Medicover
W skrócie:
|
Co to jest książeczka sanepidowska?
Głównym celem badania sanitarno-epidemiologicznego jest ocena, czy osoba, która będzie pracować np. z żywnością, lekami lub innymi osobami nie stwarza ryzyka przeniesienia chorób zakaźnych, w tym m.in. czy nie jest zakażona pałeczkami bakterii z rodzaju Salmonella i Shigella.
Bakterie te powodują zatrucia układu pokarmowego, a do zakażenia dochodzi w wyniku spożycia zanieczyszczonych pałeczkami produktów spożywczych. Orzeczenia lekarskiego nie otrzymają zatem osoby, które są bezobjawowymi nosicielami chorobotwórczych pałeczek jelitowych z tego rodzaju i podejmują pracę lub są zatrudnione przy pracach związanych z obróbką żywności, przy wykonywaniu których ryzyko transmisji zakażenia jest wysokie.
| Formalnie nie otrzymamy już książeczki sanepidowskiej, a orzeczenie lekarskie do celów sanitarno-epidemiologicznych, które może mieć dowolną formę dokumentu pisemnego i wydawane jest przez uprawnionego lekarza (podstawowej opieki zdrowotnej bądź medycyny pracy). |
Aby je uzyskać, należy przejść badanie sanitarno-epidemiologiczne. Zgodnie z zapisami Ustawy, w jego skład wchodzą:
- badanie lekarskie (w tym wywiad i badanie przedmiotowe),
- ewentualnie badania laboratoryjne wykonywane w ramach nadzoru epidemiologicznego lub RTG klatki piersiowej.
Ich celem jest wykrycie biologicznych czynników chorobotwórczych lub potwierdzenie obecności u danej osoby choroby zakaźnej. Badania sanitarno-epidemiologiczne nie są badaniami pracowniczymi wykonywanymi na podstawie Kodeksu Pracy. Zakres badań sanitarno-epidemiologicznych ustala lekarz. Lekarz wprowadza również orzeczenie do tzw. karty badań do celów sanitarno-epidemiologicznych.
Zazwyczaj na badanie sanepidowskie kieruje pracodawca. Po konsultacji i wykonaniu zleconych badań (jeśli jest to uzasadnione), lekarz medycyny pracy wystawia dwa egzemplarze orzeczenia. Jeden egzemplarz dla pracownika, a drugi dla pracodawcy.
Sprawdź też:
Aktualne regulacje prawne dotyczące książeczki sanepidowskiej w 2025 roku
Najważniejsze regulacje prawne w 2025 roku dotyczące orzeczenie do celów sanitarno-epidemiologicznych to:
Zgodnie ze stanem prawnym na rok 2024 ustawą regulującą badania osób podlegających obowiązkowym badaniom sanitarno-epidemiologicznym jest Ustawa z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz.U.2024.924 t.j.):
Obowiązkowym badaniom sanitarno-epidemiologicznym, określonym na podstawie art. 10 ust. 2 pkt 2, podlegają (…) osoby podejmujące lub wykonujące prace, przy wykonywaniu których istnieje możliwość przeniesienia zakażenia lub choroby zakaźnej na inne osoby, nieposiadające aktualnego orzeczenia lekarskiego o zdolności do wykonywania prac, przy wykonywaniu których istnieje możliwość przeniesienia zakażenia lub choroby zakaźnej na inne osoby.
Zgodnie z zaleceniem Głównego Inspektoratu Sanitarnego:
"Do prac, przy wykonywaniu których istnieje możliwość przeniesienia zakażenia na inne osoby należą:
- prace na stanowiskach związanych m.in. z ciągłym (t.j. stałym, bezpośrednim i bliskim) kontaktem z innymi osobami stwarzające zagrożenie przeniesienia zakażenia drogą kropelkowo-powietrzną i powietrzno-pyłową na inne osoby,
- czy też na stanowiskach związanych z wytwarzaniem, pakowaniem, dystrybucją lub przechowywaniem nieopakowanej żywności, a także przygotowaniem i wydawaniem posiłków, myciem naczyń i pojemników przeznaczonych na żywność".
Dodatkowym dokumentem jest Obwieszczenie Marszałka Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 5 września 2022 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy
o bezpieczeństwie żywności i żywienia (Dz.U. 2022 poz. 2132) Art. 59. Ust. 2,:
Osoba pracująca w styczności z żywnością powinna uzyskać określone przepisami o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi orzeczenie dla celów sanitarno-epidemiologicznych o braku przeciwwskazań do wykonywania prac, przy wykonywaniu których istnieje możliwość przeniesienia zakażenia na inne osoby.
Kto potrzebuje książeczki sanepidowskiej?
Zapisy prawne, które określały wykaz zawodów i prac, przed których podjęciem konieczne było poddanie się badaniom sanitarno-epidemiologicznym (Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 10 lipca 2006 r. w sprawie wykazu prac, przy wykonywaniu których istnieje możliwość przeniesienia zakażenia na inne osoby, Dz.U. Nr 133, poz. 939) nie obowiązują już od 2012 r., niemniej w lekarskiej praktyce orzeczniczej są one pomocniczo wykorzystywane.
Możliwość przeniesienia zakażenia dotyczy osób, które wykonują prace na stanowiskach związanych z: | |
|
|
|
|
|
|
Gdzie zrobić książeczkę sanepidowską?
Orzeczenie sanitarno-epidemiologiczne możemy wyrobić na koszt własny lub pracodawcy, w zależności od rodzaju naszego zatrudnienia. Jeżeli wykonywane jest na koszt pracodawcy, najczęściej otrzymamy od niego skierowanie. W przypadku uzyskiwania orzeczenia prywatnie nie musimy posiadać skierowania.
Aby uzyskać orzeczenie sanitarno-epidemiologiczne w Medicover bez skierowania od pracodawcy (odpłatnie), należy umówić się na recepcji CM na wizytę u lekarza medycyny pracy, zaznaczając, że jej celem ma być uzyskanie orzeczenia.
Jakie badania są wymagane do uzyskania książeczki sanepidowskiej?
Zakres badań sanitarno-epidemiologicznych ustala lekarz po przeprowadzeniu wywiadu i badania przedmiotowego oraz uwzględnieniu potencjalnej drogi szerzenia się zakażenia na konkretnym stanowisku pracy, przy wykonywaniu określonych czynności zawodowych.
W określonych przypadkach w celu uzyskania orzeczenia lekarz może zlecić wykonanie badania kału na nosicielstwo Salmonella i Shigella (tzw. badanie sanepidowskie). Nie zawsze jednak jest ono konieczne do uzyskania tego dokumentu.
Dowiedz się więcej:
Materiał do badania należy zbierać przez okres 3 kolejnych dni. Próbki należy opisać danymi pacjenta, datą i godziną pobrania. W zależności od laboratorium wykonującego badanie należy wysłać próbkę kału pobraną do pojemnika lub próbkę kału pobraną na wymazówkę z żelem transportowym.
Sposób pobierania kału i postępowania z pobranym materiałem na badanie należy uzgodnić z lokalnym laboratorium. Należy również pamiętać, że materiał na badanie jest przyjmowany w określone dni (najczęściej od poniedziałku do środy), co należy potwierdzić z lokalnym laboratorium.
Czas oczekiwania na wydanie książeczki
Czas oczekiwania zależy od tego, czy do wydania orzeczenia niezbędne jest wykonanie dodatkowych badań. Przykładowo, czas oczekiwania na wyniki posiewu kału to zwykle do 10 dni roboczych od dnia dostarczenia próbek do laboratorium. Jeśli dodatkowe badania nie są potrzebne, lekarz wystawia orzeczenie w trakcie wizyty lekarskiej na podstawie wywiadu przeprowadzonego badania fizykalnego.
Jak długo jest ważna książeczka sanepidowska?
Ważność orzeczenia nie jest uregulowana prawnie, dlatego decyzję podejmuje lekarz. Okres ważności badania zależeć będzie głównie od rodzaju i miejsca świadczenia pracy. Po zakończeniu okresu ważności orzeczenia w celu jego uaktualnienia należy ponownie umówić się na konsultację lekarską.
Co zrobić w przypadku utraty książeczki?
W przypadku utraty orzeczenia wystawionego przez lekarza do celów sanitarno-epidemiologicznych można wysłać prośbę do placówki, w której wykonano badanie epidemiologiczne o odpis sprawozdania z badania lub samego oświadczenia.
Książeczka sanepidowska - ile kosztuje?
Cena za badanie sanitarno-epidemiologiczne może się różnić w zależności od placówki oraz miasta. Koszt badania na nosicielstwo waha się w przedziale od 191 do 250 zł.
Źródła:
https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/download.xsp/WDU20082341570/U/D20081570Lj.pdf
https://www.gov.pl/web/wsse-warszawa/ksiazeczka-do-celow-sanitarno-epidemiologicznych
Prezentowanych informacji o charakterze medycznym nie należy traktować jako wytycznych postępowania medycznego w stosunku do każdego pacjenta. O postępowaniu medycznym, w tym o zakresie i częstotliwości badań diagnostycznych i/lub procedur terapeutycznych decyduje lekarz indywidualnie, zgodnie ze wskazaniami medycznymi, które ustala po zapoznaniu się ze stanem pacjenta. Lekarz podejmuje decyzję w porozumieniu z pacjentem. W przypadku chęci realizacji badań nieobjętych wskazaniami lekarskimi, pacjent ma możliwość ich odpłatnego wykonania. Należy potwierdzić przy zakupie badania szczegóły do jego przygotowania. |
