Szum w uszach (szumy uszne) - przyczyny i objawy

Czym są szumy uszne?

Szumy uszne to nieprzyjemne odczucie, polegające na słyszeniu dźwięków, które nie są spowodowane zewnętrznymi bodźcami dźwiękowymi. Może to być jednorazowe zdarzenie, które szybko mija, lub także przewlekła dolegliwość, która zakłóca codzienne funkcjonowanie.

Objawy szumów usznych

Często pacjenci opisują je jako uciążliwe szmery, stukanie, dzwonienie, tętnienie czy też brzęczenie, które nieustannie towarzyszy im przez kilka godzin, albo nawet kilka dni.

Szumy uszne mogą być przyczyną trudności ze snem, drażliwości, problemów z koncentracją oraz ciągłego zmęczenia. W przypadku dłużej utrzymującego się szumu w uszach konieczne jest skonsultowanie się z laryngologiem.

Czy szum w uszach jest szkodliwy?

Krótkotrwały szum w uszach zazwyczaj mija samoistnie i nie jest groźny. Jednak ten trwający dłużej obniża jakość życia. W niektórych przypadkach jest powodem problemów ze snem, pamięcią i koncentracją, a czasem nawet lęku czy depresji. Trzeba pamiętać, że szum uszny to nie choroba, ale objaw. Może sygnalizować wiele różnych schorzeń, które trzeba leczyć. Dlatego nie wolno ich bagatelizować. Nie należy też zwlekać z konsultacją lekarską.

Przyczyny szumu w uszach

Szumy uszne mogą być spowodowane m.in. przez:

• nadmierne narażenie na hałas, 
• problemy ze słuchem,
• uszkodzenia błony bębenkowej,
• problemy z krążeniem krwi, 
• problemy z zatokami,
• choroby neurologiczne,
• choroby metaboliczne (np. cukrzyca, miażdżyca)
• stany zapalne ucha,
• infekcje, 
• przyjmowanie niektórych leków,
• przyjmowanie substancji o działaniu psychoaktywnym. 

Kto najczęściej doświadcza szumu w uszach?

Szumy uszne mogą pojawić się u każdego (w tym u dzieci). Istnieją jednak czynniki, które zwiększają ryzyko ich wystąpienia. Są to:

• Wiek: częstość występowania szumów usznych – zazwyczaj z towarzyszącym niedosłuchem – jest największa u kobiet po 40. roku życia i mężczyzn po 50. roku życia.
• Regularna ekspozycja na duży hałas: na szumy uszne najbardziej narażone są osoby pracujące w hałaśliwym otoczeniu. Do wystąpienia szumów może przyczyniać się też częste słuchanie głośnej muzyki na urządzeniach typu MP3 czy iPod.
• Choroba: schorzenia, które objawiają się szumami usznymi to m.in. nadciśnienie tętnicze, miażdżyca, cukrzyca, niedokrwistość (anemia) i niedoczynność tarczycy.
• Palenie tytoniu: przyczynia się do wielu schorzeń powodujących szum w uszach.
• Stres: szumy uszne występują częściej u osób narażonych na przewlekły stres.

Szum w uszach związany z lekami

Do wystąpienia lub nasilenia szumów usznych może przyczynić się także stosowanie niektórych leków (są to tzw. leki ototoksyczne). W tej grupie znajdują się m.in.:

• niesteroidowe leki przeciwzapalne (w tym kwas acetylosalicylowy, czyli aspiryna);
• leki moczopędne (np. bumetanid, furosemid);
• niektóre antybiotyki (np. erytromycyna, gentamycyna, wankomycyna);
• niektóre leki przeciwnowotworowe (np. metotreksat, cisplatyna, winkrystyna).

Zdarza się, że po zaprzestaniu stosowania wymienionych leków szum uszny mija. Należy jednak pamiętać, że żadnej terapii nie można przerywać bez konsultacji z lekarzem.

Diagnostyka szumów usznych — konsultacja

Diagnostykę przyczyn szumu w uszach można zacząć w gabinecie lekarza pierwszego kontaktu, który skieruje nas do laryngologa i – w razie potrzeby – do innych specjalistów. Podczas wizyty lekarz przeprowadzi dokładny wywiad i badanie. Będzie chciał m.in. poznać dokładną charakterystykę szumu i sprawdzić z jakim jego rodzajem (obiektywnym czy subiektywnym) ma do czynienia. Dla potwierdzenia rozpoznania może zostać zlecone m.in. badanie słuchu, tomografia komputerowa, rezonans magnetyczny czy angiografia.

Na czym polega badanie słuchu?

Najczęściej przeprowadzanym badaniem słuchu jest audiometria tonalna. Badanie odbywa się w dźwiękoszczelnym pokoju. Zadaniem pacjenta, który ma na uszach słuchawki, jest przyciskanie specjalnego przycisku w momencie, kiedy usłyszy w słuchawkach dźwięk. Wynik badania przedstawiany jest na krzywych zwanych audiogramami. Pokazują one schorzenia narządu słuchu i wielkość upośledzenia słuchu. Jeśli w badaniu potwierdzony zostaje ubytek słuchu, w części ośrodków od razu dobiera się odpowiedni aparat słuchowy.

Leczenie szumów usznych

Leczenie szumu w uszach jest ściśle związana z jego przyczynami, może się na nie składać wiele różnych elementów. Są to m.in.:

• eliminacja zidentyfikowanych przyczyn szumu, np. usunięcie korka woszczynowego, ciała obcego czy zmiana leku;
• farmakoterapia: w zależności od przyczyny i nasilenia objawów stosuje się w niej np. leki rozszerzające naczynia, przeciwpadaczkowe, przeciwlękowe, przeciwdepresyjne czy poprawiające ukrwienie mózgu;
• używanie aparatów słuchowych;
• używanie różnego rodzaju urządzeń maskujących szumy uszne (tzw. maskerów);
• leczenie chirurgiczne: stosowane jest np. w przypadku szumów usznych obiektywnych, wynikających z nieprawidłowych połączeń naczyniowych;
• psychoterapia TNT (ang. Tinnitus Retraining Therapy): jej celem jest zaakceptowanie szumów usznych jako naturalnego zjawiska.

Sprawdź również:

Szum w uszach – badanie słuchu

Zatkane ucho – zalegająca woskowina

Zatkane ucho | Przyczyny i objawy

Zaburzenia błędnika. Gdy szwankuje równowaga

Półpasiec uszny | Objawy i leczenie półpaśca usznego