Monocyty - czym są i kiedy badać ich poziom? Podwyższone monocyty, obniżone, normy

Czym są monocyty?

Krew składa się z elementów morfotycznych, czyli różnych krwinek oraz osocza.

Produkowane są z monoblastów w szpiku kostnym. Monocyty krążą w krwiobiegu od około jednego do trzech dni i po osiągnięciu dojrzałości lub w odpowiedzi na różne bodźce środowiska (np. infekcja czy uszkodzenie tkanek) wnikają do tkanek, gdzie przekształcają się w komórki dendrytyczne bądź makrofagi.

Rola monocytów w organizmie 

Główną rolą monocytów jest ochrona naszego organizmu przed drobnoustrojami poprzez udział w reakcjach odpornościowych. Monocyty, a także makrofagi i komórki dendrytyczne, w które komórki te się przekształcają, pełnią trzy główne funkcje.

1. Fagocytoza - krwinki białe w tym monocyty wyróżniają się tym, że mogą się przemieszczać do miejsc objętych stanem zapalnym i przekształcają się w makrofagi. Wykazują także właściwości żerne. Rola tych komórek w układzie odpornościowym polega na wychwytywaniu, pochłanianiu i niszczeniu obcych antygenów (wirusów, bakterii czy grzybów).
2. Prezentacja antygenów - po pochłonięciu danego patogenu monocyty prezentują na swojej powierzchni antygeny, które aktywizują limfocyty T do uruchomienia szeregu reakcji obronnych.
3. Produkcja cytokin oraz czynników wzrostowych – substancje te regulują procesy odpornościowe. 

Monocyty są więc niezbędne dla prawidłowego funkcjonowania naszego układu odpornościowego, wychwytując i przekazując informację na temat szkodliwych dla organizmu patogenów kolejnym komórkom odpowiedzialnym za ich zniszczenie.

Jak interpretować wyniki badania monocytów? 

Na karcie wyników najczęściej znajdują się 4 podstawowe sekcje o nazwach:

• badanie/parametr – to nazwa wykonywanego badania może być określona symbolami w przypadku monocytów będzie to skrót „MONO”;
• wynik – ta sekcja będzie zawierała wartość liczbową lub procentową naszych monocytów;
• zakres referencyjny – to przedział minimalnego i maksymalnego dopuszczalnego wyniku badania. 

W sytuacji, gdy poziom monocytów będzie poniżej lub powyżej zakresu referencyjnego przy sekcji „wyniki” pojawi się symbol:

• L z ang. Low bądź strzałka w dół – poniżej normy;
• H z ang. High bądź strzałka w górę – powyżej normy.

Wartości wykraczające poza opisany zakres nie zawsze muszą świadczyć o stanie chorobowym. Dlatego niezależnie od wyników, zawsze najlepiej skonsultować się z lekarzem, który oceni całokształt wyników laboratoryjnych.

Co oznaczają podwyższone monocyty?

Przyczyn monocytozy, czyli podwyższonego poziomu monocytów w krwiobiegu może być wiele. Dlatego ostateczne źródło nieprawidłowych wartości powinien ustalić specjalista na podstawie całościowego obrazu klinicznego pacjenta. Przyczyną monocytozy mogą być m.in.:

• przewlekłe zakażenia (gruźlicą, bakteryjnym zapaleniem wsierdzia, brucelozą, malarią, kiłą);
• choroby autoimmunologiczne (nieswoiste zapalenie jelit, reumatoidalne zapalenie stawów, toczeń rumieniowaty układowy);
• zaburzenia krwi (neuropenia, ostra białaczka monocytowa, chłoniak, choroba mielodysplastyczna);
• chorobia Leśniowskiego-Crohna;
• choroby infekcyjne (trąd, salmonelloza). 

O czym świadczą monocyty poniżej normy?

Obniżone wartości monocytów w krwioobiegu, czyli monocytopenia może być spowodowana zaburzeniami pracy naszego układu odpornościowego lub być objawem m.in.:

• chorób nowotworowych (białaczka włochatokomórkowa, ostra białaczka limfoblastyczna, chłoniak Hodgkina);
• niedokrwistości aplastycznej;
• zakażeń (wirusem HIV, Epsteina-Barr, gruźlicą czy zakażeniem adenowirusami);
• zastosowania terapii kortykosteroidami lub immunoglobulinami;
• chemioterapii;
• resekcji żołądka, jelit lub śledziony;
• silnego stresu lub depresji. 

Poziom monocytów we krwi u dzieci i dorosłych - różnice

W odróżnieniu od dorosłych norma leukocytów u dzieci jest różna w zależności od ich wieku. Zaraz po urodzeniu poziom białych krwinek jest najwyższy i wraz z wiekiem stopniowo się obniża. W wieku nastoletnim poziom monocytów się stabilizuje i zbliża do wartości, jaka jest u dorosłych. Zarówno u dorosłych, jak i u dzieci liczba monocytów nie jest zależna od płci.

Badanie poziomu monocytów 

Aby ocenić i zbadać poziom monocytów w naszym organizmie najlepiej wykonać morfologię krwi z rozmazem. Tego rodzaju badanie jest bardziej szczegółowe niż podstawowa morfologia i pozwala ocenić procentową lub liczbową ilość monocytów zawartą w naszej krwi. Na pobranie krwi zaleca się przyjść w godzinach porannych, będąc na czczo, czyli 8-12 godzin po ostatnim spożytym posiłku. Przed badaniem nie należy palić tytoniu oraz spożywać alkoholu. 

Dowiedz się więcej:

• Jak się przygotować do badania krwi i morfologii? Normy badania krwi
• Limfocyty – co to jest, normy, obniżone i podwyższone limfocyty

Bibliografia:

1. Austermann J, Roth J, Barczyk-Kahlert K. The Good and the Bad: Monocytes’ and Macrophages’ Diverse Functions in Inflammation. Cells. 2022; 11(12):1979. https://doi.org/10.3390/cells11121979
2. David C. Dale, MD, University of Washington, Reviewed/Revised Apr 2023 [https://www.msdmanuals.com/professional/hematology-and-oncology/leukopenias/monocytopenia]
3. Górnicki Wydawnictwo Medyczne, 2018 [https://gornicki.pl/wp-content/uploads/2018/01/Fizjologia-dla-kosmetologow_r6.pdf]
4. Lisowska-Mikołajków D. Układ odpornościowy płodu i noworodka, 2020 [https://ppm.umw.edu.pl/info/article/UMW494d534dda7342e792a1cdf3aa6a928f/]
5. Wiśnik E, Pikus E, Duchnowicz P, Koter-Michalak M. Tolerancja monocytów i makrofagów w odpowiedzi na bakteryjną endotyksynę, Postępy Hig Med Dosw, 2017. [196052.pdf]
6. https://www.sysmex.pl/fileadmin/media/f109/Articles/SPL_SEED_Monocyte_Counting_PL_view_8403387.pdf