Kaszak – co to jest, jak wygląda, jak usunąć kaszaka?

Kaszak (łac. athaeroma) to zmiana skórna częściej występująca u mężczyzn niż u kobiet. Bywa też nazywana torbielą łojową lub cystą naskórkową. Nieestetyczne grudki szpecą, a czasami też wymagają pomocy lekarza. Czy zmiana jest groźna i czy można samodzielnie w domu przeprowadzić usunięcie kaszaka?
Kaszaki powstają w okolicach mieszków włosowych

Co to jest kaszak?

Kaszak to torbiel tworząca się w okolicach mieszków włosowych i gruczołów łojowych. Powstaje w wyniku zaczopowania ujścia mieszka włosowego i stopniowego gromadzenia się tam złuszczonego naskórka oraz łoju (sebum). Wypełniony jest białą i żółtą, płynną lub półpłynną treścią.

Kaszaki mogą występować pojedynczo lub w skupisku, osiągać od kilku milimetrów aż po kilka centymetrów średnicy. Zwykle jest niegroźną zmianą skórną, usuwaną głównie z powodów estetycznych. Niektóre torbiele naskórkowe poddawane są jednak analizie histopatologicznej pod kątem nowotworu. Podejrzane są zmiany o średnicy powyżej 5 cm, wykazujące objawy infekcji i nawroty po usunięciu.  

Jak wygląda kaszak?

Wypukłość na skórze wypełniona jest masą łojową i rogową, zwykle nie różni się kolorem od skóry. Na guzku może znajdować się charakterystyczna, czarna kropka (mieszek włosowy), świadcząca o niedrożności kanału włosowego. Nieestetyczny guzek może być miękki lub twardy w dotyku, dający się przesuwać pod palcami. Najczęściej kaszak umiejscawia się w okolicach mniej lub bardziej owłosionych części ciała, ale nie tylko.

Kaszaki na powierzchni skóry mogą mieć od kilku milimetrów do kilku centymetrów.

Przyczyny powstawania kaszaków

Wśród przyczyn tworzenia się cyst skórnych w okolicach mieszka włosowego i gruczołu łojowego wymienia się: stosowanie niewłaściwych kosmetyków, nieodpowiednią higienę, nadmierne opalanie się, zaburzenia gospodarki hormonalnej i pracy gruczołów łojowych.

Wśród ekspertów dyskutowana jest też rola wirusa HPV w powstawaniu tego rodzaju grudek skórnych.

Rodzaje kaszaków

Kaszaki można podzielić ze względu na przyczyny powstania guzka:

- kaszak rzekomy, będący wynikiem nieprawidłowej higieny osobistej, kiedy gruczoł łojowy ulega zaczopowaniu,

- kaszak prawdziwy, o podłożu genetycznym (na ten defekt skórny narażone są osoby z zespołem Gardnera, po usunięciu kaszaka pojawiają się nawroty).

Czy kaszak boli?

Kaszak z reguły nie jest bolesny, chyba że w jego okolicach dojdzie do stanu zapalnego i nadkażenia bakteryjnego.

Wokół cysty wywiązuje się stan zapalny i mogą wystąpić takie objawy jak: ból i zaczerwienienie.

Torbiel łojowa dużych rozmiarów, narażona na częste podrażnianie podczas ubierania się, również może powodować bolesność i dyskomfort.

Z czym można pomylić kaszaka?

Pojawienie się na skórze różnego rodzaju narośli, krostek, podejrzanych grudek czy torbieli, zawsze należy skonsultować z dermatologiem. Niektóre zmiany skórne łatwo ze sobą pomylić, a kaszaka może wyglądem przypominać np.:

- tłuszczak (łagodny nowotwór tkanki łącznej),

- prosak (mała, milimetrowa grudka najczęściej zlokalizowana w okolicach oczu)

- ropień (efekt infekcji bakteryjnej w tkankach miękkich, do której doszło na skutek przecięcia i uszkodzenia skóry),

- nerwowłókniak (łagodny nowotwór utworzony z osłonek nerwów obwodowych).

KONSULTACJA DERMATOLOGA
Cena od 60 zł

SPRAWDŹ

Gdzie pojawiają się kaszaki?

Kaszaki występują najczęściej u osób pomiędzy 30. a 40. rokiem życia i dwa razy częściej u mężczyzn niż u kobiet. Pojawiają się też u młodzieży w okresie dojrzewania, co ma związek z gospodarką hormonalną i zaburzeniami w pracy gruczołów łojowych. U dzieci występują stosunkowo rzadko, a jeszcze rzadziej małe torbiele naskórkowe mają noworodki.

Zmiany najczęściej umiejscawia się w górnej części ciała. Zwykle spotykamy:

- kaszak na twarzy

- kaszak na głowie i szyi

- kaszak na oku (na powiece dolnej i górnej)

- kaszak za uchem

- kaszak na karku

- kaszak na wardze sromowej

- kaszak na mosznie

- kaszak w pachwinach

Szczególnie cysty skórne w miejscach intymnych mogą przyczyniać się do bólu podczas stosunku, noszenia bielizny, biegania czy chodzenia. Natomiast umiejscowione na owłosionej skórze głowy są podrażniane np. w trakcie czesania. Powoduje to dyskomfort, ryzyko uszkodzenia skóry, a w efekcie również zakażenia. W takiej sytuacji warto porozmawiać z lekarzem o tym, jak bezpiecznie usunąć defekt skórny.

Gdzie kaszaki pojawiają się najczęściej?

Usuwanie kaszaka

Niewielkie krostki na skórze rozwijają się wolno i mogą po pewnym czasie zniknąć same lub pęknąć pod wpływem nacisku. Oczyszczenie gruczołu łojowego następuje samoistnie, płyn wycieka, a niewielka rana goi się sama.

W pozbyciu się małych cyst naskórkowych pomocna bywa medycyna estetyczna i proponowane przez nią zabiegi typu: laseroterapia i krioterapia. Oba jednak mają zastosowanie tylko wtedy, gdy nie doszło do zakażenia cysty skórnej. Usunięcie kaszaka za pomocą wiązki lasera trwa zaledwie kilkanaście minut i praktycznie nie pozostawia szpecących blizn. Podobnie zresztą jak wymrażanie, które jest zabiegiem nieinwazyjnym, bezpiecznym i bezbolesnym.

Usunięcie kaszaka przez lekarza

W przypadku torbieli o średnicy powyżej 5 cm konieczna bywa interwencja chirurga. Usuwanie kaszaka odbywa się za pomocą skalpela i wykonywane jest w znieczuleniu miejscowym. Najczęściej kończy się na jednym zabiegu, założeniu szwów i antybiotykoterapii w celu zapobiegania ogólnoustrojowemu zakażeniu. Wycinek torbieli poddawany jest też badaniu histopatologicznemu.

Po usunięciu kaszaka należy przez około 8 tygodni unikać słońca i basenu. Zaleca się też zrezygnowanie ze stosowania niektórych kosmetyków, które mogłyby podrażniać i nie sprzyjać zagojeniu się rany.

Domowe sposoby na kaszaki

W przypadku osób o tendencjach do powstawania zmian skórnych ważne jest zapobieganie zaczopowaniu ujścia mieszków włosowych i gruczołów łojowych. Do codziennej pielęgnacji warto używać kremów regulujących wydzielanie sebum, peelingi czy też maści na kaszaki dostępne w aptece.

Podczas domowego leczenia kaszaków można sięgnąć po skrzyp polny, znany z dobroczynnego wpływu na skórę ze względu na zawarte w nim związki krzemu. Ciepłe okłady z naparu ze skrzypu polnego poprawiają pracę gruczołów łojowych. Efekt jednak nie jest natychmiastowy i wymaga dłuższego czasu.

Lekarze nie zalecają nakłuwania, rozdrapywania i wyciskania kaszaków, szczególnie dużych rozmiarów. Nie jest to bezpieczne, gdyż w trakcie tych czynności może dojść do zakażenia. Efektem usuwania cyst skórnych w nieprawidłowy sposób i w niesterylnych warunkach mogą być też nieestetyczne blizny. Warto bacznie przyglądać się zmianom skórnym i skonsultować się z dermatologiem, który zadecyduje o sposobie postępowania.

Źródła:

https://www.healthline.com/health/sebaceous-cyst

https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK499974/

https://www.nhs.uk/conditions/skin-cyst/

https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC5816307/

https://podyplomie.pl/dermatologia/34836,najczestsze-torbiele-skory-klasyfikacja-kliniczna-a-histologiczna

https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/11996426/

Prezentowanych informacji o charakterze medycznym nie należy traktować jako wytycznych postępowania medycznego w stosunku do każdego pacjenta. O postępowaniu medycznym, w tym o zakresie i częstotliwości badań diagnostycznych i/lub procedur terapeutycznych decyduje lekarz indywidualnie, zgodnie ze wskazaniami medycznymi, które ustala po zapoznaniu się ze stanem pacjenta. Lekarz podejmuje decyzję w porozumieniu z pacjentem. W przypadku chęci realizacji badań nieobjętych wskazaniami lekarskimi, pacjent ma możliwość ich odpłatnego wykonania.
Data dodania 06.08.2021
Data ostatniej aktualizacji 06.10.2021