Spis treści:

  1. Na czym polega badanie potasu
  2. Co wykrywa badanie potasu we krwi
  3. Kiedy wykonać badanie stężenia potasu
  4. Ile kosztuje badanie potasu we krwi?
  5. Przygotowanie do badania potasu we krwi
  6. Normy potasu i interpretacja wyników

Na czym polega badanie potasu

Badanie potasu polega na ocenie stężenia tego pierwiastka w organizmie, ponieważ pełni on bardzo ważne funkcje fizjologiczne.

Jego poziom analizowany jest zazwyczaj łącznie z innymi elektrolitami, takimi jak sód, fosfor i magnez. Istotną właściwością elektrolitów jest fakt, że znajdując się w wodnym roztworze, są naładowane elektrycznie, co pozwala na przewodzenie prądu.

Jedną z ról, jakie odgrywa potas w organizmie, jest utrzymanie prawidłowego napięcia elektrycznego (tzw. potencjału spoczynkowego) na błonach komórkowych, a także tzw. potencjału czynnościowego, który umożliwia przekazywanie impulsów elektrycznych między komórkami, co bezpośrednio przekłada się na prawidłowość ich funkcjonowania.

Jaką rolę pełni potas w organizmie

Potas pełni w organizmie wiele istotnych funkcji:

  • uczestniczy w syntezie białek,
  • umożliwia komórkom produkcję energii,
  • kontroluje pracę mięśni,
  • generuje impulsy elektryczne w komórkach, w tym w mięśniu sercowym,
  • wykazuje właściwości antagonistyczne wobec sodu, co pozwala zmniejszać objętość płynów zewnątrzkomórkowych i kontrolować poziom wody w organizmie,
  • wpływa na kontrolę ciśnienia krwi,
  • uczestniczy w syntezie grup białek istotnych w procesie budowy mięśni, wspierając utrzymanie prawidłowej masy mięśniowej,
  • wykazuje właściwości antagonistyczne wobec wapnia, wpływając na kontrolę napięcia mięśniowego,
  • pomaga utrzymać równowagę kwasowo-zasadową, warunkując zachowanie homeostazy organizmu,
  • pobudza organizm do wydzielania insuliny.
  • Potas znajduje się we wszystkich płynach ustrojowych, jednak jego największa ilość występuje wewnątrz komórek. Około 2 proc. tego pierwiastka obecne jest w płynie zewnątrzkomórkowym oraz w osoczu krwi.

Ponieważ stężenie potasu we krwi jest niskie, nawet niewielkie wahania jego poziomu mogą powodować poważne konsekwencje dla organizmu.

Co wykrywa badanie potasu we krwi

Badanie potasu we krwi pozwala ocenić, czy u pacjenta występują nieprawidłowości w stężeniu tego pierwiastka oraz zaburzenia elektrolitowe.

Zwykle wykonywane jest na zlecenie lekarza, gdy istnieje podejrzenie takich odchyleń. Oznaczenie poziomu potasu jest także pomocne w ocenie równowagi kwasowo-zasadowej.

Pomiar potasu w surowicy krwi może być również wykorzystywany do monitorowania niektórych chorób, w tym choroby Addisona.

Kiedy wykonać badanie stężenia potasu

Badanie stężenia potasu wykonuje się w celu sprawdzenia, czy u pacjenta występują nieprawidłowości w poziomie tego pierwiastka, m.in. w następujących sytuacjach:

  • w podejrzeniu ostrej bądź przewlekłej niewydolności nerek,
  • w cukrzycowej kwasicy ketonowej,
  • w śpiączce mocznicowej,
  • u pacjentów z wysokim ciśnieniem krwi,
  • u osób, u których podejrzewa się niedrożność jelit,
  • u osób nadużywających alkoholu w sposób przewlekły,
  • u pacjentów, których stan zdrowia określany jest jako ciężki i wymagają wzmożonej opieki medycznej.

Ile kosztuje badanie potasu we krwi?

Cena oznaczenia potasu w prywatnym laboratorium zwykle mieści się w przedziale około 10–25 zł. Koszt może się różnić w zależności od miasta i tego, czy badanie wykonywane jest pojedynczo, czy w pakiecie z innymi elektrolitami. Zaleca się, aby aktualny cennik sprawdzić w wybranej placówce.

Przygotowanie do badania potasu we krwi

Aby wynik badania był wiarygodny, przed oznaczeniem potasu we krwi należy pamiętać o kilku zasadach:

Godzina badania: zaleca się zgłoszenie do laboratorium w godzinach porannych. W zależności od zaleceń lekarza badanie może być wykonane na czczo (zwykle gdy jest łączone z innymi badaniami krwi) lub po posiłku.

Badanie potasu wykonywane na czczo:

Jeżeli badanie ma być przeprowadzone na czczo, przygotowanie należy rozpocząć już dzień przed wizytą w laboratorium. Należy zrezygnować ze spożywania tłustych i obfitych posiłków, a także unikać picia kawy i herbaty w ciągu 12 godzin poprzedzających badanie.

Normy potasu i interpretacja wyników

Prawidłowy poziom: 3,5–5,1 mmol/l. Utrzymanie stężenia potasu w tym zakresie jest niezbędne dla zachowania równowagi wodno-elektrolitowej oraz kwasowo-zasadowej organizmu.

Hiperkaliemia (nadmiar potasu): zbyt wysokie stężenie potasu we krwi, stanowi ryzyko wystąpienia zaburzeń rytmu serca, które mogą doprowadzić do stanu bezpośrednio zagrażającemu zdrowiu i życiu.

Nadmiar potasu może być skutkiem nieprawidłowej pracy nerek, ale także efektem występujących zakażeń. Podwyższony poziom potasu w nielicznych przypadkach obserwowany jest też u osób zażywających niektóre leki, np.:

  • niesteroidowe leki przeciwzapalne (jak Ibuprofen),
  • beta-blokery,
  • inhibitory konwertazy angiotensyny (kaptopryl, enalapryl),
  • diuretyki oszczędzające potas (np. triamteren, spinorolakton).

Hiperkaliemia może również być następstwem:

  • choroby Adisona,
  • powikłań cukrzycy,
  • nadmiernej podaży potasu w diecie,
  • hipoaldosteronizmu,
  • nadmiernej podaży potasu we wlewach dożylnych.

Hipokaliemia (niedobór potasu): Może wystąpić m.in. u osób zażywających diuretyki, mające na celu obniżenie ciśnienia tętniczego krwi.

Niskie stężenie potasu występuje także w przypadku występowania intensywnych i długotrwałych wymiotów lub biegunki. Jest charakterystyczne również dla osób ze zdiagnozowanymi wybranymi chorobami nerek. U pacjentów z niedoborem potasu obserwuje się w szczególności zwiotczenie mięśni, wzrost ciśnienia krwi czy też zaburzenia rytmu serca.

Powiązane badania:

Powiązane konsultacje lekarskie:

Powiązane artykuły: