Koronawirus COVID-19 a problemy psychiczne

W związku z pandemią choroby COVID-19 u wielu pacjentów zakażonych SARS-CoV-2 lub podejrzanych o zakażenie pojawiły się problemy na tle psychicznym. Choroba COVID-19 może powodować wystąpienie takich objawów, jak niepokój, depresja i problemy ze snem, ponadto może niekorzystnie wpływać na pacjentów z już stwierdzonymi zaburzeniami psychicznymi.
Jednym z objawów, który może wywołać choroba COVID-19 jest odczuwany niepokój.

Koronawirus COVID-19 a problemy psychiczne

Epidemiologia

Aktualnie liczba badań opisujących wpływ COVID-19 na zdrowie psychiczne jest ograniczona.

Problemy psychiczne związane z COVID-19 mogą pojawić się u pacjentów z COVID-19 i pacjentów z rozpoznanymi jeszcze przed pandemią zaburzeniami psychicznymi, a także u pracowników medycznych mających bezpośredni kontakt z pacjentami (np. lekarzy, pielęgniarek) czy u ich bliskich.

Pracownicy medyczni

Jak dotąd, w zgłoszonych przypadkach dotyczących pracowników medycznych stwierdzono występowanie poniższych objawów psychicznych:

Koronawirus COVID 19 a pracownicy medyczni.

Osoby z COVID-19

Dostępnych jest niewiele danych dotyczących problemów psychicznych u pacjentów z COVID-19. Jednak na podstawie badań przeprowadzonych podczas tej pandemii i epidemii z przeszłości można przypuszczać, że u wielu z nich wystąpią:

Koronawirus COVID-19 a osoby z rozpoznanymi chorobami psychicznymi

Przewiduje się, że wielu pacjentów ze stwierdzonymi jeszcze, przed wybuchem pandemii COVID-19 zaburzeniami psychicznymi będzie odczuwało jej negatywne skutki psychologiczne, częściowo wynikające z powodu nasilonej samotności i trudności ekonomicznych. 

Pacjenci z zaburzeniami lękowymi i depresyjnymi mogą być podatni na ciągłe doniesienia medialne o pandemii i niepewność związaną z jej konsekwencjami i dalszym przebiegiem. Ponadto sama kwarantanna czy przebywanie w izolacji mogą powodować m.in. gniew, splątanie i objawy PTSD, a następstwa te mogą być długotrwałe.

Ogół społeczeństwa

W badaniu populacji chińskich uczniów, którzy zostali poddani kwarantannie w domu przez średnio 34 dni, objawy lękowe i depresyjne zgłaszało około 20 proc. badanych, a prawie dwie trzecie martwiło się, że zachoruje.

Osoby starsze (np. ≥ 70 lat), pacjenci z obniżoną odpornością oraz pacjenci z chorobą przewlekłą mogą również doświadczać zwiększonego lęku, depresji i zmartwień.

Koronawirus COVID-19 a problemy psychiczne przyczyny

Patogeneza, czyli mechanizm powstawania zaburzeń psychicznych pojawiających się w związku z pandemią COVID-19 może obejmować czynniki biologiczne i psychospołeczne.

Wydaje się, że COVID-19 wpływa na czynności ośrodkowego układu nerwowego, co może wywoływać u niektórych pacjentów objawy neuropsychogenne. Analiza dokumentacji medycznej pacjentów z COVID-19 wykazała, że objawy ze strony ośrodkowego układu nerwowego (np. zawroty głowy, ból głowy lub zaburzenia świadomości) wystąpiły u 25 proc. chorych.

Zaobserwowano, że wcześniejsze epidemie wirusowe były związane z objawami neuropsychogennymi, takimi jak demielinizacja (rozpad osłonek mielinowych nerwów), encefalopatia (uszkodzenia mózgowia) i zaburzenia nerwowo-mięśniowe, a także zmiany nastroju i psychoza. Objawy występowały już podczas infekcji lub po wyzdrowieniu w kolejnych tygodniach, miesiącach lub nawet później.

Koronawirus COVID-19 czynniki psychospołeczne 

Choroby psychiczne związane z pandemią mogą wynikać także z czynników psychospołecznych, takich jak: 

  • realne narażenie na zakażenie SARS-CoV-2,
  • strach przed zakażeniem członków rodziny,
  • brak dostępu do badań i opieki medycznej,
  • fizyczny dystans, izolacja społeczna i kwarantanna,
  • niespójne komunikaty i wytyczne dotyczące środków zdrowia publicznego, takich jak noszenie masek na twarz,
  • zwiększone obciążenie pracą,
  • trudności ekonomiczne i niepewność związana z przyszłością,
  • niedobory dostępnych zasobów (np. żywności, produktów papierniczych i środków ochrony osobistej),
  • ograniczenie wolności osobistej. 

Koronawirus COVID-2019 skutki psychiczne

Na podstawie badań retrospektywnych epidemii SARS z 2003 roku przypuszcza się, że problemy psychiczne związane z pandemią COVID-19 mogą się utrzymywać przez co najmniej trzy lata po jej zakończeniu. 

W badaniach przeprowadzonych 2,5‒3 lata po zakończeniu epidemii, u około 20‒30 proc. osób, które były zakażone SARS, stwierdzono umiarkowane do ciężkich objawy zaburzeń lękowych, depresyjnych i zespołu stresu pourazowego występowały (PTSD).

Ponadto ryzyko utrzymywania się objawów i zaburzeń psychicznych było wyższe u pracowników medycznych oraz osób poddanych kwarantannie.

Koronawirus COVID-19 a czynniki psychospołeczne.

Oprócz wymienionych objawów, wśród około 19 proc. pracowników medycznych stwierdzono problemy z nadużywaniem alkoholu. 

Ponadto u osób, które chorowały, doszło do upośledzenia funkcjonowania społecznego i pełnionych ról społecznych. 

Koronawirus COVID-19 a problemy psychiczne, jak sobie z nimi radzić? 

U osób, które doświadczają lęku, depresji, bezsenności lub zespołu stresu pourazowego podczas pandemii COVID-19, bardzo ważne jest stałe monitorowanie problemów ze zdrowiem psychicznym. 

Kluczowe znaczenie ma również nadzór nad przemocą domową i niegodziwym traktowaniem dzieci, które może się zwiększyć podczas długofalowego pozostawania w domu.

W radzeniu sobie z łagodnymi objawami psychicznymi związanymi z pandemią COVID-19 mogą pomóc: ograniczenie czytania lub oglądania wiadomości na temat pandemii, a także dbanie o codzienny plan dnia, w tym rutynowe czynności, oraz regularna aktywność fizyczna. 

Przeczytaj także: Koronawirus a aktywność fizyczna

Osoby z łagodnymi objawami powinny otrzymać wskazówki dotyczące samopomocy. Mogą także porozmawiać z psychologiem lub psychiatrą, jeśli mają jakiekolwiek wątpliwości.

Osoby z objawami umiarkowanymi do ciężkich mogą być leczone przez lekarza pierwszego kontaktu lub psychiatrę. 

Psychiatrzy muszą mieć świadomość skutków ubocznych stosowania niektórych leków u pacjentów z COVID-19. Na przykład podawanie hydroksychlorochiny, leku przeciwmalarycznego, u niektórych hospitalizowanych pacjentów z COVID-19 (i poddawanych badaniom klinicznym), wiąże się ze skutkami ubocznymi na tle psychogennym, takimi jak zaburzenia nastroju i lęk, bezsenność, a czasami psychoza.

Fizyczne dystansowanie się, do którego jesteśmy zachęcani w celu spowolnienia tempa transmisji wirusa SARS-CoV-2 wśród ogółu społeczeństwa i „spłaszczenia krzywej” przypadków COVID-19, powoduje uczucie izolacji u niektórych osób, zwłaszcza żyjących samotnie, w tym osób starszych. W związku z tym, należy zachęcać ich do korzystania z technologii cyfrowych w celu nawiązywania kontaktów społecznych.]

Przeczytaj także: Koronawirus a sytuacja seniorów

Koronawirus COVID-19 a zwalczanie stresorów

Lekarze pracujący z osobami, u których rozwinęły się problemy psychiczne związane z COVID-19, powinni zwrócić ich uwagę na potencjalne źródła niepokoju i stresu. 

Są to m.in.:

  • utrudniony dostęp do środków ochrony osobistej,
  • ryzyko narażenia i infekcji,
  • ryzyko narażenia innych na infekcję,
  • utrudniony dostęp do testów,
  • utrudniony dostęp do aktualnych, wiarygodnych informacji na temat COVID-19,
  • konieczność opieki nad dziećmi podczas zamknięcia szkół,
  • zwiększone obciążenie pracą,
  • dylematy i szkody moralne wynikające z takich sytuacji, jak podejmowanie decyzji w sprawie alokacji niewystarczających zasobów, nieumyślne narażanie innych na niebezpieczeństwo oraz wdrażanie decyzji klinicznych przez innych, które naszym zdaniem są sprzeczne z najlepszymi praktykami,
  • utrata kontroli / podatność na zagrożenie,
  • dostępność i wykorzystanie wsparcia współpracowników i menedżerów,
  • żałoba po utracie bliskiej osoby.

Najczęstsze strategie radzenia sobie z sytuacją obejmują: zaakceptowanie sytuacji, podjęcie działań w celu unikania stresu i patrzenie na sytuację w bardziej pozytywnym świetle.

Koronawirus COVID-19 a kwarantanna

Dobrowolna kwarantanna wiąże się z mniejszym niepokojem niż kwarantanna obowiązkowa.

W celu złagodzenia negatywnych skutków kwarantanny należy osobom przebywających na kwarantannie:

  • wyjaśnić jej cel i sposób jej wdrożenia,
  • podkreślić altruistyczną korzyść kwarantanny w zapewnianiu bezpieczeństwa innym,
  • ułatwić zakup artykułów ogólnych (np. żywności) i środków medycznych (np. termometrów i masek na twarz, realizacja recept).

Przeczytaj także: 21 pomysłów - jak spędzić czas podczas kwarantanny

Koronawirus COVID-19 a myśli samobójcze

Trudności i ograniczenia związane z pandemią COVID-19, takie jak kłopoty finansowe, izolacja społeczna oraz ograniczony dostęp do opieki medycznej i specjalistów zdrowia psychicznego, mogą prowadzić do myśli i zachowań samobójczych.

Osoby z objawami zaburzeń o nasileniu od umiarkowanego do ciężkiego, lękiem lub depresją powinny być badane pod kątem myśli i zachowań samobójczych.

Pacjentów z COVID-19, jak również tych z współistniejącymi zaburzeniami psychicznymi należy zachęcać do utrzymywania kontaktów społecznych i kontaktu z psychologami i/lub psychiatrami.

Koronawirus COVID-19 schizofrenia

Farmakoterapia i interwencje psychospołeczne w przypadku ostrych objawów schizofrenii, które są związane z COVID-19, powinny być zgodne z zaleceniami dotyczącymi leczenia ogólnej populacji pacjentów ze schizofrenią.

U pacjentów ze schizofrenią, którzy są bardzo chorzy, codzienne wizyty domowe i całodobowa opieka mogą stanowić rozsądną alternatywę dla hospitalizacji. Pozwala to pacjentom zachować dystans fizyczny, a tym samym uniknąć ryzyka zakażenia SARS-CoV-2.

U pacjentów ze stabilną schizofrenią wizyty domowe mogą być odpowiednie w celu promowania przestrzegania leczenia i zapobiegania nawrotom.

Pacjenci otrzymujący klozapinę z powodu schizofrenii lub innej poważnej choroby psychicznej zazwyczaj wymagają badań krwi co jeden do czterech tygodni w celu monitorowania bezwzględnej liczby neutrofili. Należy zdecydować, czy ryzyko związane z COVID-19 przewyższa korzyści z uzyskania wyniku badania krwi o czasie.

Podsumowanie

Pandemia COVID-19 może wiązać się z pojawieniem objawów psychicznych, aczkolwiek nie zawsze muszą one świadczyć o poważnych zaburzeniach. Niemniej jednak mogą rozwinąć się pełne zaburzenia psychiczne, w tym lękowe, depresyjne lub zespół stresu pourazowego.

U osób z już rozpoznanymi chorobami psychicznymi, ich objawy mogą ulec nasileniu, dlatego tak ważny jest stały kontakt ze swoim psychiatrą.

Źródło:

https://www.uptodate.com/contents/coronavirus-disease-2019-covid-19-psychiatric-issues?search=covid-19&source=search_result&selectedTitle=6~150&usage_type=default&display_rank=6

Dowiedz się więcej: 

Koronawirusy i COVID-19 - objawy, jak się ochronić?

Koronawirus. Metody walki ze stresem

Koronawirus COVID-19 a osoby leczone psychiatrycznie

Koronawirus (COVID-19) – czy w dobie pandemii żywność jest bezpieczna? 

SARS-CoV-2 jest nowym koronawirusem, którego dopiero poznajemy, dlatego codziennie pojawiają się nowe doniesienia naukowców, klinicystów i instytucji państwowych. Dokładamy wszelkich starań, by monitorować te informacje i aktualizować możliwie sprawnie zamieszczane treści.

 

Prezentowanych informacji o charakterze medycznym nie należy traktować jako wytycznych postępowania medycznego w stosunku do każdego pacjenta. O postępowaniu medycznym, w tym o zakresie i częstotliwości badań diagnostycznych i/lub procedur terapeutycznych decyduje lekarz indywidualnie, zgodnie ze wskazaniami medycznymi, które ustala po zapoznaniu się ze stanem pacjenta. Lekarz podejmuje decyzję w porozumieniu z pacjentem. W przypadku chęci realizacji badań nieobjętych wskazaniami lekarskimi, pacjent ma możliwość ich odpłatnego wykonania.
autor Beata Tarnowska, Specjalista ds. Informacji Medycznej Medicover, Agata Stróżyk, Specjalista ds. Informacji Medycznej, Dietetyk
Data dodania 20.05.2020
Data ostatniej aktualizacji 21.05.2020