Witamina D – źródła witaminy D, właściwości i normy

Deficyt witaminy D jest równie groźny, jak jej nadmiar. Niedobór tego składnika u dzieci grozi krzywicą, a u dorosłych i osób starszych osteomalacją (chorobą polegającą na niedostatecznym wysyceniu kości wapniem) i w jej konsekwencji osteoporozą. Jednak nadmiar witaminy D również jest niebezpieczny – może prowadzić do powstania zwapnień w nerkach, nasilenia odczuwania bólu i obniżeniem zawartości wapnia w kościach.
Niedobór witaminy D może być groźny w skutkach dla naszego organizmu.

W czym jest witamina D?

Uzupełnienie niedoborów witaminy D za pomocą diety jest niemożliwe. Aby pozyskać odpowiednią dawkę, trzeba by zjeść codziennie setki gramów tłustych ryb, dziesiątki żółtek jaj lub wypić setki szklanek mleka. Niestety, nie codziennie udaje się nam przebywać na świeżym powietrzu, poza tym kąt padania promieni słonecznych od października do marca w naszej szerokości geograficznej jest niewystarczający dla zapewnienia wystarczającej produkcji witaminy D. Dlatego towarzystwa naukowe zalecają profilaktyczną suplementację witaminy D, by zapobiec niedoborowi tego składnika i jego powikłaniom w okresie od października do kwietnia, a przy braku dostatecznej ekspozycji w okresie letnim, przez cały rok. Ważne jest jednak, aby każdy przyjmował taką dawkę, jakiej potrzebuje – z uwzględnieniem wieku, masy ciała, ekspozycji na promieniowanie słoneczne czy spożycia tej witaminy z dietą. Należy wziąć pod uwagę aktualny poziom witaminy, jeśli mamy wykonane oznaczenie stężenia witaminy D w surowicy krwi. Osoby z grupy ryzyka niedoboru, m.in. z niedoczynnością tarczycy, astmą, otyłością, nadciśnieniem tętniczym, jadłowstrętem psychicznym, zaburzeniami wchłaniania i trawienia, powinny mieć wykonane badanie stężenia tej witaminy we krwi.

Witamina D dla dzieci

Witamina D wspiera prawidłowe funkcjonowanie układu odpornościowego, przyczynia się do utrzymania zdrowych kości i zębów oraz wspomaga pracę mięśni.

Kobiety planujące ciążę, jak również te będące w niej i karmiące piersią, powinny suplementować witaminę D. Jednocześnie istotne jest by regularnie sprawdzały stężenie witaminy D we krwi, ponieważ w tym okresie szczególnie narażone są na odwapnienie kości.  Co z kolei zwiększa u nich ryzyko rozwoju osteoporozy. Odpowiedni poziom witaminy D u dzieci to nie tylko prawidłowy rozwój kości, ale także zmniejszone ryzyko krzywicy, dlatego u niemowląt suplementacja jest zalecana już od pierwszych dni życia.

Podawanie witaminy D niemowlętom jest u nas dość powszechne, jednak wraz z wiekiem dziecka ulega to zmianie. W Polsce, witaminę D otrzymuje około 80 proc. niemowląt w 6. miesiącu życia, około 60 proc. niemowląt w 12. miesiącu życia, a już tylko około 30 proc. dzieci w wieku przedszkolnym i szkolnym. 

Specjaliści podkreślają, że nawet u 80-95 proc. polskich dzieci powyżej 1. roku życia ilość witaminy D dostarczana wraz z dietą jest zbyt mała.

Średnie spożycie witaminy D u najmłodszych niezależnie od wieku, stanowi tylko ok. 10-20 proc. zalecanej podaży. Zapytaj pediatrę o wskazania do suplementacji witaminy D u swojego malucha. 

Witamina D norma

Optymalny zakres zawartości witaminy D w surowicy krwi to >30-50 ng/ml. Prace naukowe sugerują, że korzystne działanie tej witaminy tj.: zmniejszanie ryzyka nowotworów, chorób o podłożu autoimmunologicznym, zaburzeń odporności i nawracających infekcji czy chorób sercowo-naczyniowych oraz zaburzeń psychiatrycznych i chorób neurodegeneracyjnych uzyskuje się przy stężeniu 30-50 ng/ml (75-125 nmol/l). Jednak stwierdzenie wyższych stężeń - zwłaszcza powyżej 100 ng/ml, (>250 nmol/l) oznacza występowanie poziomu toksycznego i jest wskazaniem do bezwzględnego przerwania kuracji. Nadmiar ilości witaminy D w organizmie może prowadzić do wysokiego stężenia wapnia we krwi, wysokiej ilości wydalania wapnia z moczu i zwapnień w nerkach.

Witamina D niedobór

Korzyści zdrowotne wynikające z odpowiedniego poziomu witaminy D w organizmie nie dotyczą wyłącznie kości i mięśni. Jej niedobór może zwiększać ryzyko wielu chorób:

  • grypy i gruźlicy,
  • chorób autoimmunologicznych (w tym cukrzycy typu 1, stwardnienia rozsianego, reumatoidalnego zapalenia stawów),
  • niektórych nowotworów,
  • chorób układu sercowo-naczyniowego (np. nadciśnienia, miażdżycy, zawału, udaru),
  • zaburzeń neurodegeneracyjnych (m.in. demencji i choroby Alzheimera)
  • chorób psychicznych (tj. depresja i schizofrenia).

Dlatego tak ważne jest zapewnienie odpowiedniej ekspozycji na promieniowanie słoneczne od maja do września, i suplementacja zalecanej dawki odpowiedniej dla wieku przez pozostałe miesiące roku (a w przypadku ograniczonej produkcji witaminy D, przyjmowanie odpowiedniej dawki tej witaminy przez cały rok).

Witamina D suplementacja

Suplementacja witaminy D powinna stanowić jeden z codziennych nawyków. Dowiedz się od swojego lekarza, czy jesteś w grupie ryzyka niedoboru i powinieneś zbadać stężenie witaminy D we krwi. Jeżeli jesteś kobietą w ciąży lub karmisz piersią, a nawet dopiero planujesz macierzyństwo, skonsultuj się ze swoim lekarzem i sprawdź poziom witaminy D we krwi.

Witamina D a słońce

Optymalna ilość witaminy D w organizmie jest ważna na każdym etapie życia, od okresu płodowego, dzieciństwa i dojrzewania, aż po staroś. Powstaje ona w organizmie głównie w wyniku ekspozycji naszej skóry na promieniowanie słoneczne.

Nawet, jeśli wychodzimy latem na zewnątrz, zwykle zabezpieczamy skórę kremem z filtrem przeciwsłonecznym. Co prawda preparaty te chronią przed rakiem skóry, ale jednocześnie utrudniają produkcję witaminy D w organizmie. W dodatku w Polsce od października do marca ze względu na kąt padania promieni słonecznych synteza skórna witaminy D nie jest wystarczająca nawet w dni bezchmurne.

W okresie od maja do września, każdy powinien przynajmniej 15 minut spędzić „pod słońcem” bez kremu z filtrem, by zapewnić odpowiedni poziom syntezy witaminy D (z wyjątkiem dzieci do 3. roku życia).

Skórna produkcja może zapewnić nawet 80-100 proc. dobowego zapotrzebowania organizmu na ten składnik.

witamina-d-a-osteoporoza">Witamina D a osteoporoza

Osteoporoza to choroba dotykająca coraz więcej kobiet po menopauzie i mężczyzn po 65. roku życia. Zmniejszająca się wraz z wiekiem masa kostna sprawia, że osoby starsze są w znacznie większym stopniu narażone na złamania kości, nawet przy niewielkich urazach. Wśród czynników ryzyka osteoporozy wymienia się niedobór witaminy D i wapnia

Witamina D dla sportowców

Dobroczynny wpływ witaminy D na układ mięśniowo-szkieletowy spowodował, że stała się przedmiotem zainteresowania medycyny sportowej. Wyniki badań prowadzonych wśród sportowców wyczynowych wskazują, że niedobór może pogarszać funkcjonowanie mięśni szkieletowych. Biorąc pod uwagę, że coraz więcej Polaków uprawia sport, biega maratony, jeździ rowerem, dbanie o odpowiedni poziom tej witaminy staje się szczególnie istotna.

Dowiedz się więcej

Rola oznaczania witaminy D w praktyce klinicznej

https://journals.viamedica.pl/choroby_serca_i_naczyn/article/view/12035

Ocena zawartości witamin w całodziennych racjach pokarmowych kobiet o prawidłowej masie ciała oraz z nadwagą i otyłością

http://agro.icm.edu.pl/agro/element/bwmeta1.element.dl-catalog-a5127ee0-2be5-43d7-bc45-1fa746eb0b68

Sezonowość zmian stężeń witaminy D w organizmie człowieka

https://journals.viamedica.pl/eoizpm/article/view/25989

autor Halina Pilonis
Data dodania 08.07.2019
Data ostatniej aktualizacji 12.07.2019