Zielona herbata. Właściwości i działanie na organizm

Zielona herbata to najstarsza herbata świata, a według wielu także najzdrowsza. Dla Chińczyków picie tego cennego naparu jest rytuałem, który dociera swoimi korzeniami w głąb ich samych, pozwalając im na osiągnięcie harmonii i wyciszenia.
Liście zielonej herbaty mają wyjątkowo bogaty skład chemiczny.

Historia zielonej herbaty rozpoczęła się w 2700 roku p.n.e. Legenda głosi, że jeden z cesarzy chińskich – Szen Nung, odpoczywając pod krzewem herbacianym, zauważył, iż kilka listków rośliny wpadło mu do miseczki z gorącą wodą. Gdy spróbował aromatycznego naparu, poczuł się nim oczarowany. Zielona herbata powstaje z takich samych liści jak herbata czarna. Nie jest jednak poddawana procesowi fermentacji, dzięki czemu zachowuje swój naturalny kolor. Po zebraniu świeżych liści pozostawia się je do zwiędnięcia i odparowania, a następnie suszy. W światowej produkcji zielonej herbaty dominują Chiny, kolejne są Japonia, Indonezja i Wietnam.

Zielona herbata jako roślina lecznicza

Surowcem jest liść zielonej herbaty – Folium Theae viridis – z gatunku Camellia sinensis (herbata chińska), który pochodzi z południowych Chin.

Substancje aktywne w zielonej herbacie

Liście zielonej herbaty mają wyjątkowo bogaty skład chemiczny. Ich główne substancje aktywne to polifenole (np. galusan epigalokatechiny, kwas galusowy), teofilina i kofeina. Zawierają także liczne związki mineralne, w których występuje wapń, magnez, żelazo, sód, fosfor, miedź, fluor, mangan, krzem i jod, witaminy – B1, B2, K i PP, aminokwasy, kumaryny oraz lecytyny. Dzięki tak wielkiej różnorodności substancji biologicznie czynnych zielona herbata wykazuje bardzo szeroki zakres oddziaływania na organizm człowieka.

Zielona herbata - właściwości i zastosowanie

Za sprawą polifenoli zielona herbata posiada cenne właściwości antyoksydacyjne – likwiduje wolne rodniki. Stwierdzono, że zwiększa ona aktywność peroksydazy glutationowej i innych enzymów antyoksydacyjnych w jelicie cienkim, wątrobie i płucach. Dobrze znany jest jej korzystny wpływ na układ sercowo-naczyniowy. Substancje czynne, które zawiera w liściach, obniżają poziom cholesterolu całkowitego, zwiększając jednocześnie poziom dobrego, HDL. Zielona herbata usprawnia ponadto funkcjonowanie wątroby, działając ochronnie i regulując wydzielanie żółci. Składniki aktywne liści zielonej herbaty wspomagają układ immunologiczny. Dzięki nim organizm lepiej sobie radzi z infekcjami bakteryjnymi i wirusowymi i szybciej wraca do równowagi po przebytych stanach zapalnych. Udowodniono, że flawonoidy zielonej herbaty hamują wydzielanie histaminy – ważnego mediatora reakcji alergicznych. Zawarte w niej alkaloidy (kofeina, teofilina) wpływają na tempo przemian metabolicznych oraz spalania tłuszczów, co ułatwia proces odchudzania. Przy zwiększonym metabolizmie tłuszczów dochodzi z kolei do wytwarzania dużej ilości wolnych rodników, które są neutralizowane przez polifenole obecne w liściach zielonej herbaty. Badania pokazują, że frakcja polifenoli działa również chemoprotekcyjnie, czyli chroni komórki ciała przed kancerogennym i mutagennym wpływem substancji chemicznych obcego pochodzenia. Zielona herbata może zatem spowalniać bądź blokować procesy sprzyjające powstawaniu nowotworów.

Zielona herbata w apteczce

Do suplementacji najlepiej wybierać preparaty standaryzowane pod względem zawartości polifenoli zawierające jednocześnie nieprzetworzony liść zielonej herbaty. Skuteczną porcję dzienną zapewnia połączenie 200 mg polifenoli i 100 mg nieprzetworzonego liścia zielonej herbaty.

Działania niepożądane zielonej herbaty i przeciwwskazania

Zielonej herbaty powinny unikać osoby wrażliwe na działanie kofeiny. W przypadku przyjmowania leków z grupy inhibitorów monoaminooksydazy lub przeciwzakrzepowych możliwość jej stosowania należy skonsultować z lekarzem.

„Twój Farmaceuta” nr 10, marzec/kwiecień 2017

autor mgr farmacji Dorota Nowak-Idzikowska
Data dodania 09.01.2018
Data ostatniej aktualizacji 16.01.2019