Koronawirusy i COVID-19 - objawy, jak się ochronić?

Koronawirusy (CoV) to duża rodzina wirusów, które powodują choroby układu oddechowego. Od zwykłego przeziębienia po poważniejsze choroby, takie jak bliskowschodni zespół niewydolności oddechowej (MERS, MERS-CoV, ang. Middle East Respiratory Syndrome) i zespół ciężkiej ostrej niewydolności oddechowej (SARS-CoV, ang. Severe Acute Respiratory Syndrome), czy znana już na całym świecie nowa choroba COVID-19 (ang. Coronavirus Disease 2019, wywoływana przez SARS-CoV-2).

Koronawirusy to wirusy odzwierzęce, czyli przenoszone przez zwierzęta, np. wirus SARS-CoV został przeniesiony z kotów na ludzi, a MERS-CoV z wielbłądów na ludzi. Ich nazwa pochodzi od specyficznej budowy – oglądane w mikroskopie elektronowym przypominają koronę.

Wirusy rozprzestrzeniają się drogą kropelkową, czyli:

  • bezpośrednio, przez bliski kontakt z osobą chorą lub chorym zwierzęciem (w przypadku tzw. pacjenta zero, czyli osoby zidentyfikowanej jako pierwszy nosiciel choroby zakaźnej),
  • pośrednio przez dotykanie skażonej powierzchni.

Koronawirusy objawy

Typowe ludzkie koronawirusy, w tym typy 229E, NL63, OC43 i HKU1, zwykle powodują objawy łagodne lub o umiarkowanym nasileniu. Są dość powszechne i prawie każdy w pewnym momencie swojego życia miał z nimi kontakt. Infekcje zwykle trwają krótko. Objawy mogą obejmować m.in.:

Koronawirus SARS-CoV-2

Test genetyczny do wykonania w punkcie
pobrań

Cena: 450 zł

KUP ONLINE

Niekiedy jednak te wirusy mogą powodować poważne choroby dolnych dróg oddechowych, takie jak zapalenie płuc lub zapalenie oskrzeli, szczególnie u osób z chorobami układu krążenia, cukrzycą, upośledzoną odpornością, niemowląt i osób starszych.

Natomiast groźne koronawirusy MERS-CoV i SARS-CoV zwykle powodują ciężkie objawy.

  • Wirus MERS m.in.: gorączkę, kaszel i duszność, zapalenie płuc. W wyniku infekcji może dojść do ostrego zespołu niewydolności oddechowej, który może prowadzić do zgonu. Około 3 na 10 pacjentów zgłaszanych z MERS zmarło. Przypadki zachorowań na MERS nadal się zdarzają, głównie na Półwyspie Arabskim.
  • Wirus SARS natomiast często objawia się: gorączką, dreszczami i bólami mięśni, a ostatecznie nietypowym zapaleniem płuc. Od 2004 r. nigdzie na świecie nie odnotowano przypadków SARS u ludzi.

SARS-CoV-2 a SARS- i MERS-CoV

Niestety nowy koronawirus SARS-CoV-2 nie tylko bardzo łatwo się rozprzestrzenia (jedna zakażona osoba przekazuje go 2-4 innym osobom). Teoretycznie ma dużo mniejszą śmiertelność (obecnie szacowaną  na 2-3 proc.) niż SARS-CoV (który powodował większą śmiertelność, ale był znacznie mniej zakaźny), ale z uwagi na stopień rozprzestrzenienia nowego wirusa SARS-CoV-2 liczba zgonów na ten moment już przewyższa tę oszacowaną dla SARS-CoV i MERS-CoV.

  SARS-CoV-2 SARS-CoV MERS-CoV
Okres do 27.03.2020 r. lata 2002-2003 od 2012 r. do 27.03.2020 r.
Liczba zachorowań 551 337 ok. 8000  2494 
Liczba zgonów 24 863 800  858 

Nowy koronawirus SARS-CoV-2 wywołujący COVID-19

31 grudnia 2019 r. poinformowano o przypadkach zapalenia płuc o nieznanej przyczynie, wykrytych w mieście Wuhan, w prowincji Hubei w środkowych Chinach wśród mieszkańców mających kontakt z rynkiem zwierząt i owoców morza. Z czasem okazało się, że do serii zachorowań doszło już w listopadzie 2019.

Stwierdzono, że przyczyną infekcji jest nowy chiński koronawirus, nazwany ostatecznie SARS-CoV-2 ze względu na podobieństwo genetyczne do wirusa SARS (pierwotna nazwa 2019-nCoV). Wirus ten prawdopodobnie pochodził od zwierzęcia sprzedawanego na lokalnym rynku spożywczym, aczkolwiek możliwe źródła wirusa SARS-CoV-2 nie zostały jeszcze potwierdzone. Nie ma do tej pory również dowodów na to, że pies, kot lub jakiekolwiek inne zwierzę może przenosić wirusa SARS-CoV-2. Dotychczas wszystkie przypadki poza pacjentem zero były skutkiem transmisji wirusa człowiek-człowiek.

Koronawirus SARS-CoV-2 powoduje chorobę COVID-19. Unikaj skupisk ludzkich.

Pandemia SARS-CoV-2

Początkowo niektóre państwa, a także same Chiny wprowadziły ograniczenia przemieszczania się i wzmożone kontrole podróżnych. Niestety SARS-CoV-2 bardzo szybko rozprzestrzenił się na wszystkie kontynenty. Jedną z przyczyn były intensywne podróże międzykontynentalne. Światowa Organizacja Zdrowia (WHO), 30 stycznia 2020 roku ogłosiła stan zagrożenia dla zdrowia publicznego o zasięgu międzynarodowym w wyniku rozprzestrzeniającej się epidemii COVID-19, a 11 marca 2020 WHO uznała serię zachorowań na COVID-19 za pandemię, co oznacza, że SARS-CoV-2 jest epidemiologicznym zagrożeniem dla całego świata.

Koronawirus SARS-CoV-2
Test do samodzielnego pobrania wymazu PCR w domu

Cena: 450 zł

KUP ONLINE

Pandemia rozpoczyna się od fazy wzrostu zachorowań – przyrost osób zakażonych wzrasta najpierw wykładniczo, wynika to z braku odporności na wirusa w populacji, aż do osiągnięcia  szczytu zachorowań, po którym następuje faza spowolnienia, a następnie spadek liczby nowych zakażonych. Różne kraje mogą znajdować się w różnych fazach pandemii w dowolnym momencie, podobnie jak różne rejony tego samego kraju.

Dlaczego warto zapobiegać zakażeniu SARS-CoV-2?

*opracowanie własne: Redakcja Medicover

COVID-19 - zapadalność i śmiertelność w Polsce i na świecie

Do 27 marca 2020 roku na świecie stwierdzono ponad 500 tys. potwierdzonych przypadków zachorowań, z czego ponad 24 tys. zgonów. W Polsce potwierdzono zakażenie koronawirusem u ponad 1200 osób, a 16 zmarło (na dzień 27.03.2020 r.). Do tej pory w Polsce wyzdrowiało 7 osób.

Koronawirus. Dlaczego warto zostać w domu podczas epidemii?

COVID-19 – zakażenie, objawy

Uważa się, że wirus SARS-CoV-2 rozprzestrzenia się głównie drogą kropelkową między osobami, które są ze sobą w bliskim kontakcie (w odległości około 1,5-2 m).  Gdy zarażona osoba kaszle, kicha lub mówi, kropelki jej śliny lub wydzieliny z nosa mogą znaleźć się na twarzy (w okolicy ust, nosa lub oczu) osób będących w pobliżu, a stamtąd dostać się do dróg oddechowych.

Zakazić można się również poprzez dotykanie zanieczyszczonych wirusem powierzchni, a następnie twarzy. Koronawirusy cechują się niską stabilnością w środowisku, która różni się w zależności od typu powierzchni, temperatury i wilgotności. W środowisku suchym sugeruje się, że SARS-CoV-2 może przeżyć na powierzchniach użytkowych i przedmiotach nie dłużej niż kilka godzin, maksymalnie kilka dni.

Pliki do pobrania

Wirus może rozprzestrzeniać się zanim pojawią się objawy choroby. Część zakażonych nie wykazuje żadnych symptomów, stanowi jednak zagrożenie dla osób zdrowych, dlatego tak ważne jest przestrzeganie zasad higieny i unikanie skupisk ludzi.

Typowe objawy infekcji nowym szczepem koronawirusa obejmują:

  • gorączkę (ponad 38°C),
  • męczący, zwykle suchy, kaszel,
  • duszność i trudności w oddychaniu,
  • zmęczenie.

W cięższych przypadkach infekcja może powodować zapalenie płuc, ciężką ostrą niewydolność oddechową, niewydolność wielonarządową, posocznicę i wstrząs septyczny, a nawet śmierć.

W badania obrazowych klatki piersiowej widoczne są objawy atypowego (obustronnego) zapalenia płuc, z zacienieniami w płucach typu tzw. mlecznej szyby.

W przebiegu COVID-19 mogą występować również inne objawy grypopodobne, m.in.: ból głowy, mięśni i/lub stawów, biegunka, ale zdecydowanie u mniejszej liczby chorych – nie są to objawy charakterystyczne, które wskazują na ryzyko zakażenia SARS-CoV-2.

Pliki do pobrania: 

Koronawirus (COVID-19) objawy.

Okres wylęgania choroby, czyli czas od wniknięcia wirusów do organizmu, a pierwszymi objawami, trwa od 1 do 14 dni (zwykle ok. 5 dni) – dlatego zaleca się 14-dniową kwarantannę od momentu prawdopodobnego kontaktu z osobą zakażoną. Pierwsze objawy zakażenia koronawirusami są podobne do objawów grypy. Dopiero po kolejnych mniej więcej 4 dniach występują pełne symptomy choroby.

Koronawirus SARS-CoV-2

Test genetyczny do wykonania w punkcie
pobrań na terenie Warszawy

Cena: 480 zł

KUP ONLINE

COVID-19 przebieg choroby

Ponad 80 porc. osób zakażonych SARS-CoV-2 przechodzi chorobę bezobjawowo lub ma łagodne objawy, przypominające inne choroby górnych dróg oddechowych.

Część osób zakażonych może mieć ostrą lub krytyczną postać choroby. Około 1 na 5 osób, które zachorują na COVID-19, ma ciężką postać choroby, w tym trudności z oddychaniem, i wymaga opieki szpitalnej.

Jak wygląda przebieg choroby COVID-19?

Pliki do pobrania: 

Czas leczenia COVID-19 zwykle trwa około 14 dni, ale może wydłużyć się do 3-6 tyg. przy ciężkim przebiegu. Ryzyko zgonu wynosi około 3,4 proc. (dane na: 27.03.2020 r.).

COVID-19 – grupy ryzyka zgonu

Odsetek zgonów z powodu COVID-19 jest wyższy u osób z chorobami przewlekłymi, zwłaszcza układu krążenia (np. choroba wieńcowa serca). Ryzyko zgonu z powodu COVID-19 rośnie również z wiekiem, zwłaszcza powyżej 60 roku życia.

Pliki do pobrania:

Odsetek zgonów z powodu COVID-19  jest wyższy u osób z chorobami przewlekłymi.

COVID-19 a kobiety w ciąży

Obecnie dostępne dane nie wskazują na zwiększone ryzyko zakażenia SARS-CoV-2 u kobiet ciężarnych. Jednak z uwagi na to, że są one w grupie ryzyka cięższego przebiegu i zgonu z powodu innych infekcji wirusowych traktuje się je jako grupę zwiększonego ryzyka zakażenia nowym koronawirusem.

Według aktualnie dostępnych informacji przebieg choroby u  kobiet w ciąży jest podobny do ciężkości przebiegu choroby innych dorosłych. Nie ma danych, które sugerowałyby, że zakażenie podczas ciąży wpływa na płód.

Więcej dowiesz się z artykułu: Koronawirus a ciąża

COVID-19 a dzieci

Dzieci chorują rzadziej i mają łagodniejszy przebieg choroby niż dorośli. Częściej przechodzą chorobę bezobjawowo. Według aktualnych danych spośród wszystkich chorych tylko 2% stanowiły osoby poniżej 18. roku życia

Najczęstsze objawy COVID-19 u dzieci to: kaszel, gorączka (zwykle nieprzekraczająca 37,5 stopnia ) i zaczerwienienie gardła.

Koronawirus - przebieg u dzieci.

 

Pliki do pobrania:


Obecnie nie ma dostępnych szczepionek zapobiegających zakażeniu koronawirusem, ani skutecznego leku przeciw SARS-CoV-2.

Leczenie polega na łagodzeniu objawów i terapii wspomagającej. Do leczenia wspomagającego zakażeń SARS-CoV-2 dopuszczono lek zawierający chlorochinę.

Ciężkie przypadki zachorowań wymagają hospitalizacji, ze względu na konieczność tlenoterapii czy włączenia terapii wspomagającej z użyciem respiratora. Niektórzy chorzy, z łagodniejszym przebiegiem infekcji, mogą podczas choroby przebywać w izolacji domowej.

Pliki do pobrania: 

Koronawirus - zasady opieki domowej.

Niektóre tradycyjne lub domowe środki zaradcze mogą złagodzić objawy COVID-19, ale nie ma dowodów na to, że dostępne leki mogą zapobiegać lub leczyć tę chorobę. WHO nie zaleca samoleczenia jakimikolwiek lekami, w tym antybiotykami, w celu zapobiegania lub leczenia COVID-19. Podobnie brak danych dotyczących skuteczności naturalnych produktów bakteriobójczych np. czosnku, czy suplementów diety.

W przypadku pojawienia się objawów alarmowych dla COVID-19, wskazujących na ciężki przebieg infekcji (lub innych niepokojących objawów), takich jak:

  • wysoka gorączka,
  • nasilony kaszel,
  • utrzymujący się ból lub ucisk w klatce piersiowej,
  • problemy z oddychaniem, duszność,
  • znaczne osłabienie.
Należy pilnie skontaktować się telefonicznie z pracownikami służb sanitarnych lub wezwać pomoc medyczną, lub zgłosić się do oddziału zakaźnego (nie używając transportu publicznego).

COVID-19 Jak się chronić?

Najlepszym sposobem zapobiegania infekcji jest unikanie narażenia na zakażenie wirusem SARS-CoV-2.

Pliki do pobrania: 

Stosowanie środków zapobiegawczych skutecznie ogranicza rozprzestrzenianie się wirusa SARS-CoV-2 pod warunkiem, że są przestrzegane. Ważna jest nie tylko izolacja osób z objawami COVID-19, ale również kwarantanna osób, które miały kontakt z osobą zakażoną lub z podejrzeniem zakażenia.

Aby zmniejszyć ryzyko zakażenia i zapobiegać rozprzestrzenianiu się wirusa, należy:

  • unikać bliskiego kontaktu z osobami wykazującymi objawy chorób układu oddechowego, takie jak kaszel i kichanie;
  • zostać w domu, gdy jest się chorym, np. gdy występują objawy podobne do przeziębienia;
  • unikać skupisk ludzi (w przypadku SARS-CoV-2 jedna osoba zakaża średnio 2-3 osoby zdrowe);
  • przestrzegać samemu i uczyć innych tzw. etykiety kaszlu, czyli zasłaniania w trakcie kaszlu czy kichania nosa i ust, najlepiej chusteczką jednorazową lub przedramieniem; chusteczkę po użyciu należy natychmiast wyrzucić, a dłonie umyć lub zdezynfekować;
  • często myć ręce wodą z mydłem przez co najmniej 20-30 sekund, wytrzeć do sucha, najlepiej jednorazowym ręcznikiem;

Zobacz, jak prawidłowo myć ręce

  • używać do dodatkowej higieny - preparatu dezynfekcyjnego lub chusteczek jednorazowych na bazie alkoholu (co najmniej 60 proc.);
  • unikać dotykania oczu, nosa lub ust rękami;
  • unikać dzielenia się jedzeniem, piciem i naczyniami;
  • zostać w domu, gdy jest się chorym, np. gdy występują objawy podobne do przeziębienia;
  • regularnie czyścić i dezynfekować używane przedmioty i powierzchnie.

Maseczka ochronna

Osoba chora powinna nosić maskę ochronną, gdy przebywa w pobliżu innych osób (np. dzieląc pokój lub znajdując się  autobusie). Jeśli nie może nosić maski (ponieważ jej nie ma lub maska powoduje  u niej trudności w oddychaniu), powinna zrobić wszystko, aby aby, przestrzegać etykiety kaszlu i kichania na inne osoby.

Pobierz plik: Etykieta kaszlu i kichania (PDF)

Osoba zdrowa nie musi nosić maski ochronnej na twarz, chyba że opiekuje się chorymi i nie są oni w stanie nosić maski na twarz.

Powierzchnie użytkowe

Badania sugerują, że koronawirusy (w tym wstępne informacje na temat wirusa SARS-CoV-2) mogą utrzymywać się na powierzchniach przez kilka godzin lub nawet kilka dni, w zależności od rodzaju powierzchni, temperatury lub wilgotności otoczenia.

Żywność

Prawdopodobieństwo zarażenia  się produktami handlowymi jest niskie. Więcej informacji znajdziesz w artykule: Koronawirus (COVID-19) – czy w dobie pandemii żywność jest bezpieczna?

Palenie tytoniu

Należy unikać palenia tytoniu oraz używania elektronicznych papierosów, a zwłaszcza sziszy i palenie jednego papierosa przez więcej niż jedna osobę, bowiem zwiększają ryzyko zakażenia COVID-19 (WHO).

 

Pliki do pobrania:

Bardzo ważne w kontroli nad pandemią jest prowadzenie testów na obecność SARS-CoV-2.

Ponadto osoby z kontaktu wysokiego ryzyka poddaje się kwarantannie w celu potwierdzenia zakażenia koronawirusem SARS-CoV-2, a także, aby chronić osoby starsze, z chorobami  układu krążenia i z obniżoną odpornością.

Pliki do pobrania 

Kwarantanna związana z SARS-CoV-2 (PDF) 

Instrukcja noszenia maseczki (PDF)

Jak prawidłowo zdejmować rękawiczki? (PDF)

Etykieta kaszlu i kichania (PDF)

Cough hygiene rules (PDF) - ENG

Najbardziej aktualne i wiarygodne komunikaty na temat COVID-19 i zalecanego postępowania można znaleźć na stronach Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) oraz Europejskiego Centrum ds. Zapobiegania i Kontroli Chorób, Głównego Inspektora Sanitarnego, Ministerstwa Zdrowia i www.Medicover.pl.

Przeczytaj także: Najczęstsze pytania i odpowiedzi dotyczące COVID-19

Opracowanie: Departament Medyczny Medicover

Więcej informacji o koronawirusie:

KORONAWIRUS AKTUALNOŚCI >>

KORONAWIRUS ZALECENIA DLA PACJENTÓW >>

KORONAWIRUS ZALECENIA DLA PRACODAWCÓW >>

Źródła (dostęp 27.03.2020):

https://www.who.int/health-topics/coronavirus

https://www.cdc.gov/coronavirus/about/symptoms.html

https://www.cdc.gov/coronavirus/2019-ncov/symptoms-testing/symptoms.html

https://gisanddata.maps.arcgis.com/apps/opsdashboard/index.html#/bda7594740fd40299423467b48e9ecf6

https://www.who.int/ith/diseases/sars/en/

https://www.who.int/emergencies/mers-cov/en/

https://www.medicover.pl/o-zdrowiu/historia-pandemii-na-swiecie-koronawirus-sars-cov-2-na-tle-innych-pandemii,6788,n,168

SARS-CoV-2 jest nowym koronawirusem, którego dopiero poznajemy, dlatego codziennie pojawiają się nowe doniesienia naukowców, klinicystów i instytucji państwowych. Dokładamy wszelkich starań, by monitorować te informacje i aktualizować możliwie sprawnie zamieszczane treści.
Prezentowanych informacji o charakterze medycznym nie należy traktować jako wytycznych postępowania medycznego w stosunku do każdego pacjenta. O postępowaniu medycznym, w tym o zakresie i częstotliwości badań diagnostycznych i/lub procedur terapeutycznych decyduje lekarz indywidualnie, zgodnie ze wskazaniami medycznymi, które ustala po zapoznaniu się ze stanem pacjenta. Lekarz podejmuje decyzję w porozumieniu z pacjentem. W przypadku chęci realizacji badań nieobjętych wskazaniami lekarskimi, pacjent ma możliwość ich odpłatnego wykonania.
autor Beata Tarnowska, Specjalista ds. Informacji Medycznej Medicover
konsultacja merytoryczna lek. Agnieszka Motyl, specjalista epidemiologii, lekarz medycyny podróży
Data dodania 27.03.2020
Data ostatniej aktualizacji 18.09.2020