Groźne zapalenie płuc

Zapalenie płuc to powszechna choroba, na którą zapadają osoby w każdym wieku. Bywa groźna dla życia. Szczególnie niebezpieczna jest w przypadku niemowląt i osób po 65. roku życia.
Sprawdź pierwsze objawy zapalenia płuc

Zapalenie płuc to choroba zapalna dolnych dróg oddechowych. Każdego roku w naszym kraju zapada na nią jedna na 100 osób. Szczególnie zagrożone chorobą są osoby z obniżoną odpornością, w podeszłym wieku oraz chorzy na astmę i inne przewlekłe schorzenia układu oddechowego, np. obturacyjną chorobę płuc (POChP), chorzy na cukrzycę i przewlekłą niewydolność serca. Zachorowalności sprzyja też palenie tytoniu, praca w zanieczyszczonym środowisku, a nawet zła higiena jamy ustnej i rozległa próchnica.

Zapalenie płuc w szpitalu i poza nim

Przyczyny zachorowania na zapalenie płuc mogą być różne. Ze względu na miejsce, w którym doszło do zachorowania, dzielimy je na szpitalne i pozaszpitalne. Pierwsze występuje u osób, które przebywają w szpitalu z różnych przyczyn dłużej niż 48 godzin. U chorych hospitalizowanych krócej niż pięć dni najczęściej zapalenie płuc wywołują bakterie, przyniesione spoza szpitala. Po tym okresie przyczyną choroby zwykle są szczepy bakterii rezydujące w danym szpitalu, najczęściej gronkowiec złocisty. Szpitalne zapalenie płuc jest trudne do leczenia i może poważnie zagrażać życiu – dotyczy bowiem chorych z już osłabioną odpornością.

Powody zapalenia płuc

Przyczynami pozaszpitalnego zapalenia płuc, czyli takiego, do zakażenia którym dochodzi poza szpitalem, a więc w domu, szkole czy pracy chorego, najczęściej są wirusy, w tym wirusy grypy oraz bakterie. – Dwie trzecie typowych zapaleń płuc wywołanych jest przez bakterię Streptococcus pneumoniae, zwaną pneumokokiem – mówi lek. med. Piotr Komorowski, internista i pulmonolog Medicover. Zapalenie płuc może być też wywołane przez grupę specyficznych patogenów, zwanych atypowymi. Mamy wtedy do czynienia z atypowym zapaleniem płuc. – Za atypowe zapalenia płuc odpowiedzialne są Mycoplasma pneumoniae, Chlamydiapneumoniae pneumoniae lub Legionella Pneumophila – wymienia Piotr Komorowski. Zapalenie płuc często jest także powikłaniem po grypie lub innych chorobach zakaźnych, takich jak świnka czy różyczka. Może być też wywołane przez grzyby. Dotyka najczęściej osób z osłabioną odpornością, chorych po przeszczepach.

Pierwsze objawy zapalenia płuc

Objawy choroby mogą być różne, w zależności od jej podłoża. Zawsze należy udać się do lekarza, który wykona badanie fizykalne. Dla potwierdzenia diagnozy zleci wykonanie radiogramu klatki piersiowej, ewentualnie badań laboratoryjnych.

– Objawy typowego zapalenia płuc, które wskazywałyby na konieczność konsultacji medycznej, to: wysoka gorączka, ból w klatce piersiowej, kaszel i ropne wykrztuszanie. W trakcie badania stwierdza się trzeszczenia nad określonym rejonem płuca. W badaniu krwi występuje leukocytoza z przewagą neurocytów, a w badaniu rtg klatki piersiowej uwidaczniają się zagęszczenia zapalne – informuje lek. med. Piotr Komorowski.

Nieco inaczej objawia się atypowe zapalenie płuc.

– Atypowe zapalenie płuc występuje u osób młodszych, początek jest podostry, zwykle gorączka nie jest wysoka, występuje suchy kaszel, bóle mięśni i stawów. W badaniu przedmiotowym nie stwierdza się zmian osłuchowych nad płucami, w badaniu krwi leukocytoza jest prawidłowa. W badaniu rtg klatki piersiowej stwierdza się wieloogniskowe zacieśnienia lub rozsiane zmiany śródmiąższowe – mówi specjalista.

Osoby starsze mogą przechodzić zapalenie płuc bezgorączkowo, za to mogą pojawić się u nich senność, drażliwość, brak apetytu.

Leczenie zapalenia płuc nie zawsze w szpitalu

Postawienie diagnozy i określenie przyczyny choroby pozwoli na jej właściwe leczenie. Podstawą leczenia bakteryjnego zapalenia płuc jest stosowanie antybiotyku, ale w leczeniu zapalenia płuc, którego przyczyną są wirusy, raczej się ich nie zaleca. Najczęściej w przypadku wirusowego zapalenia płuc przepisuje się leki przeciwbólowe, wykrztuśne, obniżające gorączkę. U większości osób zapalenie płuc może być leczone w warunkach domowych, z reguły ustępuje po około 2-3 tygodniach. Jednak ludzie starsi i dzieci mogą uskarżać się na ciężkie objawy. W związku z dużym ryzykiem wystąpienia powikłań, mogą wymagać hospitalizacji.

– Leczenia szpitalnego wymagają chorzy powyżej 65. roku życia lub młodsi, ale z czynnikami ryzyka ciężkiego przebiegu choroby: POCHP, choroby układu krążenia, układu nerwowego, cukrzyca, przewlekła niewydolność wątroby i nerek. Hospitalizacja jest konieczna również wówczas, gdy w chwili rozpoznania chory jest w ciężkim stanie, o czym świadczy wysoka gorączka – 40 stopni i wyższa, jak również: obniżenie temperatury poniżej 35 stopni, tachykardia, częstość oddechu powyżej 30/min, ciśnienie tętnicze poniżej 90/60 mm Hg, sinica, a w badaniach laboratoryjnych wysoka leukocytoza powyżej 20 tys. ml, leukopenia poniżej 4 tys. ml, niedokrwistość, hipoksja lub hiperkapnia, kwaśnica, zaburzenia krzepnięcia, a w rtg naciek zapalny, zajmujący więcej niż 1 płat lub cechy wysiłku w jamie opłucnej – wymienia lek. med. Piotr Komorowski.

Groźne powikłania zapalenia płuc

W przypadku, gdy nie jest konieczna hospitalizacja, a leczenie może przebiegać w warunkach domowych, bezwzględnie należy leżeć w łóżku i absolutnie, do czasu pełnej rekonwalescencji, nie uczęszczać do pracy czy szkoły. Zaleca się odpoczynek i przyjmowanie dużej ilości płynów (ok. 2 litrów dziennie). Jeśli objawy nie ustępują, zwłaszcza temperatura nie wraca do normy, należy ponownie zasięgnąć porady lekarza. Zapalenie płuc może prowadzić do groźnych powikłań. Do najczęstszych należą: ropnie płuc, wysiękowe ropniaki opłucnej czy chlamydiowe zapalenie płuc. W grupie zwiększonego ryzyka rozwoju powikłań są osoby starsze, z przewlekłymi chorobami układu krążenia i oddechowego, cukrzycą, nowotworami.

Zapalenie płuc u dzieci

Na zapalenie płuc, ze względu na niedojrzały system odpornościowy, często chorują dzieci. Podobnie jak u dorosłych, chorobę mogą wywoływać wirusy, bakterie lub grzyby. Często zapalenie płuc u dzieci jest następstwem grypy, stąd pierwsze objawy mogą być z nią mylone. Zapalenie płuc wywołane przez wirusy objawia się u dzieci: apatią, brakiem apetytu, suchym kaszlem, bólem w klatce piersiowej. Bakteryjne zapalenie płuc natomiast: wysoką gorączką, potliwością, dreszczami. Zdarza się, że choroba nie daje wyraźnych sygnałów. Często jedynym jej symptomem może być gorsze samopoczucie, przyspieszony oddech i sporadyczny kaszel. Już przy pierwszych objawach warto skonsultować je z lekarzem. Leczenie zapalenia płuc u dzieci często wymaga hospitalizacji. W lżejszych przypadkach i u starszych dzieci może wystarczyć leczenie w warunkach domowych. Tak, jak w przypadku dorosłych, zapalenie płuc wywołane przez bakterie leczy się antybiotykami, dobranymi do rodzaju bakterii i wieku chorego. Chorobę, u której podłoża leżą wirusy – lekami wykrztuśnymi, obniżającymi gorączkę i przeciwbólowymi.

Zapaleniu płuc lepiej zapobiegać

Zapalenie płuc jest chorobą powszechną. Dotyka osoby w każdym wieku. Można jednak skutecznie jej przeciwdziałać. Podstawowymi metodami zapobiegania zakażeniom układu oddechowego są przestrzeganie zasad zdrowego stylu życia i niepalenie tytoniu. Warto dbać o odporność i przede wszystkim prawidłowo leczyć przeziębienie i grypę. Należy także pamiętać o szczepieniach. Powszechnie dostępna szczepionka na grypę chroni też przed zapaleniem płuc, spowodowanym zakażeniem wirusem grypy. W profilaktyce niezwykle istotne jest dbanie o higienę jamy ustnej i regularne odwiedzanie dentysty. Przyczyną zapalenia płuc może być zła higiena jamy ustnej i próchnica. Stany te sprzyjają rozwojowi w jamie ustnej flory bakteryjnej, która może powodować chorobę.

autor Justyna Sobolak
Data dodania 19.12.2017
Data ostatniej aktualizacji 16.01.2019