Badanie poziomu witaminy D jest wskazane w określonych chorobach i stanach, które stanowią duże ryzyko niedoboru witaminy D. Witamina D jest bardzo istotna dla prawidłowego funkcjonowania organizmu. Organizm jest w stanie wytworzyć ją sam, przy dostatecznej dziennej ekspozycji na światło słoneczne.

KUP ONLINE


Spis treści:

  1. Co to jest witamina D?
  2. Za co odpowiada witamina D?
  3. Kiedy badać witaminę D?
  4. Badanie witaminy D jak się przygotować?
  5. Witamina D niedobór
  6. Witamina D norma
  7. Badanie poziomu witaminy d cena

Co to jest witamina D?

Witamina D w aspekcie chemicznym, klasyfikowana jest jako tłuszcz steroidowy organicznych związków chemicznych. Wielu osobom witamina ta kojarzy się ze zdrowymi i mocnymi kośćmi i zębami. Ale to tylko jeden z przykładów, gdyż witamina D ma dla organizmu dużo szersze znaczenie.

Witamina D występuje jako tzw. prohormon, czyli postać prekursorowa hormonu, która dopiero po odpowiedniej modyfikacji staje się aktywnym enzymem. Aktywną formą witaminy D, która odpowiada właśnie za wielopoziomowe znaczenie witaminy D w organizmie, jest 1,25(OH)2D3, natomiast najczęściej dokonuje się oznaczenia w surowicy stężenia formy nieaktywnej czyli 25(OH)D3.

Witamina D gdzie jest?

Dla organizmu istnieją dwa źródła witaminy D – dieta (czyli źródła pokarmowe) i synteza skórna (z pochodnej cholesterolu). W źródłach pokarmowych witamina D występuje jako witaminy i można ją znaleźć w następujących pokarmach: drożdżach, grzybach, tłustych rybach morskich, tranie, jajach, wątróbce, a w nieco mniejszych ilościach także w mięsie czerwonym i drobiowym oraz produktach mlecznych. Możliwość dostarczenia i przyswojenia potrzebnej ilości witaminy D wraz z dietą nie jest jednak wystarczająca.

Witamina D ze słońca

Witamina D w polskich warunkach klimatycznych wytwarzana jest efektywnie tylko przez kilka miesięcy w roku, od maja do września, jeżeli jest zapewniona odpowiednia ekspozycja na światło słoneczna i wystarczająca jej synteza skórna. W pozostałym okresie – od września do kwietnia zaleca się dzieciom i młodzieży oraz osobom powyżej 18 rż. suplementację witaminy D w odpowiedniej dawce, a jeśli nie jest zapewniona efektywna synteza skórna w miesiącach letnich i u osób > 65 rż. przez cały rok! Dawka powinna być dostosowana do wieku, stanu fizjologicznego i sytuacji klinicznej.

W skórze występuje 7-dehydrocholesterol, który na skutek działania promieni słonecznych jest przekształcany w 25-dehydrocholesterol czyli prekursor witaminy D – 25(OH)D3. Poziom wytworzonej w ten sposób 25(OH)D3 zależny jest od wielu czynników, wśród których bardzo ważna jest karnacja skóry. Osoby o jasnej karnacji dużo szybciej mogą wytworzyć odpowiednią ilość witaminy D. Wówczas ekspozycja na światło słoneczne nie musi i nie powinna być długotrwała (u osób o jasnej karnacji zbyt długa ekspozycja na promieniowanie UV zwiększa ryzyko wystąpienia raka skóry).

Prewitamina D3 (25(OH)D3 nie jest aktywna biologicznie, musi zostać przekształcona do formy aktywnej (1,25(OH)2D3) w nerkach.

Za co odpowiada witamina D?

Najczęściej wskazuje się, że witamina D ma ogromne znaczenie dla zdrowia kości, gdyż bierze udział w regulacji gospodarki wapniowo-fosforanowej kontroluje stopień wchłaniania wapnia i fosforu w jelitach oraz ich uwalniania z kości, również reguluje proces kościotworzenia (stymuluje komórki kościotwórcza a hamuje kościogubne).

Największe znaczenie witaminy D wskazuje się w okresie wzrostu organizmu, niemniej jest istotna w każdym wieku. Poza układem kostnym, witamina D ma wpływ także na:

  • układ immunologiczny (odpowiedź wrodzoną i nabytą),
  • funkcje trzustki, w tym na prawidłowe wydzielanie insuliny (hormonu obniżającego stężenie glukozy we krwi),
  • układ nerwowy, w tym rozwój mózgu,
  • układ krążenia, w tym regulację ciśnienia tętniczego,
  • rozwój w okresie płodowym i wczesnoniemowlęcym.

Kiedy badać witaminę D?

Badanie poziomu witaminy d wykonywane jest na zlecenie lekarza. Dostępne dla każdego lekarza jest badanie stężenia 25(OH)D3, z kolei stężenie 1,25(OH)2D3, aktywnego metabolitu, jest dostępne tylko w ściśle określonych wskazaniach medycznych i wymaga bardziej skomplikowanej procedury. Nie należy oznaczać poziomu witaminy D i jej metabolitów w surowicy u pacjentów bez istotnie zwiększonego ryzyka niedoboru witaminy D. Nie jest konieczne badanie jej poziomu przed rozpoczęciem suplementacji, ani jego monitorowanie w trakcie suplementacji.

Oznaczenie stężenia witaminy D nie jest rutynowym testem diagnostycznym niedoboru tej witaminy w organizmie. Jest jednym z kluczowych badań, wykorzystywanych w diagnostyce zaburzeń gospodarki wapniowo-fosforanowej. Oznaczenie stężenia 25(OH)D3 jest uzasadnione w wielu sytuacjach klinicznych, ale decyzję o jego zasadności podejmuje lekarz prowadzący. Warto pamiętać, by dostarczyć stosowną dokumentacją medyczną (również z procesów diagnostyki i leczenia w innych ośrodkach niż Medicover), by umożliwić lekarzowi zapoznanie się z jak najpełniejszym obrazem sytuacji klinicznej.

Wskazania do oceny stężenia witaminy D obejmują, sytuacje, które stanowią duże ryzyko jej niedoboru, takie jak: zespoły złego wchłaniania, przewlekłe choroby nerek (w tym zespół nerczycowy), niektóre chłoniaki , przewlekła choroba ziarniniakowa, stan po operacji bariatrycznej z współwystępującymi klinicznymi objawami niedoboru, leczenie lekami przeciwpadaczkowymi i HAART oraz pierwotna nadczynność przytarczyc. Oznaczenie stężenia witaminy D może być przydatne w pierwotnych i wtórnych zaburzeniach metabolizmu witaminy D oraz fosforanów.

Badanie witaminy D jak się przygotować?

Do badania nie trzeba przygotowywać się w sposób szczególny. Oznaczenie wykonywane jest na podstawie pobranej od pacjenta próbki krwi żylnej, lecz nie ma znaczenia o jakiej porze krew zostanie pobrana, a pacjent nie musi być na czczo.

Witamina D niedobór

Niedobór witaminy D może być skutkiem przewlekłej choroby nerek, krzywicy zależnej od witaminy D typu 1, mutacji genu kodującego FGF-23, osteomalacji wywołanej nowotworem i stosowania inhibitorów proteazy HIV. Niedobór witaminy D może powodować wiele dolegliwości i chorób, wśród których najczęściej wskazuje się problemy związane z układem kostnym (osteopenia, osteoporoza, problemy z zębami).

Bez względu na rodzaj występujących dolegliwości, niedobór witaminy D jest zawsze stanem bardzo niekorzystnym dla prawidłowego funkcjonowania, a szczególnie wzrastania młodego organizmu. U dzieci deficyt witaminy D prowadzić może do rozwoju krzywicy, natomiast u osób dorosłych, wywołuje najczęściej osteopenię i osteoporozę (zmniejszenie gęstości mineralnej kości i zmianę ich struktury).

Witamina D norma

Analiza wyników powinna opierać się na wartościach referencyjnych podanych przez laboratorium. Wyniki badania należy skonsultować z lekarzem. Wynik badania witaminy D – stężenia 25(OH)D3, interpretowany jest w kontekście określonych przedziałów referencyjnych jednakowych dla wszystkich grup wiekowych.

Przyjmuje się, że poziom poniżej 20 ng/ml (w niektórych laboratoriach 50 nmol/l) jest stanem ciężkiego niedoboru witaminy D wymagającym leczenia. Jeśli wynik mieści się w zakresie ≥20-30 ng/ml od 50 do 75 nmol/l) to znaczy, że poziom witaminy nie jest wystarczający (wymaga utrzymania lub zwiększenia suplementacji witaminą D). Wartości z przedziału ≥30-50 ng/ml (czyli ≥75-125 nmol/l) są uznawane za wynik prawidłowy (wskazują na potrzebę utrzymania suplementacji witaminy D według zaleceń).

Natomiast wartości znajdujące się w zakresie ≥50-100 ng/ml (czyli ≥125-250 nmol/l) oznaczają stężenie wysokie i potrzebę utrzymania bądź zmniejszenia dawki suplementowanej. Jeśli przekroczone zostaną wartości 100 ng/ml (>250 nmol/l), wówczas u pacjenta stwierdza się stężenie potencjalnie toksyczne, wtedy należy powstrzymać się od przyjmowania witaminy do czasu, gdy jej stężenie znowu będzie mieściło się w zakresie optymalnym czyli ≥30-50 ng/ml (≥75-125 nmol/l).

W przypadku stężenia 25(OH)D3 w surowicy przekraczającej 200 ng/ml (lub 500 nmol/l) oznacza to poziom toksyczny i potrzebę leczenia potencjalnych efektów toksycznych hiperwitaminozy.

Badanie poziomu witaminy D cena

Miasto Cena
Warszawa od 80 zł
Bielsko-Biała od 80 zł
Trójmiasto od 92 zł
Gliwice od 96 zł
Katowice od 80 zł
Kraków od 80 zł
Łódź od 80 zł
Lublin od 75 zł
Poznań od 80 zł
Szczecin od 80 zł
Wrocław od 80 zł

*Dla wszystkich zarejestrowanych w sklepie MediStore dodatkowe 5% zniżki na badanie.

Dowiedz się więcej:

Niedobór witaminy D a koronawirus