Leczenie koronawirusa

Leczenie koronawirusa
Leczenie koronawirusa

Większość osób, które zachorują na COVID-19, będzie mogło wyzdrowieć w domu. Obecnie nie istnieją żadne specyficzne metody leczenia zakażenia SARS-CoV-2. Niektóre ze sposobów, stosowane przy przechodzeniu innych infekcji, takie jak odpoczynek, odpowiednie nawodnienie i przyjmowanie leków w celu złagodzenia gorączki i bólu czy kaszlu, pomagają również w przypadku COVID-19.

Spis treści:

  1. Leki na koronawirusa
  2. Koronawirus a witamina C
  3. Osocze rekonwalescencyjne i leczenie COVID-19
  4. Stopnie koronawirusa
  5. Kto może przekazać osocze na COVID-19

Naukowcy cały czas pracują nad opracowaniem skutecznych metod leczenia i zapobiegania COVID-19. Terapie obejmują leki stosowane w leczeniu malarii i chorób autoimmunologicznych; leki przeciwwirusowe, które zostały opracowane w celu zwalczania innych wirusów oraz przeciwciała od ozdrowieńców, którzy przechorowali COVID-19.

Badania na koronawirusa

Koronawirus SARS-CoV-2

Test genetyczny przesiewowy
FRANKD do wykonania w punkcie pobrań

Cena: 250 zł

KUP ONLINE

Koronawirus SARS-CoV-2

Test RT-PCR do wykonania w domu pacjenta
na terenie Warszawy

Cena: 780 zł

KUP ONLINE

POPULARNE

Koronawirus SARS-CoV-2

Test genetyczny RT-PCR
do wykonania w punkcie 
pobrań

Cena: 450 zł

KUP ONLINE

 

Koronawirus SARS-CoV-2

Test wykrywający
przeciwciała IgG+IgM

Cena: 220 zł

KUP ONLINE

Badania nie są wykonywane w centrach medycznych Medicover, a wyłącznie w placówkach lub wskazanych punktach pobrań.

Leki na koronawirusa

Czy istnieje leczenie przeciwwirusowe dla COVID-19?

Obecnie nie ma specyficznego leczenia przeciwwirusowego dla COVID-19.

Naukowcy sprawdzają, czy leki, opracowane wcześniej w celu leczenia innych infekcji wirusowych, mogą być skuteczne w walce z COVID-19. Lekarze, w określonych przypadkach, stosują leki wykorzystywane do leczenia infekcji wirusowych wywoływanych np. przez wirusy HIV (ludzki wirus niedoboru odporności) czy Ebola.

Jednym z leków przeciwwirusowych, na który zwrócono uwagę, jest remdesivir, stosowany wcześniej do leczenia m.in. gorączki krwotocznej Ebola i infekcji wywoływanych przez koronawirusy MERS i SARS.

Chociaż oceniano kilka środków terapeutycznych pod kątem leczenia COVID-19, dotychczas nie wykazano skuteczności żadnych środków przeciwwirusowych.

Duże nadzieje pokładano w leku remdesivir, który mógłby pomóc w ograniczeniu namnażania się wirusa w organizmie.

W jednym z przeprowadzonym badań przebadano 1062 dorosłych pacjentów hospitalizowanych z powodu COVID-19. 541 otrzymało remdesivir dożylnie, a 521 placebo. U osób, które otrzymały remdesivir średni czas powrotu do zdrowia wynosił 10 dni. Wśród tych, którzy otrzymywali placebo ‒ 15 dni.

Dane pokazują, że remdesivir był lepszy od placebo pod względem skrócenia czasu powrotu do zdrowia u dorosłych, którzy byli hospitalizowani z powodu COVID-19 i mieli objawy infekcji dolnych dróg oddechowych. Natomiast wstępne wyniki badania „Solidarity” prowadzonego pod patronatem Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) przeprowadzonego na pacjentach również hospitalizowanych z powodu COVID-19 wykazało, że remdesivir prawdopodobnie nie miał znacznego wpływu na ich leczenie, nie skracał czasu hospitalizacji ani nie zmniejszał istotnie ryzyka zgonu z powodu COVID-19. Amerykańska Agencja ds. Żywności i Leków (FDA) zatwierdziła jednak remdesivir jako lek na koronawirusa, a Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) jest w trakcie przygotowywania wytycznych, dotyczących stosowania leku remdesivir w leczeniu COVID-19.

Dlaczego tak trudno opracować metody leczenia chorób wirusowych?

Aby lek przeciwwirusowy zadziałał, musi zwalczać wirusa w fazie jego namnażania. Oprócz tego musi być bezpieczny, czyli zabić wirusa, oszczędzając komórkę gospodarza. Nie jest to zatem proste, zwłaszcza że wirusy namnażają się szybko i mają wiele okazji do mutacji (zmiany informacji genetycznej), co pozwala na rozwinięcie odporności na dostępne leki lub szczepionki i wymaga opracowania ich na nowo.

Czy chlorochina (hydroksychlorochina) i azytromycyna są bezpieczne i skuteczne w leczeniu COVID-19?

Hydroksychlorochina i chlorochina to leki stosowane głównie w leczeniu malarii i kilku chorób autoimmunologicznych, w tym tocznia i reumatoidalnego zapalenia stawów.

Azytromycyna jest antybiotykiem wykorzystywanym w leczeniu zakażeń górnych i dolnych dróg oddechowych. Nie jest więc lekiem przeciwwirusowym, ma jednak działanie przeciwzapalne. Przypuszcza się, choć tego nie udowodniono, że azytromycyna może pomóc w stłumieniu nadmiernej odpowiedzi immunologicznej na zakażenie COVID-19  ̶  tzw. burzy cytokinowej. 

Cytokiny to białka pobudzające układ odpornościowy. Gdy ich wydzielanie jest zbyt gwałtowne, komórki układu odpornościowego atakują własny organizm, uszkadzając płuca i inne narządy.

Według początkowych doniesień z Chin i Francji, pacjenci z ciężkimi objawami COVID-19, którym podawano chlorochinę lub hydroksychlorochinę szybciej wracali do zdrowia.

Niektórzy lekarze stosowali połączenie hydroksychlorochiny i azytromycyny. Najnowsze badania nie potwierdziły jednak żadnych korzyści ze stosowania tych leków, a podawanie ich w tym połączeniu jest szczególnie niebezpieczne. 

Prawdopodobnie wiąże się z wyższym ryzykiem śmierci z powodu zaburzeń rytmu serca - zarówno przy stosowaniu hydroksychlorochiny, jak i azytromycyny. Leki są szczególnie niebezpieczne, gdy są stosowane w połączeniu.

FDA (Food and Drug Administration, Amerykańska Agencja Żywności i Leków), odradza obecnie przyjmowanie chlorochiny lub hydroksychlorochiny w przypadku zakażenia COVID-19, z wyjątkiem określonych przypadków, ograniczonych do leczenia szpitalnego lub badań klinicznych.

National Institutes of Health (NIH, Narodowy Instytut Zdrowia) Stanów Zjednoczonych także wydał oświadczenie odradzające stosowanie kombinacji hydroksychlorochiny i azytromycyny.

Koronawirus COVID-19 a witamina C

Pojawiały się doniesienia o stosowaniu w leczeniu pacjentów z COVID-19 dużej dawki witaminy C, podawanej dożylnie, aby przyspieszyć powrót do zdrowia. Nie ma jednak przekonujących dowodów naukowych, że taka terapia działa na zakażenia COVID-19 i nie jest to standardowe leczenie tej infekcji. W Chinach trwają badania w celu ustalenia czy stosowanie dużych dawek witaminy C jest przydatne u pacjentów z ciężkim przebiegiem COVID-19.

Jeśli chodzi o zapobieganie, nie ma dowodów, że przyjmowanie witaminy C pomoże zapobiec zakażeniu koronawirusem, który powoduje COVID-19. Podczas gdy standardowe dawki witaminy C są ogólnie nieszkodliwe, wysokie dawki mogą powodować szereg działań niepożądanych, w tym nudności, skurcze i zwiększone ryzyko wystąpienia kamieni nerkowych. Zaleca się, by podstawowym źródłem witaminy C była zbilansowana dieta.

Podstawowym źródłem witaminy C powinna być odpowiednio skompnowana dieta.

Osocze rekonwalescencyjne i leczenie COVID-19

Podawanie osocza rekonwalescencyjnego to jeden z potencjalnych sposobów leczenia osób z ciężkim przebiegiem COVID-19. Niektóre dane sugerują, że może ono pomóc hospitalizowanym pacjentom.

Krew osób, które chorowały na COVID-19 zawiera przeciwciała wytwarzane przez ich organizm w celu zwalczania koronawirusa i umożliwia im powrót do zdrowia. Przeciwciała znajdują się w osoczu krwi.

Osocze rekonwalescencyjne (zwane również plazmą rekonwalescencyjną) - osocze pacjentów, którzy zostali wyleczeni z choroby zakaźnej (tzw. ozdrowieńców) - jest wykorzystywane od ponad 100 lat w walce z różnymi wirusami: odry, polio, ospy wietrznej i SARS.

Osocze zawierające przeciwciała pacjentów, którzy pokonali zakażenie SARS-CoV-2 podaje się w drodze transfuzji pacjentowi choremu na COVID-19. Terapia ma na celu zwiększenie ilości przeciwciał we krwi osób chorych.

Chorzy często nie są w stanie wytworzyć własnych przeciwciał lub wytwarzają je zbyt wolno (niewspółmiernie do rozwoju zakażenia).

Przeciwciała dawcy pomagają pacjentowi zwalczyć chorobę, prawdopodobnie skracając czas lub zmniejszając nasilenie choroby. Osocze może być też wykorzystane do produkcji koncentratów immunoglobulin (produktów leczniczych pochodzących z osocza). 

Chociaż plazmę rekonwalescencyjną stosuje się od wielu lat, z różnym powodzeniem, niewiele wiadomo na temat jej skuteczności w leczeniu COVID-19. Istnieją doniesienia o pozytywnych rezultatach z Chin, ale nie przeprowadzono randomizowanych, kontrolowanych badań (złoty standard badań sprawdzających skuteczność i bezpieczeństwo danej terapii). Jednak w obecnej sytuacji na wyniki, trzeba by czekać zbyt długo.

Dnia 23 sierpnia 2020 r. Agencja Żywności i Leków (FDA) zezwoliła na stosowanie rekonwalescencyjnego osocza u hospitalizowanych pacjentów z poważnymi lub bezpośrednio zagrażającymi życiu stanami związanymi z zachorowaniem na COVID-19.

Nadal są prowadzone badania nad skutecznością terapii osoczem.

Jak pobiera się osocze?

Podczas pobierania osocza krew rozdziela się na osocze i pozostałe składniki, które są przetaczane z powrotem do tej samej żyły. Pobieranie osocza jest bezpieczne. Trwa od 30 do 40 minut. Jednorazowo pobiera się do 650 ml osocza. Pobrane osocze jest poddawane procedurze redukcji patogenów, dzielone na dawki wielkości 100-200 ml i zamrażane.

W zależności od zawartości w osoczu przeciwciał chorym na COVID-19 przetacza się 200-400 ml osocza.

Kto może przekazać osocze na COVID-19?

Osocze można oddać w Centrum Krwiodawstwa najbliższym miejscu zamieszkania.  Osocze może zostać pobrane od osób, które  spełniają podstawowe kryteria kwalifikacji dla dawców krwi określone w Rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 11 września 2017 r. w sprawie warunków pobierania krwi od kandydatów na dawców krwi i dawców krwi (Dz. U. 2017 poz. 1741).

Ponadto, aby oddać osocze, trzeba spełniać kilka kryteriów. Dawca musi:

  • być w wieku od 18 do 60‒65 lat (65 r.ż. w przypadku osób, które już oddawały krew);
  • mieć udokumentowany dodatni wynik testu potwierdzającego zakażenie SARS-CoV-2  (lub wpis w aplikacji gabinet.gov.pl); kandydat na dawcę powinien zabrać ze sobą dokument potwierdzający przechorowanie COVID-19 lub zakażenie SARS-CoV-2;
  • wyzdrowieć i być uznany za osobę wyleczoną i zdrową ‒ po przechorowaniu COVID-19 musi minąć 28 dni od zakończenia objawów;
  • odczekać 18 dni od zakończenia izolacji, jeśli przeszedł zakażenie w sposób bezobjawowy.

W przypadku przeprowadzonej w przeszłości transfuzji oraz w przypadku kobiet po przebytej ciąży w wywiadzie wymagane będą dodatkowe badania, które wykonane zostaną przez Centra Krwiodawstwa i Krwiolecznictwa.

Osoby, które chcą oddać osocze powinny skontaktować się telefonicznie z Centrum Krwiodawstwa i Krwiolecznictwa, ponieważ szczegóły pobrania są ustalane indywidualnie z każdym dawcą. Nie są wymagane jakiekolwiek dodatkowe badania wykonywane indywidualnie przez dawcę. Niezbędne badania dla dawców zapewnione są przez publiczną służbę krwi.

Dyskwalifikuje do oddawania osocza:

  • wiek powyżej 60 r.ż (powyżej 65 r.ż. w przypadku osób, które już oddawały krew),
  • masa ciała poniżej 50 kg,
  • poważne choroby przewlekłe wymagające stałego przyjmowania leków,
  • choroby nowotworowe w wywiadzie,
  • zabiegi operacyjne i badania endoskopowe w ciągu ostatniego pół roku,
  • przebyta transfuzja (w tym osocza od ozdrowieńców) w ciągu pół roku,
  • zakażenia HIV/HBV/HCV/kiła i kontakt z osobami zakażonymi.

Dawcy osocza ozdrowieńczego muszą spełniać wszystkie wymagania dla honorowych dawców krwi.

Pobierz plik: Trzy ścieżki walki z koronawirsuem COVID-19 (PDF)

Stopnie koronawirusa

Infekcja COVID-19 może obejmować różne stadia:

1. Stadium bezobjawowe lub skąpoobjawowe

Saturacja SpO2≥ 95%; nie wymaga hospitalizacji. Przy wystąpieniu objawów, takich jak: łagodne dolegliwości ze strony górnych dróg oddechowych (gorączka nieprzekraczająca 38°C, kaszel lub duszność), którym mogą towarzyszyć bóle głowy i/lub mięśni, nudności, wymioty, biegunka, stosuje się leczenie objawowe, obejmujące:

  • leki przeciwgorączkowe (np. paracetamol, ibuprofen), ale tylko gdy oprócz gorączki występują również inne objawy COVID-19;
  • odpoczynek;
  • przyjmowanie odpowiedniej ilości płynów (nie więcej niż 2 litry na dobę);
  • leki łagodzące kaszel, łyżeczka miodu (powyżej 1. roku życia), tabletki do ssania, a jeżeli kaszel jest męczący, należ skonsultować się z lekarzem, który może zalecić, np. preparaty z kodeiną;
  • unikać leżenia na plecach podczas kaszlu, ponieważ zmniejsza to jego efektywność.

Nie należy stosować glikokortykosteroidów ogólnoustrojowych, antybiotyków lub leków przeciwgrypowych, o ile nie współwystępują infekcje bakteryjne lub grypa. Antybiotyki nie są skuteczne w walce z wirusami. 

Aby rozpoznać grypę, lekarz zwykle wykonuje szybki test antygenowy, który wykrywa antygeny wirusa grypy.

Miód jest często używany w leczeniu kaszlu u dzieci z przeziębieniem. Nie należy podawać miodu dzieciom do ukończenia 12. miesiąca życia, z uwagi na ryzyko zakażenia Clostridium botulinum.

W przypadku wystąpienia niewielkiej duszności zaleca się:

  • utrzymywanie stałej niezbyt wysokiej temperatury w pomieszczeniach;
  • stosowanie technik relaksacyjnych i ćwiczeń oddechowyc,
  • częste wietrzenie pomieszczenia oraz zmianę pozycji ciała. 

Więcej informacji na ten temat znajdziesz w artykule: 

Stres a oddychanie. Jak prawidłowo oddychać, aby poradzić sobie ze stresem?

Eksperci zalecają wdrożenie sytemu monitorowania i nadzoru stanu zdrowia pacjentów z COVID-19 przebywających w izolacji domowej, m.in. przez użycie aplikacji. Taki system pozwoliłby na odpowiednio wczesne uchwycenie pogorszenia stanu chorego i skierowanie na leczenie szpitalne. Według opinii ekspertów medycznych kluczowe znaczenie w ocenie stanu pacjenta ma wartość saturacji, czyli stopień wysycenia tlenem hemoglobiny krwi tętniczej. Dzięki samodzielnemu pomiarowi saturacji w domu za pomocą pulsoksymetrów (zakupionych lub wypożyczonych) i pomiarowi temperatury przez pacjenta, a następnie wprowadzeniu do aplikacji na telefonie i przesłaniu do centrum monitorowania, lekarz po ocenie ryzyka na podstawie wywiadu medycznego, byłby w stanie ocenić, czy pacjent wymaga hospitalizacji. 

2. Stadium pełnoobjawowe

  • SpO2 < 95%, zwykle pierwszy tydzień choroby, wymaga hospitalizacji. W leczeniu stosuje się remdesivir (lek przeciwwirusowy) i/lub osocze ozdrowieńców. W zależności od stanu klinicznego pacjenta leczenie wspomagające, m.in. leczenie objawowe, heparynę drobnocząsteczkową, deksametazon (glikokortykosteroid o silnym i długotrwałym działaniu przeciwzapalnym, przeciwalergicznym i immunosupresyjnym), tlenoterapię, nawodnienie, ewentualnie antybiotykoterapię.

Minister Zdrowia jak również wiele szpitali zachęca do oddawania osocza po przechorowaniu COVID-19. Mogą one pomóc osobom hospitalizowanym z COVID-19.

Szczegółowe kryteria znajdują się na stronie: https://krwiodawcy.org/?s=osocze

3. Stadium z niewydolnością oddechową

Spowodowana jest tzw. burzą cytokinową, czyli uwalnianiem cytokin w wyniku nieprawidłowej, nadmiernej reakcji układu odpornościowego. Cytokiny to białka pobudzające inne komórki układu immunologicznego do reakcji i powstania stanu zapalnego. Stadium to pojawia się zwykle w drugim tygodniu choroby, SpO2 <  90%, wymaga hospitalizacji.

4. Stadium ostrej niewydolności oddechowej (ang. acute respiratory distress syndrom, ARDS) zagrażajace życiu pacjenta. Wymaga hospitalizacji na oddziale intensywnej terapii i konieczności wentylacji mechanicznej (z użyciem respiratora).

Testy na koronawirusa

Test na koronawirusa do wykonania stacjonarnie:

 

Test na koronawirusa punkcie pobrań

 

FRANKD 

Test na koronawirusa RT-PCR

Test na koronawirusa IgM

Test na koronawirusa IgG

Test na koronawirusa IgG+IgM

Wyniki  do 24h 24h do 3 dni roboczych do 3 dni roboczych do 3 dni roboczych
Lokalizacje Warszawa
Gdańsk
Poznań
Wrocław
Kraków
Lublin
Łódź
Mysłowice
Warszawa
Gdańsk
Poznań
Wrocław
Kraków
Lublin
Łódź
Mysłowice
Bydgoszcz
Zielona góra
Koszalin
Gdynia
Kielce
Katowice
Warszwa
Kraków
Poznań
Gdańsk
Wrocław
Poznań
Łódź
Katowice
Szczecin
Lublin
Warszwa
Kraków
Poznań
Gdańsk
Wrocław
Poznań
Łódź
Katowice
Szczecin
Lublin
Warszwa
Kraków
Poznań
Gdańsk
Wrocław
Poznań
Łódź
Katowice
Szczecin
Lublin
Kiedy wykonać?  w przypadku podejrzenia zakażenia lub występowania objawów zakażenia COVID-19 w przypadku podejrzenia zakażenia lub występowania objawów zakażenia COVID-19 między 10. a 21. dniem od wystąpienia objawów COVID-19 między 10. a 21. dniem od wystąpienia objawów COVID-19 między 10. a 21. dniem od wystąpienia objawów COVID-19
Metoda pobrania próbki wymaz z nosogardzieli wymaz z nosogardzieli pobranie krwi żylnej pobranie krwi żylnej pobranie krwi żylnej
Potwierdza aktualne zakażenie SARS-CoV-2 TAK TAK NIE NIE NIE
Potwierdza przebyte zakażenie SARS-CoV-2, ale nie jest podstawą do jego rozpoznania NIE NIE TAK (ale wymaga również negatywnego wyniku testu RT-PCR) TAK (ale wymaga również negatywnego wyniku testu RT-PCR) TAK (ale wymaga również negatywnego wyniku testu RT-PCR)
Wynik w języku angielskim TAK TAK      
Cena 250 zł 450 zł 120 zł 120 zł 220 zł
  KUP ONLINE
KUP ONLINE KUP ONLINE KUP ONLINE KUP ONLINE
Zastosowanie

rozpoznanie aktualnego zakażenia SARS-CoV-2 rozpoznanie aktualnego zakażenia SARS-CoV-2
potwierdzenie przebytego zakażenia SARS-CoV-2
potwierdzenie przebytego zakażenia SARS-CoV-2
potwierdzenie przebytego zakażenia SARS-CoV-2
Rekomendacja WHO
TAK TAK NIE NIE NIE

Źródła:

https://krwiodawcy.org/osocze-rekonawalescencyjne-od-osob-po-covid-19-szansa-dla-obecnie-chorych

https://www.health.harvard.edu/diseases-and-conditions/treatments-for-covid-19

https://www.fda.gov/drugs/drug-safety-and-availability/fda-cautions-against-use-hydroxychloroquine-or-chloroquine-covid-19-outside-hospital-setting-or

https://www.who.int/emergencies/diseases/novel-coronavirus-2019/covid-19-vaccines 

https://www.ema.europa.eu/en/news/ema-starts-first-rolling-review-covid-19-vaccine-eu

https://www.ema.europa.eu/en/news/ema-starts-second-rolling-review-covid-19-vaccine

https://www.nejm.org/doi/full/10.1056/NEJMoa2007764

Autor: Beata Tarnowska, Specjalista ds. Informacji Medycznej Medicover
Konsultacja merytoryczna: lek. Agnieszka Motyl, specjalista epidemiologii, specjalista medycyny rodzinnej