCR wykonywanych samodzielnie w domu, w celu diagnostyki SARS-CoV-2 są dostępne zwykle do 3 dni roboczych.

10. Jakie są dostępne rodzaje badań w kierunku wirusa SARS-CoV-2?

W diagnostyce laboratoryjnej, w kierunku zakażenia SARS-CoV-2 dostępne są testy molekularne (genetyczne), serologiczne i antygenowe.

Test molekularny (RT-PCR) ma na celu rozpoznanie zakażenia SARS-CoV-2, a test na obecność przeciwciał (serologiczny) pozwala na wykrycie przeciwciał anty-SARS-CoV-2, wskazujących na przebytą infekcję. Wykorzystywane są w badaniach epidemiologicznych, by określić, jaki procent osób nabył już odporność na SARS-CoV-2.

Opracowano także testy antygenowe COVID-19, wykrywające antygeny wirusa (białko SARS CoV-2) w próbkach pobranych z układu oddechowego. Obecnie, ze względu na brak odpowiedniej walidacji, nie są zalecane jako metoda wykrywania zakażenia, i nie są też powszechnie dostępne.

Dostępne są także badania przeciwciał z użyciem szybkich testów diagnostycznych (kasetkowych). Nie są jednak zalecane ze względu na brak badań potwierdzających ich wiarygodność. WHO nie rekomenduje ich wykonywania.

11. Jaka jest różnica pomiędzy testem serologicznym a RT-PCR na koronawirusa?

Test genetyczny (molekularny) RT-PCR polega na wykrywaniu w określonym materiale biologicznym, przeważnie z dróg oddechowych (wymaz najczęściej z nosogardzieli lub z gardła), materiału genetycznego (RNA) wirusa. Ma na celu ustalenie, czy dana osoba jest obecnie zakażona. Test RT-PCR jest wykonywany w przypadku objawów infekcji SARS-CoV-2 i/lub kontaktu z osobą zakażoną.

Badania serologiczne polegają na wykrywaniu przeciwciał wytworzonych przez organizm w odpowiedzi na kontakt z wirusem SARS-CoV-2 (nie wykrywają one samego wirusa). Wskazują na przebycie infekcji, ale nie pozwalają określić, kiedy badana osoba ją przebyła.

Test na obecność przeciwciał wykonuje się u osoby, u której potwierdzono lub podejrzewano zakażenie COVID-19, nawet jeżeli nie wystąpiły żadne objawy, w celu stwierdzenia obecności przeciwciał przeciwko wirusowi. Oznaczenie przeciwciał nie jest stosowane do rozpoznania aktywnego zakażenia, ponieważ podczas wczesnej fazy infekcji organizm ich jeszcze nie produkuje lub wytwarza je w zbyt małej ilości by, mogły zostać wykryte. 

Przeczytaj artykuł: Test na koronawirusa COVID 19. Jakie badania są dostępne i na czym polegają?

12. Czy zrobienie testu na koronawirusa jest bolesne?

Pobieranie wymazu z nosogardzieli może być nieprzyjemne dla pacjenta, ponieważ wymazówkę trzeba wsunąć głęboko do przewodu nosowego, co może spowodować łzawienie oczu i krótkotrwały kaszel. Dopuszcza się pobranie wymazu tylnej ściany gardła lub z nozdrza przez personel medyczny.
Podobnie pobranie krwi do badania serologicznego może być dla niektórych osób nieprzyjemne.

13. Jakie objawy alarmowe powinny skłonić do wykonania testu na koronawirusa?

Osoby z gorączką oraz towarzyszącymi kaszlem, dusznością, bólem głowy, osłabieniem, objawami grypopodobnymi i/lub nagłą utratą węchu, i smaku powinny niezwłocznie skontaktować się telefonicznie z najbliższą stacją sanitarno-epidemiologiczną, lub udać się do szpitala zakaźnego własnym środkiem transportu, gdzie zostanie wykonany test w kierunku zakażenia SARS-CoV-2. Indywidualne testy komercyjne zalecane są osobom bez objawów infekcji.

14. Jakie dokumenty należy zabrać na badanie w kierunku wirusa SARS-CoV-2?

Na badanie, jeżeli jest wykonywane w placówce medycznej lub laboratorium, należy zabrać dokument ze zdjęciem i swoim nr PESEL.

Źródło: 

https://www.gov.pl/web/zdrowie/covid

https://ourworldindata.org/coronavirus-testing

http://wwwold.pzh.gov.pl/beki/i/Pobieranie_wymazu_prezentacja.pdf

https://www.pcbc.gov.pl/pl/wazne-informacje/wyroby-sluzace-ochronie-wirusem-sars-cov-2-podlegaja-certyfikacji

http://www.urpl.gov.pl/pl/komunikat-prezesa-z-dnia-23-marca-2020-r-w-sprawie-wyrob%C3%B3w-medycznych-do-diagnostyki-vitro-u%C5%BCywanych

Prezentowanych informacji o charakterze medycznym nie należy traktować jako wytycznych postępowania medycznego w stosunku do każdego pacjenta. O postępowaniu medycznym, w tym o zakresie i częstotliwości badań diagnostycznych i/lub procedur terapeutycznych decyduje lekarz indywidualnie, zgodnie ze wskazaniami medycznymi, które ustala po zapoznaniu się ze stanem pacjenta. Lekarz podejmuje decyzję w porozumieniu z pacjentem. W przypadku chęci realizacji badań nieobjętych wskazaniami lekarskimi, pacjent ma możliwość ich odpłatnego wykonania.
autor Beata Tarnowska, Specjalista ds. Informacji Medycznej Medicover
Data dodania 01.09.2020
Data ostatniej aktualizacji 03.09.2020