Właściwa dieta a rozwój dziecka

Zaburzenia uwagi, trudności z koncentracją czy nadpobudliwość obserwują nauczyciele oraz rodzice coraz większej liczby dzieci. I coraz częściej wiążą te objawy z niewłaściwym żywieniem. Niektórzy naukowcy co prawda kwestionują związek między złym żywieniem a zaburzeniami w rozwoju psychofizycznym, bezsprzecznie jednak dowiedziono szkodliwego wpływu pewnych składników pożywienia na nasze zdrowie. Dlatego szczególną uwagę należy poświęcić prawidłowemu żywieniu dzieci.
Jak powinna wyglądać dieta dziecka?

W popularnym powiedzeniu – jesteś tym, co jesz – jest wiele prawdy. Jeśli źle jemy, czujemy się źle, chorujemy, nasz organizm nie funkcjonuje dobrze. Nadal jednak zbyt mało osób ma świadomość, że jedzenie ma niebagatelny wpływ na rozwój psychofizyczny.

Wszyscy rodzice marzą, by ich dzieci wyrosły na zdolnych, inteligentnych ludzi i osiągnęły w życiu sukces. Jednak, aby tak się stało, rodzice muszą włożyć w to ogromną pracę. Dotyczy ona również stosowania odpowiedniej diety i kształtowania właściwych nawyków żywieniowych od najmłodszych lat.

Żywienie w ciąży

Zdaniem naukowców, nie bez wpływu na późniejszy rozwój psychofizyczny dziecka pozostaje żywienie ciężarnej. Rozwój umysłowy człowieka rozpoczyna się już na etapie życia płodowego i jest ściśle związany z kondycją przyszłej matki.

– Od żywienia matki w czasie ciąży oraz jej masy ciała zależy prawidłowy rozwój płodu. Odpowiednio zbilansowana dieta wpływa na prawidłowy rozwój płodu, przebieg ciąży oraz zdrowie matki. Kobieta powinna kierować się zasadami racjonalnego żywienia, które w czasie ciąży nabierają szczególnego znaczenia. Nie istnieje produkt, który zawierałby wszystkie niezbędne składniki. Wszelakich niedoborów najłatwiej uniknąć dzięki urozmaiconym posiłkom. Kobieta w ciąży powinna codziennie spożywać produkty zbożowe, mleczne, ryby, chude mięso, warzywa i owoce, a także niewielką ilość tłuszczów roślinnych – mówi Magdalena Kalinowska, mgr zdrowia publicznego, specjalista ds. profilaktyki i promocji zdrowia w Medicover.

Karmienie piersią

Pediatrzy zalecają karmienie piersią do 6. miesiąca życia. Mleko matki zapewnia prawidłowy rozwój psychofizyczny i zmniejsza ryzyko wielu chorób – osoby karmione piersią są mniej zagrożone chorobami układu krążenia czy otyłością – oraz chroni przed alergenami. Mleko matki zawiera bowiem wszystkie składniki (z wyjątkiem witamin D i K), niezbędne do prawidłowego rozwoju malucha.

Dieta dla mózgu dziecka

Dieta odgrywa niezwykle istotną rolę w pracy mózgu – prawidłowo skomponowana, wspomaga procesy uczenia się oraz poprawia koncentrację. Składniki odżywcze o ogromnym znaczeniu dla pracy mózgu to: żelazo, glukoza, witaminy z grupy B, jod, woda oraz kwasy tłuszczowe omega-3, czyli niezbędne nienasycone kwasy tłuszczowe (NNKT), stanowiące budulec tkanki mózgowej, podnoszące odporność organizmu, wpływające na jakość błon komórkowych wszystkich komórek ciała oraz wspomagające rozwój umysłowy i intelektualny.

Obecność NNKT jest niezwykle ważnym czynnikiem rozwoju mózgu i zachowania sprawności umysłowej do późnego wieku. Ich naturalnym źródłem są m.in.: ryby morskie, jak tuńczyk, łosoś śledź oraz owoce morza, a także oleje – lniany, orzechowy czy rzepakowy, orzechy włoskie oraz zielone warzywa liściaste. Pamiętajmy zatem o uwzględnianiu ich podczas komponowania menu najmłodszych.

Cukier w diecie dla dziecka

Winę za agresywne zachowanie i nadpobudliwość przypisuje się słodyczom składającym się głównie z pozbawionego wartości odżywczych cukru, który powoduje gwałtowny przypływ energii i i stan nadmiernego pobudzenia, trwający zwykle ok. godziny. Po tym czasie energia zaczyna spadać, a w niektórych przypadkach prowadzić do hipoglikemii, czyli obniżenia poziomu cukru poniżej normy, przyczyniając się do drażliwości i nerwowości.

Stosowane jako „antidotum” kolejne porcje słodkości tylko nakręcają spiralę. Słodycze przyczyniają się też do zakwaszenia organizmu, zmiany jego biochemii i przewodnictwa nerwowego, powodując zaburzenia koncentracji i procesów myślowych, a z powodu zakwaszających właściwości – do rozwoju grzybicy jamy ustnej, żołądka, czy ogólnoustrojowej. A przez to dzieci są bardziej pobudzone, agresywne i zdekoncentrowane.

I kwestia niezwykle istotna – słodycze to puste kalorie, to znaczy nie zawierają substancji, które odżywiają organizm. Dziecko może być więc otyłe z powodu nadmiaru energii, ale niedożywione, ponieważ nie otrzymuje wartościowych substancji.

Dodatki do żywności u dzieci

Stosowane powszechnie dodatki do żywności, jak barwniki czy benzoesan sodu, również nie pozostają obojętne dla zdrowia. Są one co prawda prawnie dozwolone, jednak spożywane w nadmiernych ilościach mogą się przyczyniać do zmian zachowania u niektórych dzieci – drażliwości, niepokoju, zaburzeń koncentracji uwagi i nadpobudliwości.

Winą za wyższy poziom agresji oraz drażliwości obarcza się również spożywanie dużych ilości tłuszczów trans, obecnych w margarynach, słodyczach, chipsach czy orzeszkach z puszki. Warto też wiedzieć, że pobudzającą układ nerwowy kofeinę zawiera nie tylko kawa. Zawierają ją również popularne napoje typu cola. Jej nadmierne spożycie może spowodować zaburzenia snu.

Dobre nawyki żywieniowe u dzieci

Niezwykle ważne jest kształtowanie właściwych nawyków żywieniowych, uświadamianie zarówno szkodliwości spożywania w nadmiarze pewnych produktów, jak i zachęcania do zdrowego żywienia już od najmłodszych lat. Największą rolę mają tu do spełnienia rodzice, ale nie bez znaczenia jest podejmowanie tego tematu również przez nauczycieli, np. w przedszkolu, w grupie rówieśniczej. – Bardzo dobre rezultaty, służące zmianie nawyków żywieniowych, przynoszą różnorodne i systematyczne zabawy o zdrowym jedzeniu. Wybór słodkiego dnia w tygodniu. Ustalenie zasad przynoszenia słodyczy i częstowanie słodyczami np. w urodziny, imieniny itd. Jeżeli ze spożywania słodyczy zrobimy święto, to stają się cenne, i zwracamy większą uwagę, kiedy, ile i jakie słodycze jemu. Warto ustalić z dzieckiem jeden dzień, np. sobota, kiedy dostanie coś słodkiego. Najlepiej, aby to było domowe ciasto zamiast batonika, i takiej zasady się konsekwentnie trzymać.

Pierwszym, niezwykle ważnym, krokiem do zmiany nawyków żywieniowych jest świadomość dorosłych. Ale dla osiągnięcia sukcesu konieczna jest niewykluczalność teorii z praktyką i współpraca środowisk, w których dziecko przebywa, oraz konsekwencja w działaniu. Dzięki temu każda z zainteresowanych stron wie, co się dzieje z dzieckiem, co trzeba poprawić. Nauczyciele obserwują coraz więcej pozytywnych zmian w świadomości rodziców odnośnie zdrowego żywienia dzieci. – Rodzice coraz częściej zwracają uwagę, by nagrodami, np. w konkursach, nie były słodycze. Nie są też zadowoleni, gdy dzieci przynoszą słodycze i częstują się wzajemnie. Takie przykłady to niewątpliwie pozytywny przykład tego, jak zmienia się świadomość społeczna w podejście do żywienia. Daje to nadzieję, że kształtowanie pozytywnych nawyków ma szansę stawać się bardziej powszechne, zarówno w szkołach, jak i w rodzinie.

autor Jolanta Witkowska
Data dodania 14.12.2017
Data ostatniej aktualizacji 16.01.2019