Żeń-szeń koreański. Korzeń życia – siła, energia i moc

Żeń-szeń koreański (Korean ginseng) to niewielka roślina wieloletnia, która rośnie na północnych terenach leśnych Chin, Mandżurii i Korei. Nazwa znana na Zachodzie pochodzi od chińskiej nazwy rénshēn znaczącej „człowiek-korzeń”, nawiązującej do kształtu kłącza. W większości języków europejskich żeń-szeń określa się jako ginseng. Polska nazwa „żeń-szeń” została zapożyczona z rosyjskiego i stąd bierze się głoska „ń”, niewystępująca zarówno w nazwie łacińskiej, jak i w oryginale.
Surowcem leczniczym jest korzeń żeń-szenia.

Pierwsze wzmianki pisane na temat żeń-szenia pochodzą z I wieku p.n.e., z dzieła Korzenie i zioła Shennonga, przypisywanego legendarnemu władcy Chin Shennongowi. Europa poznała suche korzenie żeń-szenia w roku 1610, kiedy po raz pierwszy zostały przywiezione przez holenderskich kupców z Japonii. Sto lat później nalewkę z żeń-szenia, pod nazwą pentao, stosowano na dworze Ludwika XIV, by wyleczyć go z niemocy płciowej. W XIX wieku wartość suchego korzenia żeń-szenia 18-krotnie przekraczała wartość złota.

Żeń-szeń jako roślina lecznicza

Surowcem leczniczym jest korzeń (Radix Ginseng). Dotychczas zidentyfikowano w nim około 200 substancji. Do najważniejszych z nich należą: unikalne, spotykane tylko u żeń-szenia, saponiny triterpenowe (ginsenozydy), witaminy, mikroelementy, cholina, lotne związki aromatyczne, peptydoglikany i związki azotowe. To właśnie ginsenozydy, których dotychczas wyodrębniono około 16, odpowiedzialne są za bardzo szerokie spektrum działania i właściwości żeń-szenia.

Ważne właściwości żeń-szenia

Substancje aktywne zawarte w żeń-szeniu warunkują jego wszechstronny wpływ na organizm. Wyciągi z żeń-szenia działają ogólnie pobudzająco i wzmacniająco na ośrodki ruchowe i wydzielnicze, znajdujące się w ośrodkowym układzie nerwowym i rdzeniu przedłużonym. Bodźce wychodzące z tych ośrodków docierają do wielu narządów wewnętrznych i tym należy tłumaczyć tak dużą różnorodność działania. Badania potwierdzają, że żeń-szeń obniża ciśnienie krwi, zwiększa ilość wydalanego moczu i odtruwa organizm, zmniejsza poziom cukru i cholesterolu we krwi, poprawia funkcjonowanie układu rozrodczego, wzmacnia odporność organizmu, hamuje rozwój niektórych nowotworów oraz pobudza czynność serca. Wiadomo również, że podnosi ogólną wydolność organizmu i zdolności adaptacyjne, nawet do trudnych i niesprzyjających warunków otoczenia, w tym do dużego wysiłku.

Zastosowanie żeń-szenia

Lista dolegliwości, w których stosuje się preparaty żeń-szenia jest długa. Główne jego zastosowanie to przede wszystkim stres, zmęczenie, słaba kondycja psychofizyczna oraz okres rekonwalescencji po przebytej chorobie. Ponadto jest użyteczny w okresie menopauzy, wspomagająco w leczeniu cukrzycy, jako środek poprawiający potencję i podnoszący libido, w zapobieganiu chorobom nowotworowym, a także w kosmetyce do odmładzania skóry i hamowania wypadania włosów.

Żeń-szeń w apteczce

Należy wybierać preparaty standaryzowane pod względem zawartości ginsenozydów i jednocześnie zawierające nieprzetworzony korzeń żeń-szenia. Tylko wtedy można korzystać z pełnej aktywności tego zioła. Skuteczna porcja dzienna powinna dostarczać 20 mg ginsenozydów i 200 mg nieprzetworzonego korzenia.

Działania niepożądane żeń-szenia i przeciwwskazania

Żeń-szeń jest pozbawiony działania euforycznego, nie wywołuje odurzenia i błogostanu, ale sam fakt zwiększania sił witalnych (także potencji u mężczyzn) i ogólnej wydolności sprawił, że zaczęto go nadużywać. Prowadzi to do powstania tzw. syndromu żeń-szeniowego, objawiającego się biegunką, nadciśnieniem, wysypką skórną i sennością. Na szczęście jest dobrze tolerowany przez większość ludzi, a poważne skutki uboczne należą do rzadkości.

„Twój Farmaceuta” nr 4, marzec/kwiecień 2016

autor mgr farmacji Dorota Nowak-Idzikowska
Data dodania 06.11.2017
Data ostatniej aktualizacji 17.01.2019