Małpia ospa - objawy, leczenie, przypadki zachorowań

Pierwszy przypadek małpiej ospy odnotowano w Polsce 10 czerwca - informację podał minister zdrowia Adam Niedzielski. Małpia ospa została odkryta w 1958 roku, gdy u małp wykorzystywanych do badań stwierdzono chorobę podobną do ospy wietrznej. Pierwszy raz u człowieka zdiagnozowano ją w 1970 roku w Republice Demokratycznej Konga. Obecnie coraz więcej jej przypadków stwierdza się w różnych krajach Europy i w Stanach Zjednoczonych. Czym jest i czy jest niebezpieczna dla ludzi?
Małpia ospa. Fot. CDC

Co to jest małpia ospa?

Ospa małpia jest wirusową chorobą odzwierzęcą, spowodowaną wirusem należącym do rodzaju Orthopoxvirus z rodziny Poxviridae. Rodzaj Orthopoxvirus obejmuje również wirusa odpowiedzialnego za ospę prawdziwą.

W 2003 roku wirus został zawleczony z Afryki do Stanów Zjednoczonych, gdzie spowodował epidemię obejmującą swoim zasięgiem kilka stanów. Zaraziły się nim osoby mające bliski kontakt z pieskami preriowymi, sprzedawanymi w charakterze zwierząt domowych. Pieski z kolei zaraziły się od gryzoni podczas wspólnego transportu z Ghany. W ramach walki z epidemią wdrożono monitoring potencjalnych źródeł zakażenia, w tym przypadków zarażenia ludzi, szczepienia ochronne oraz nałożono embargo na import zwierząt mogących przenosić wirusa.

Od 13 maja 2022 roku przypadki zachorowania na ospę małpią zgłaszane są w różnych krajach Europy i w Stanach Zjednoczonych. Do 31 maja w UE/EOG potwierdzono łącznie 321 przypadków zachorowań (łącznie 557 przypadków na całym świecie), najwięcej w Hiszpanii, Portugalii oraz w Wielkiej Brytanii.

Małpia ospa to odzwierzęca choroba wirusowa. Wirus małpiej ospy przenoszony jest m.in. drogą kropelkową. Fot. CDC

Ospa małpia występuje w dwóch odmianach – zachodnioafrykańskiej oraz środkowoafrykańskiej - które różnią się ciężkością przebiegu.

Obecne zawleczenia do Europy są spowodowane odmianą zachodnioafrykańską, która ma łagodniejszy przebieg.

Jak można zarazić się małpią ospą?

Schorzenie przenoszone jest z zarażonych zwierząt i z człowieka na człowieka drogą kropelkową, ale też przez kontakt z płynami ustrojowymi i zanieczyszczonymi materiałami (na przykład pościel). Okres wylęgania wirusa wynosi najczęściej 6-13 dni, ale możliwy okres inkubacji to 5-21 dni. Przyjmuje się, że chory zaraża od pierwszych objawów do czasu odpadnięcia strupów, będących pozostałością po wysypce.

Wirus ospy małpiej.

Objawy małpiej ospy

Podstawowym objawem jest wysypka (pojawiająca się po 1–3 dniach), rozwijająca się od plamek, poprzez grudki, pęcherzyki, krosty do ostatniego stadium, jakim są strupki. Wysypka zazwyczaj zaczyna się na twarzy, a następnie rozprzestrzenia się na inne części ciała, w tym na powierzchni dłoniowej i podeszwach stóp, co odróżnia ją od wysypki w przebeigu ospy wietrznej.

Wysypka utrzymuje się 2–4 tygodnie. Blizny powstałe po odpadnięciu strupów są bardzo głębokie, ale zanikają w okresie 1–4 lat.

Objawy, jakie mogą towarzyszyć wysypce w ospie małpiej to:

Przebieg zachorowań na ospę małpią obserwowanych w Europie jest łagodny lub umiarkowany, nie odnotowano dotąd zgonów wywołanych zakażeniami.

Zanim lekarz postawi rozpoznanie, musi wykluczyć, inne potencjalne przyczyny wysypki, takie jak między innymi ospa wietrzna, półpasiec, zakażenie wirusem Zika, denga, opryszczka pospolita, infekcje skóry, kiła czy reakcja alergiczna.

Światowa Organizacja Zdrowia informuje, że transmisja wirusa nie jest tak szybka, jak w przypadku koronawirusa. Fot. CDC

Zapobieganie ospie małpiej

By zmniejszyć ryzyko zachorowania należy przede wszystkim unikać kontaktu z potencjalnie zarażonym zwierzęciem, jego wydzielinami lub przedmiotami, z którymi zwierzę miało kontakt. Potencjalnym źródłem zarażenia są przede wszystkim afrykańskie gryzonie, rzadziej małpy.

WHO zaleca, by osoby z potwierdzoną ospą małpią izolowały się do czasu, aż strupki po wysypce odpadną i pojawi się pod nimi warstwa świeżej skóry. Należy unikać bezpośredniego kontaktu z chorymi, a także przedmiotami, z którymi zarażeni mieli kontakt.

W celu zapobiegania przenoszenia zakażenia zaleca się dokładne mycie rąk wodą z mydłem, odkażanie ich preparatami na bazie alkoholu oraz stosowanie znanej nam już z pandemii COVID-19 etykiety zalecającej zasłanianie ust podczas kaszlu i kichania.

Nie ma szczepionki przeciw ospie małpiej. Szczepienie przeciwko ospie wietrznej nie chroni przed zachorowaniem na ospę małpią. Około 80 proc. skuteczność stwierdza się natomiast dla szczepionki na ospę prawdziwą.

Szczepionka trzeciej generacji ImvanexTM przeciw ospie prawdziwej zarejestrowana w Unii Europejskiej (w 2013 r.) zawierająca zmodyfikowany szczep wirusa ospy krowianki Ankara-MVA, nie jest zarejestrowana do stosowania w zapobieganiu ospie małpiej. Nie jest też dostępna w obrocie detalicznym.

Małpia ospa - objawy.

Leczenie małpiej ospy

Ospa małpia przeważnie charakteryzuje się łagodnym przebiegiem. Leczenie zgodnie z zaleceniami WHO powinno się ograniczać głównie do łagodzenia objawów. Osoby opiekujące się chorym powinny stosować maseczki i dezynfekować dłonie oraz przedmioty, z którymi zarażony ma kontakt.

W zapobieganiu małpiej osoby w 80 proc. skuteczne są szczepionki przeciw ospie prawdziwej. Fot. CDC

Aktualne informacje i zalecenia dotyczące ospy małpiej znajdują się również na stronie rządowej: Ospa małpia – najważniejsze informacje - Ministerstwo Zdrowia (dostęp: 01.06.2022)

Źródło:

https://www.who.int/emergencies/disease-outbreak-news/item/2022-DON385

https://www.cdc.gov/poxvirus/monkeypox/outbreak/us-outbreaks.html

Prezentowanych informacji o charakterze medycznym nie należy traktować jako wytycznych postępowania medycznego w stosunku do każdego pacjenta. O postępowaniu medycznym, w tym o zakresie i częstotliwości badań diagnostycznych i/lub procedur terapeutycznych decyduje lekarz indywidualnie, zgodnie ze wskazaniami medycznymi, które ustala po zapoznaniu się ze stanem pacjenta. Lekarz podejmuje decyzję w porozumieniu z pacjentem. W przypadku chęci realizacji badań nieobjętych wskazaniami lekarskimi, pacjent ma możliwość ich odpłatnego wykonania.
Data dodania 25.05.2022
Data ostatniej aktualizacji 28.06.2022