Choroby i dolegliwości

Niedoczynność tarczycy - objawy, przyczyny, leczenie. Ryzyko w ciąży

Szacuje się, że problemy z tarczycą ma co piąty Polak, a jedną z najczęstszych chorób tego gruczołu jest niedoczynność. Objawy niedoczynności tarczycy wynikają głównie ze zwolnienia pracy organizmu. To właśnie nieodczynność może być winna tyciu, ciągłemu zmęczeniu i uczuciu chłodu oraz pogorszeniu nastroju. Zauważasz u siebie takie objawy? Nie czekaj na rozwój choroby! Zobacz, jakie są objawy, leczenie i jakie ryzyko niesie niedoczynność tarczycy w ciąży.

Niedoczynność tarczycy - informacje ogólne

Niedoczynność tarczycy, inaczej hipotyreoza, to stan niedoboru hormonów tarczycowych, który przejawia się spowolnieniem działania organizmu. Jest jedną z najczęstszych chorób tego gruczołu – diagnozuje się je u 1-6% osób do 60. roku życia – i występuje 5 razy częściej u kobiet niż u mężczyzn.

Niedoczynność tarczycy można podzielić na trzy rodzaje:

  • pierwotną – spowodowaną uszkodzeniem tarczycy
  • wtórną – do której dochodzi, gdy uszkodzona jest przysadka
  • trzeciorzędową – rozpoznaje się ją, kiedy brakuje hormonu regulującego pracę przysadki lub działa on nieprawidłowo

Szczególnym przypadkiem niedoczynności tarczycy jest subkliniczna niedoczynność tarczycy – różni się ona od jawnej tym, że stężenie TSH (hormonu przysadki, który pobudza syntezę i wydzielanie hormonów tarczycy) we krwi chorego jest zwiększone, ale nie daje to objawów choroby. Zazwyczaj nie wymaga leczenia, wyjątkiem są kobiety w ciąży lub starające się o dziecko i chorzy obciążeni innymi przewlekłymi chorobami, np. cukrzycą.

Pomimo swoich niepozornych rozmiarów tarczyca pełni w organizmie wiele zadań:

  • odpowiada za wytwarzanie hormonów T3 i T4, które potrzebne są niemal wszystkim naszym tkankom
  • wpływa na funkcjonowanie układu krwionośnego
  • reguluje metabolizm
  • reguluje temperaturę ciała
  • wpływa na kondycję skóry i włosów
  • oddziałuje na nastrój

Jedna choroba, wiele przyczyn

Tarczycę dotykają różne choroby, ale tą występującą najczęściej jest niedoczynność. Może mieć ona wiele przyczyn i wyróżnia się jej trzy rodzaje – pierwotną, wtórną oraz trzeciorzędową.

Niedoczynność pierwotna spowodowana jest uszkodzeniem tego gruczołu, do którego może dojść w różny sposób, na przykład w efekcie stanu zapalnego, radioterapii okolic szyi czy znacznych niedoborów jodu.

Do niedoczynności wtórnej dochodzi, gdy uszkodzona jest przysadka.

Niedoczynność trzeciorzędową diagnozuje się w przypadku niedoborów hormonu regulującego pracę przysadki lub jego nieprawidłowego działania.

Zwolnione obroty

Efektem niedoczynności jest praca naszego organizmu na zwolnionych obrotach. To dlatego chorzy tyją i skarżą się na obrzęki powiek, dłoni oraz pogrubienie rysów twarzy, a także ciągłe uczucie chłodu i łatwe marznięcie.

Charakterystycznymi dla tej dolegliwości objawami są również: obniżona odporność, osłabienie, nadmierna senność, problemy z koncentracją i pamięcią, suchość skóry, łamliwość włosów i chrypka. U kobiet mogą też pojawić się zaburzenia cyklu miesięcznego i trudności z zajściem w ciążę. Mężczyznom z kolei może dokuczać osłabienie libido, a także zaburzenia wzwodu.

Jeśli zauważymy u siebie tego rodzaju symptomy, warto się przebadać – diagnostyka nie jest wcale skomplikowana, a wczesne rozpoznanie pozwala podjąć odpowiednie kroki i wyeliminować nieprzyjemne dolegliwości. Jedynym sposobem leczenia jest dostarczanie organizmowi tyroksyny, czyli hormonu tarczycy, w postaci tabletek. Trzeba je niestety przyjmować już do końca życia.

Badaj i lecz

W przypadku podejrzenia niedoczynności tarczycy, lekarz w pierwszej kolejności kieruje pacjenta na badanie krwi. W jego ramach sprawdza się stężenie hormonów – TSH i FT4. Warto też wykonać oznaczenie stężenia przeciwciał przeciwtarczycowych (anty-TPO) – w ten sposób możemy zweryfikować, czy niedoczynność nie jest związana z autoimmunologiczną chorobą tego gruczołu.

Z badaniami lepiej nie czekać, bo nieleczona (albo źle leczona) niedoczynność tarczycy jest nie tylko uciążliwa i pogarsza jakość życia, ale może też prowadzić do powikłań. Tym najcięższym jest śpiączka hipometaboliczna, która co prawda występuje rzadko, ale może doprowadzić nawet do śmierci.

Niedoczynność tarczycy jest jedną z najczęstszych chorób tego gruczołu.

autor Marta Koptas
konsultacja merytoryczna dr n. med. Renata Głowskowska – Koptas, endokrynolog
Data dodania 07.09.2017