Medicover
Spis treści:
- Na czym polega badanie parathormonu (PTH)
- Wskazania do wykonania badania PTH
- Przygotowanie do badania PTH
- Jaka jest cena badania PTH
- Jak interpretowane są wyniki badania parathormonu
Na czym polega badanie parathormonu (PTH)
Badanie parathormonu (PTH) polega na oznaczeniu stężenia tego hormonu we krwi żylnej.
Parathormon to hormon produkowany przez przytarczyce – cztery niewielkie gruczoły zlokalizowane w sąsiedztwie tarczycy. Wraz z witaminą D3 i kalcytoniną reguluje gospodarkę wapniowo-fosforanową organizmu, wpływając m.in. na stężenie wapnia i fosforanów we krwi.
Podczas badania oceniane jest, czy poziom PTH jest prawidłowy, podwyższony lub obniżony. Ma to kluczowe znaczenie w diagnostyce zaburzeń metabolizmu wapnia, chorób przytarczyc oraz niektórych schorzeń kości i nerek. Gdy stężenie wapnia we krwi spada, przytarczyce zwiększają wydzielanie PTH, co prowadzi do wzrostu poziomu wapnia. Po jego wyrównaniu produkcja parathormonu ulega zahamowaniu.
Wynik testu zawsze powinien być interpretowany łącznie z poziomem wapnia, a często także fosforanów i witaminy D, co pozwala na pełniejszą ocenę funkcjonowania gospodarki mineralnej organizmu.
Co wykrywa badanie PTH
Zbyt wysokie lub zbyt niskie stężenie PTH może powodować poważne problemy zdrowotne. Przykładowo, niedobór lub brak parathormonu prowadzi do spadku stężenia wapnia we krwi i objawów tężyczki (napadowe, samoistne skurcze mięśni).
Nadmiar parathormonu powoduje patologiczne zwiększenie stężenia wapnia we krwi i w moczu, co może doprowadzić do znacznego osłabienia kości, kamicy układu moczowego i pogorszenia funkcji nerek lub spowodować poważne zaburzenia sercowo-naczyniowe.
Brak lub niewystarczające stężenie parathormonu we krwi prowadzi do zmniejszonego stężenia wapnia (hipokalcemia) i zwiększonego stężenia fosforanów (hiperfosfatemia) w surowicy krwi.
Wskazania do wykonania badania PTH
Badanie wykonywane jest wtedy, gdy u pacjentów obserwuje się objawy charakterystyczne dla zaburzeń gospodarki wapniowo-fosforanowej.
Najczęściej pacjenci skarżą się na bóle mięśni i osłabienie, a także nudności, wymioty, nawracające bóle głowy. Charakterystycznym symptomem może być też obniżenie nastroju, pogorszenie koncentracji, zaburzenia rytmu serca.
Ocenę poziomu parathormonu wykorzystuje się także:
- w diagnostyce nadczynności przytarczyc;
- w diagnostyce niedoczynności przytarczyc;
- gdy stwierdzono nieprawidłowe stężenie wapnia we krwi;
- w monitorowaniu chorób nerek;
- przy podejrzeniu guza produkującego parathormon;
- przy wykryciu nieprawidłowości w ilości fosforanów we krwi;
- przy przedawkowaniu witaminy D3;
- przy podejrzeniu osteoporozy, kamicy nerkowej, choroby wrzodowej.
Oznaczanie stężenia PTH zwykle przeprowadza się wraz z badaniem stężenia wapnia.
Przygotowanie do badania PTH
Wykonanie badania nie wymaga od pacjenta szczególnego przygotowania, jednak najlepiej jest zgłosić się do laboratorium w godzinach porannych.
| Na czczo | W godzinach porannych | Szczególne wymagania |
| TAK | TAK | NIE |
Jak interpretowane są wyniki badania parathormonu
Wynik badania PTH jest zwykle dostępny w ciągu 1–2 dni roboczych.
Czas ten może się różnić w zależności od laboratorium i stosowanej metody oznaczenia. W nagłych sytuacjach klinicznych badanie bywa wykonywane w trybie pilnym.
Jeżeli podczas badania stwierdza się podwyższone stężenie parathormonu, uzyskany wynik może świadczyć o nadczynności przytarczyc. Z kolei obniżone stężenie obserwuje się w przypadku niedoczynności przytarczyc.
Interpretacji wyniku powinien dokonać lekarz, uwzględniając również inne czynniki oraz sytuację zdrowotną pacjenta. Warto pamiętać, że stężenie PTH we krwi wykazuje zmienność dobową, dlatego nieprawidłowe wartości hormonu powinny zostać skonsultowane ze specjalistą.
Normy parathormonu (wartości referencyjne)
Stężenie parathormonu we krwi, zgodnie z wartościami referencyjnymi, powinno zawierać się w przedziale:
Wartości te mogą się jednak różnić w zależności od laboratorium, w którym wykonywane jest badanie. |
Jaka jest cena badania PTH?
Cena badania PTH zazwyczaj mieści się w przedziale od około 54 do 90 zł. Koszt zależy od laboratorium, miasta oraz trybu wykonania procedury. Warto sprawdzić, czy w danej placówce test jest oferowany łącznie z oznaczeniem wapnia, co ułatwia późniejszą interpretację wyników.
FAQ - Badanie parathormonu
Jakie są objawy wysokiego i niskiego poziomu parathormonu?
Objawy zaburzeń stężenia PTH wynikają z nieprawidłowego poziomu wapnia we krwi i mogą być związane zarówno z jego podwyższeniem (hiperkalcemia), jak i obniżeniem (hipokalcemia).
Poniższe zestawienie porównuje objawy wysokiego i niskiego stężenia PTH.
Tabela: Porównanie wysokiego i niskiego poziomu PTH
| Wysoki poziom PTH | Niski poziom PTH |
|---|---|
ból stawów i kości | mrowienie w ustach, palcach lub stopach |
| częstsze oddawanie moczu i pragnienie | skurcze mięśni |
| bóle mięśni, skurcze | sucha skóra i łamliwe paznokcie |
| zmęczenie | „mgła mózgowa” lub dezorientacja |
| zmniejszenie apetytu | zaburzenia nastroju |
| zaparcia | zaburzenia rytmu serca (arytmia) |
Jeśli wystąpią objawy wysokiego lub niskiego stężenia wapnia we krwi, należy zawsze skonsultować się z lekarzem.
W jakich godzinach badać parathormon?
Badanie parathormonu najlepiej wykonać w godzinach porannych. PTH wykazuje dobową zmienność wydzielania, dlatego poranne pobranie krwi zwiększa porównywalność wyników i ich wiarygodność diagnostyczną. Jeśli badanie ma być powtarzane lub monitorowane w czasie, warto wykonywać je zawsze o podobnej porze dnia, zgodnie z zaleceniem lekarza.
Powiązane badania:
Powiązane konsultacje lekarskie:
Powiązane artykuły:
