Osteopatia - na czym polega i jakie daje efekty?

Według regulacji europejskich osteopatą może być: lekarz lub fizjoterapeuta po ukończeniu akredytowanej podyplomowej szkoły z zakresu osteopatii. Wykształcenie medyczne jest istotne ze względu na bezpieczeństwo pacjenta, ponieważ diagnostyka obejmuje układ nerwowy, układ kostny i narządy wewnętrzne, a leczenie opiera się na technikach manualnych.

Czym jest osteopatia?

Twórcą osteopatii i założycielem pierwszej na świecie szkoły medycyny osteopatycznej (American School of Osteopathy, a obecnie AT Still University — ATSU) był amerykański lekarz żyjący w XIX wieku — Andrew Taylor Still. W swojej praktyce odchodził od farmakoterapii oraz zabiegów chirurgicznych i skłaniał się ku technikom manualnym aktywującym naturalne mechanizmy do walki z chorobą.

Andrew Taylor Still mawiał, że: 

"Choroba jest czymś, co każdy może znaleźć, ale chodzi o to, aby znaleźć w człowieku zdrowie" 

To w zasadzie definiuje osteopatyczną filozofię opieki medycznej. Pogłębiona wiedza z anatomii i biomechaniki pozwala zrozumieć, jak nawet najmniejszy element ciała, tkanka czy narząd, wpływają na pracę innych i równowagę w organizmie. Nie bez znaczenia w procesie samoregulacji są: budowa narządów, zakres ich ruchów, rozmieszczenie, styl życia i czynniki środowiskowe. 

Osteopatię cechuje więc holistyczne podejście do człowieka przejawiające się w diagnostyce i leczeniu zaburzeń układu ruchu, narządów wewnętrznych oraz układu współczulnego.

Znajduje to zastosowanie w leczeniu szeregu chorób i dolegliwości, np. tak powszechnego bólu odcinka lędźwiowego kręgosłupa, którego przyczyny mogą być różne, m.in. przeciążenie, otyłość, wada postawy, endometrioza, przepuklina i nowotwór. 

Kim jest osteopata - przebieg wizyty

Na wizytę u osteopaty należy przynieść dotychczasową dokumentację medyczną, np. zdjęcia RTG, wyniki badań rezonansu magnetycznego czy morfologię.

Elementy wizyty u osteopaty:

• Szczegółowy wywiad lekarski z pytaniami np. o styl życia, czynniki środowiskowe, przyjmowane leki, okoliczności powstania urazu, choroby rodzinne, przebyte operacje, rodzaj bólu (napadowy, nasilający się). Osteopata ustala profil medyczny pacjenta.
• Badanie kliniczne pod kątem kwalifikacji do leczenia osteopatycznego w zależności od danego problemu zdrowotnego obejmuje m.in.:
• • Badanie ortopedyczne (ocena symetrii ciała, wad postawy, analizy chodu, jak wygląda ruchomość stawów i kręgosłupa). Badaniami uzupełniającymi są badania obrazowe i neurologiczne.
  • Badanie neurologiczne z oceną motoryki, odruchów, czucia powierzchownego i głębokiego, badaniem nerwów czaszkowych itd.
  • Ocenę wydolności układów krążenia, serca, płuc, układu trawiennego, układu limfatycznego i węzłów chłonnych, skóry, a nawet oczu czy stanu uzębienia.

• Specjalistyczne badanie osteopatyczne, badanie palpacyjne z dokładnym określeniem źródła bólu i objawów, m.in. ocena fizjologicznego zakresu ruchu, jego jakości i sposobu wyhamowania, analiza dużych ruchów, ruchomości stawowej.

• Analiza i omówienie wyników badań.

• Wybór terapii i techniki zabiegowej.

• Wykonanie zabiegu manipulacji i weryfikacja za pomocą testu kontrolnego.

Zwykle wizyta u osteopaty trwa około godziny, natomiast częstotliwość wizyt jest kwestią indywidualną, zależną od wieku, stanu zdrowia i dolegliwości pacjenta. Może się zdarzyć, że choć przyczyna dysfunkcji zostanie zlikwidowana, poprawa stanu zdrowia i samopoczucia nie nastąpi od razu, lecz po kilku czy kilkunastu dniach. Należy wówczas zaufać terapeucie, nie powtarzać zbyt często zabiegów i dać czas organizmowi uruchomić naturalny potencjał do samoregulacji.

Z jakimi chorobami do osteopaty?

Do osteopaty można się zgłosić w zasadzie z każdym urazem czy schorzeniem układu ruchowego, tkanek miękkich czy nerwów. Może się jednak zdarzyć, że po wywiadzie lekarskim i badaniach pacjent nie zostanie zakwalifikowany do leczenia osteopatycznego i odesłany do innego specjalisty.

Do wizyty skłonić powinny różnego rodzaju bóle (głowy, stawów, szyi, barku, dolnej części pleców, brzucha), ale też skolioza, czy wysiękowe zapalenie ucha środkowego.

Jak pokazują badania, osteopatyczne techniki mięśniowo-powięziowe wydają się być obiecujące także w przywracaniu komfortu życia chorych po usunięciu krtani, ale nie tylko. 

Techniki terapeutyczne wykorzystywane w osteopatii

W diagnostyce i leczeniu schorzeń układu kostnego, stawów czy kręgosłupa ogromną rolę odgrywa terapia manualna, która jest nieinwazyjną metodą stosowaną w przypadku dysfunkcji o charakterze odwracalnym. Leczenie dąży do przywrócenia prawidłowych wzorców ruchowych oraz funkcji zaburzonych z powodu zmian przeciążeniowych, zwyrodnieniowych czy urazu, powodujących ból i zmniejszony zakres ruchu.

Osteopata korzysta z wielu technik manualnych, wymagających wyczucia i umiejętności palpacyjnych, a ich wybór zależy od dolegliwości pacjenta i braku przeciwwskazań do wykonania zabiegu.

W osteopatii wykorzystuje się m.in.:

• Techniki strukturalne, polegające na bezpośrednim oddziaływaniu na tkankę, mięsień lub narząd (w celu poprawy ruchomości, czy znormalizowania napięcia),
• Techniki wisceralne, skupiają się na pracy/ masażu w obrębie jamy brzusznej, by przywrócić narządom wewnętrznym prawidłowe położenie, funkcję i ruchomość,
• Techniki balansu więzadłowego, wyznaczające punkt zrównoważonego napięcia, które sprawdzają się np. w leczeniu ograniczonej ruchomości stawów, dysfunkcjach mięśniowo-powięziowych, przewlekłych bólach miednicy czy kości ogonowej,
• Techniki energii mięśniowej, wykorzystywane do łagodzenia bólu, poprawy funkcji narządu ruchu oraz oceny granicy ruchu stawu.

W gabinecie osteopaty można spotkać się też z takimi określeniami jak: mobilizacja (polega na pracy nad poprawą zakresu ruchomości tkanek poprzez zbliżanie się do bariery ruchu, ale nie przekraczanie jej) czy manipulacja (jednorazowe przekroczenie bariery ruchu dla poprawienia zakresu ruchu tkanki).

Inne techniki wykorzystywane w osteopatii to np.: drenaż limfatyczny, techniki odbicia, techniki harmoniczne, technika czaszkowo-krzyżowa, ortodontyczna, czy też trzewna.

Osteopatia a fizjoterapia - główne różnice

Osteopatia nie tylko zajmuje się łagodzeniem objawów, ale też dąży do rozpoznania i wyleczenia przyczyny problemu zdrowotnego (np. zawroty głowy mogą być spowodowane napięciem mięśniowo-powięziowo-więzadłowym).

Osteopata, stosując holistyczne podejście i techniki manualne, dąży do uaktywnienia naturalnych zdolności organizmu do samoregulacji, bez leków i zabiegów chirurgicznych. Fizjoterapeuta z kolei wspiera pacjenta w dojściu do zdrowia po operacji lub po urazie, koncentrując się na poprawie funkcjonowania konkretnego obszaru ciała.

Wskazania i przeciwwskazania do osteopatii

Najczęstsze problemy zdrowotne leczone osteopatycznie:

• bóle kręgosłupa,
• ból i kręcz szyi,
• dyskopatia,
• rwa kulszowa,
• wady postawy,
• asymetrie ciała u niemowląt,
• drętwienie rąk i nóg,
• dysfunkcje narządu ruchu,
• zawroty głowy,
• migrena i zatokowy ból głowy,
• dolegliwości układu pokarmowego,
• szumy uszne,
• nietrzymanie moczu.

Przeciwwskazania do zabiegów osteopatycznych:

• stan zdrowia zagrażający życiu i wymagający pilnej interwencji medycznej (np. niewydolność  krążeniowa czy oddechowa),
• aktywne choroby psychiczne,
• ciąża zagrożona i pierwszy trymestr ciąży,
• osteoporoza,
• brak zgody pacjenta.

Do wykonywania zabiegów manualnych wymagane są: doświadczenie, wiedza i wykształcenie medyczne. Dlatego bezwzględnym przeciwwskazaniem jest korzystanie z usług osób, które nie są lekarzami/fizjoterapeutami, nie posiadają odpowiednich umiejętności oraz certyfikatu akredytowanego ośrodka kształcenia z zakresu osteopatii.

Źródła:

https://www.nhs.uk/conditions/osteopathy/

https://osteopathic.org/what-is-osteopathic-medicine/

https://osteopathyeurope.org/

https://izba-lekarska.pl/numer/numer-200511/osteopatia-siostra-medycyny/

https://www.iosteopathy.org/about-the-io/about-the-io/the-osteopathic-foundation/

https://top.osteopatia.pl/wp-content/uploads/2016/12/Wydawnictwo-Forum-Temat-miesia%CC%A8ca-OSTEOPATIA.pdf

https://osteopathic.org/about/aoa-statistics/