Mięśnie Kegla (mięśnie dna miednicy). Ćwiczenia dla kobiet po porodzie

Mięśnie Kegla to potoczna nazwa mięśni dna miednicy. To bardzo ważny temat, niestety nadal wstydliwy. Wiele kobiet wstydzi się o nich rozmawiać nawet z lekarzem. Niepotrzebnie, ponieważ mięśnie Kegla powinny ćwiczyć wszystkie kobiety, a zwłaszcza te po porodzie czy z problemami z nietrzymaniem moczu.
Mięśnie Kegla ćwiczenia po porodzie.

Mięśnie dna miednicy są często nazywane mięśniami Kegla. Nazwa to pochodzi od nazwiska amerykańskiego ginekologa, który w latach 50-tych pierwszy zainteresował się tymi mięśniami u kobiet z nietrzymaniem moczu oraz wymyślił odpowiednie ćwiczenia. Prawidłowo powinno się wiec mówić o ćwiczeniach Kegla dla mięśni dna miednicy.

Mięśnie Kegla ćwiczenia dla kogo

Ćwiczenia mięśni dna miednicy są szczególnie polecane kobietom:

  • po porodzie z nacięciem mięśni krocza,
  • po cięciu cesarskim,
  • po kilku porodach,
  • po operacjach brzusznych,
  • ze słabymi mięśniami brzucha,
  • z wysiłkowym nietrzymaniem moczu (nietrzymaniem moczu przy kaszlnięciu, kichnięciu czy śmiechu).

Mięśnie Kegla w ciąży

Podczas ciąży mięśnie dna miednicy są przeciążone bardziej niż zwykle. Normalnie dźwigają ciężar narządów wewnętrznych (przewodu pokarmowego, pęcherza moczowego, odbytnicy), a w ciąży dochodzą do tego dodatkowe kilogramy związane ze zwiększoną masą ciała. Dodatkowo w czasie ciąży na organizm kobiety działają hormony, które wpływają na rozluźnienie mięśni.

Dlatego po ciąży i porodzie mięśnie dna miednicy mogą być osłabione. U kobiet po cesarskim cięciu również, ponieważ miały one przeciętą skórę i tkankę podskórną, rozsunięte mięśnie brzucha, co może powodować powstanie wewnętrznych zrostów, które dodatkowo osłabiają tkankę mięśniową.

Mięśnie dna miednicy, razem z mięśniami brzucha i kręgosłupa, należą do mięśni stabilizatorów głębokich (core stability).

Mięśnie Kegla co to

Mięśnie dna macicy (mięśnie Kegla) trudno zobaczyć „gołym okiem”. Znajdują się one między guzami kulszowymi (czyli kośćmi, na których siedzimy), kością ogonową (zakończeniem kręgosłupa) i spojeniem łonowym (twardy punkt poniżej pępka). Mięśnie Kegla przyjmują kształt hamaka i „zamykają” od dołu narządy miednicy mniejszej, czyli pochwę, macicę, pęcherz moczowy i odbytnicę.

Mięśnie Kegla gdzie są? Ćwiczenia mięśni Kegla powinna robić każda kobieta.

Mięśnie Kegla dysfunkcja

Dysfunkcja mięśni dna miednicy może mieć wpływ na:

  • nietrzymanie moczu, gazów, stolca,
  • bóle pęcherza moczowego,
  • bóle sromu,
  • ból przy współżyciu,
  • wypadanie macicy,
  • bóle kręgosłupa.

Przyczyny osłabienia mięśni dna miednicy:

  • wiek,
  • ciąża/ciąże,
  • nieprawidłowa postawa,
  • brak odpowiedniej aktywności fizycznej (ćwiczeń stabilizujących),
  • palenie papierosów,
  • otyłość,
  • długotrwały kaszel, kichanie,
  • dźwiganie w niewłaściwy sposób,
  • operacje brzuszne i blizny po nich.

Nieprawidłowe ćwiczenia po porodzie

Wiele kobiet po porodzie chce szybko wrócić do przed ciążowej masy ciała i uzyskać ładny brzuch. Zaczynają zatem dużo chodzić i ćwiczyć mięśnie brzucha (robiąc „brzuszki” czy „nożyce”). Najczęściej są to ćwiczenia w staniu, podskoki, wypady, bieg w miejscu. Jest to trening właściwy dla osób wytrenowanych lub osób, które miały przerwę w aktywności fizycznej, ale jakiś czas temu regularnie były aktywne. Niektóre kobiety zaczynają biegać – jest to powszechny sport, ma nieograniczoną dostępność i nie wymaga specjalnego sprzętu. Inne kobiety zaczynają korzystać z treningów w sali fitness i biorą udział w zajęciach o dużej intensywności – np. zajęciach z wykorzystaniem trampolin.

Takie ćwiczenia są przeciwskazane dla osób ze słabymi mięśniami dna miednicy, brzucha czy pośladków. Dlaczego? Podczas „brzuszków” całe dno miednicy jest wypychane, co dodatkowo rozciąga te mięśnie, osłabiając je. Taki sam mechanizm działa, gdy mając słabe mięśnie brzucha ćwiczy się stojąc, biega, skacze czy bardzo dużo chodzi.

Dodatkowo ćwiczenia w staniu robione przy osłabionych mięśniach brzucha, przeciążają mięśnie grzbietu, co może powodować ból pleców.

Jako początkowe ćwiczenia zaleca się ćwiczenia w pozycjach niskich z wykorzystaniem ciężaru swojego ciała, a dla bardziej zaawansowanych – z elastycznymi taśmami.

Jak ćwiczyć po porodzie? 

Od czego zacząć ćwiczenia po porodzie?

  • Dbaj o elastyczność mięśni grzbietu i mięśni biorących udział w prawidłowym ustawieniu miednicy. Są to mięśnie w okolicy pośladków, z przodu, tyłu i z boku ud, a także mięśnie lędźwiowo-krzyżowego odcinka kręgosłupa.
  • Ćwicz mięśnie dna miednicy (poniżej masz instruktaż).
  • Wzmacniaj mięsień poprzeczny brzucha.
  • Wzmacniaj mięśnie pośladków.
  • Pracuj z oddechem.
  • Dbaj o prawidłową dietę.
  • Nie wstrzymuj wypróżnień ani potrzeby oddania moczu.
  • Dbaj o regularne posiłki, nie podjadaj między posiłkami.
Przeczytaj: Ćwiczenia po porodzie dla mamy i dziecka >>

Mięśnie Kegla. Ćwiczenia po porodzie

Jak ćwiczyć mięśnie kegla? Uwagi do ćwiczeń:

  • Rozluźnienie mięśni powinno trwać tyle samo co ich napięcie (np. napinając mięśnie liczysz do 3, rozluźniając je również powinnaś liczyć do 3).
  • Jeśli nigdy wcześniej nie ćwiczyłaś mięśni dna miednicy pilnuj, aby całkowity czas ćwiczeń nie przekraczał 10-15 min. Po tym czasie dojdzie do zmęczenia mięśni i dłuższy trening nie będzie już efektywny.
  • Nigdy nie ćwicz podczas oddawania moczu!
  • Pierwsze efekty ćwiczeń powinny być widoczne po ok. 6 tygodniach. Nie oznacza to jednak, że po tym czasie trzeba skończyć ich wykonywanie. Warto je dalej kontynuować, ale już np. z mniejszą częstotliwością. Jeżeli mimo wykonywania ćwiczeń i stosowania powyższych zaleceń nie będzie widać efektu, warto zasięgnąć porady fizjoterapeuty uroginekologicznego.

1.

Mięśnie Kegla ćwiczenia po porodzie.

Uklęknij na lewym kolanie, prawą nogę postaw z przodu (kolano powinno być na wysokości stopy). Ręce połóż na prawym udzie. Pogłębiaj wykrok do przodu do pierwszego uczucia delikatnego rozciągania przedniej części uda. Zatrzymaj ruch na 5-30 sekund. Zmień nogę. Powtórz ćwiczenie 5-10 razy na każdą nogę.

2.

Mięśnie Kegla ćwiczenia po porodzie.

Połóż się na plecach, oprzyj lewą nogę ugiętą w kolanie o narożnik ściany, a prawą połóż wyprostowaną na podłodze. Powoli prostuj lewą nogę, przesuwając piętę do góry do momentu pierwszego uczucia delikatnego rozciągania. Palce stopy skieruj do siebie. Zatrzymaj ruch na 5-30 sekund. Zmień nogę. Powtórz 5-10 razy.

3.

Mięśnie Kegla ćwiczenia po porodzie.

Połóż się na lewym boku, zegnij prawą nogę pod kątem prostym i przytrzymaj lewą ręką. Powoli kładź się na plecy, skręcając tułów w prawą stronę do pierwszego uczucia delikatnego rozciągania mięśni kręgosłupa i pośladka. Prawą rękę połóż wyprostowaną na podłodze. Zatrzymaj ruch na 5-30 sekund. Zmień stronę. Powtórz ćwiczenie po 5-10 razy na każdą stronę.

4.

Mięśnie Kegla ćwiczenia po porodzie.

Połóż się na plecach. Prawą ręką chwyć lewy nadgarstek, prawą nogę zegnij i przełóż po zewnętrznej stronie lewej nogi. Wykonaj skłon w prawą stronę do pierwszego uczucia rozciągania w lewym boku. Zatrzymaj ruch na 5-30 sekund. Zmień nogę. Powtórz ćwiczenie po 5-10 razy na każdą stronę.

5.

Mięśnie Kegla ćwiczenia po porodzie.

Usiądź wygodnie, np. w pozycji siadu skrzyżnego. Plecy możesz oprzeć o ścianę. Zrób wdech powietrza nosem, napnij mięśnie dna miednicy (nie napinaj mięśni brzucha, pośladków ani szczęki!), a następnie długo wypuszczaj powietrze przez usta. Podczas wydechu powoli rozluźniaj mięśnie dna miednicy. Czas wdechu i wydechu powinien być taki sam: ok. 1-3 sekundy.

6.

Mięśnie Kegla ćwiczenia po porodzie.

Usiądź wygodnie, np. w pozycji siadu skrzyżnego. Pomyśl o swoich mięśniach dna miednicy jak o windzie, która piętro po piętrze wjeżdża na górę. W tym czasie napinaj mięśnie dna miednicy. Utrzymaj to napięcie przez 1-5 sekund. Nie napinaj mięśni pośladków, mięśni brzucha, nie zaciskaj zębów. Następnie powoli rozluźnij mięśnie dna miednicy, wyobrażając sobie, że winda zjeżdża na dół, piętro po piętrze, przez 1-5 sekund. Ćwiczenie powtarzaj 5-10 razy w ciągu dnia.

7.

Mięśnie Kegla ćwiczenia po porodzie.

Stań przy ścianie. Włóż piłkę pomiędzy plecy a ścianę. Dłonie oprzyj na biodrach. Lekko ugnij nogi w kolanach. Dociśnij odcinek lędźwiowy do piłki. Wyobraź sobie, że twoje mięśnie dna miednicy to suwak, który jest ułożony od odbytu i cewki moczowej do pępka. Weź wdech nosem. Powoli wydychaj powietrze ustami i jednocześnie powoli napinaj mięśnie dna miednicy – jakbyś zasuwała suwak. Napięcie powinno trwać 3-5 sekund. Następnie powoli, stopniowo, rozluźniaj napięte mięśnie (rozsuwaj suwak). Napięcie i rozluźnienie powinno trwać tyle samo, czyli 3-5 sekund. Powtarzaj ćwiczenie 5-10 razy w ciągu dnia.

8.

Połóż się na plecach z rękami wzdłuż ciała i nogami ugiętymi w kolanach. Jedną dłoń połóż na brzuchu pod pępkiem. Napnij mięśnie brzucha „przyklejając” pępek do kręgosłupa i w górę, w stronę klatki piersiowej. Zatrzymaj ten ruch na 5-10 sekund. Pod ręką poczujesz napięcie mięśni brzucha. Powtórz ćwiczenie 5-10 razy. Spróbuj wykonać je również w pozycji stojącej, siedzącej oraz chodząc.

9.

Mięśnie Kegla ćwiczenia po porodzie.

Leżąc na plecach z rękami wzdłuż ciała, nogami ugiętymi w kolanach i jedną dłonią położoną na brzuchu pod pępkiem, napnij mięśnie brzucha „przyklejając” pępek do kręgosłupa i zatrzymaj ten ruch na 5-10 sekund. Powoli przyciągnij zgiętą prawą nogę w kierunku brzucha. Wróć do pozycji wyjściowej. Zmień nogę. Powtórz ćwiczenie 5-10 razy na nogę.

10.

Mięśnie Kegla ćwiczenia po porodzie.

Leżąc na plecach z rękami wzdłuż ciała, nogami ugiętymi w kolanach i jedną dłonią położoną na brzuchu, pod pępkiem, napnij mięśnie brzucha „przyklejając” pępek do kręgosłupa i zatrzymaj ten ruch na 5-10 sekund. Powoli połóż zgiętą lewą nogę na bok. Wróć do pozycji wyjściowej. Zmień nogę. Powtórz ćwiczenie 5-10 razy na nogę.

11.

Leżąc na plecach z rękami wzdłuż ciała i nogami ugiętymi w kolanach podnieś biodra i ręce do góry. Skrzyżuj ręce i naciskaj górną ręką na dolną licząc do 10. Wróć do pozycji wyjściowej. Zmień ustawienie rąk. Powtórz ćwiczenie 5-10 razy na rękę.

12.

Mięśnie Kegla ćwiczenia po porodzie.

Usiądź na piętach przed piłką i połóż na niej ręce skierowane dłońmi w kierunku sufitu. Naciskaj rękoma na piłkę z jednoczesnym napięciem mięśni brzucha. Oddychaj – wdech nosem, wydech ustami – i policz do 10. Powtórz ćwiczenie 10-20 razy.

13.

Przywiąż taśmę za głową, np. do krzesła czy kaloryfera. Połóż się na plecach z nogami ugiętymiw kolanach pod kątem prostym. Chwyć taśmęobiema rękami i przyciągaj ją w dół w kierunkunóg. Powtórz ćwiczenie 10 razy.

14.

Mięśnie Kegla ćwiczenia po porodzie.

Połóż się na prawym boku z nogami ugiętymi pod kątem prostym, a prawą ręką położoną pod głową. Chwyć taśmę lewą ręką wyprostowaną w łokciu i przyciągnij ją w kierunku nóg. Pilnuj, żeby mieć cały czas rękę prostą w łokciu. Powtórzćwiczenie 10 razy, zmień bok i ponownie zróbje 10 razy.

Sposoby na bliznę po operacjach brzusznych oraz po cięciu cesarskim

Cięcie cesarskie to poważna operacja brzuszna, która pozostawia po sobie ślad większy niż blizna na skórze. To sprawia, że praca z blizną po cięciu cesarskim to nie tylko kwestia estetyczna, ale też kwestia zdrowia.

Poza blizną na skórze śladem po cięciu cesarskim lub innej operacji są zrosty. Są to sklejenia, zrośnięcia tkanek ze sobą, najczęściej w bliskiej okolicy cięcia i powstają jako efekt gojenia się. Zrosty są zatem potrzebne do zabliźniania rany, ale czasami powstaje ich zbyt wiele, tkanki są za mocno zrośnięte czy blizna jest zbyt gruba. Może to powodować bóle w okolicy brzucha i bóle kręgosłupa lub innych części ciała (nawet kończyn).

Pracę z blizną można zacząć kiedy rana będzie już zagojona. Warto spytać lekarza ginekologa na wizycie kontrolnej ok. 6 tygodni po porodzie czy można już zająć się blizną z wykorzystaniem fizjoterapii.

Jak blizna się zagoi, należy zacząć od delikatnego opracowania skóry i tkanki podskórnej poza obszarem blizny. Poruszaj skórą, delikatnie chwyć fałd skóry i przesuwaj go góra-dół oraz delikatnie odciągnij go do góry. Stopniowo wykonuj te ruchy coraz bliżej blizny.

Jeżeli w bliźnie są zgrubienia, gdzieś nierówna się ona odciąga, to z tymi miejscami należy delikatnie codziennie pracować (zgodnie z sekwencją podaną wyżej). Jeżeli blizna jest gładka, wszędzie rusza się jednakowo, nie musisz jej codziennie masować. Warto jednak obserwować ją aż do roku po zabiegu i sprawdzać czy gdzieś nie przyrosła.

Pamiętaj, że blizny nie należy mocno i agresywnie rozciągać, ponieważ będzie to powodować kolejne wewnętrzne blizny.

Jeżeli masz trudność z samodzielnym określeniem stanu blizny lub/i pracą z blizną, warto zgłosić się do fizjoterapeuty, który zbada bliznę i pokaże jak z nią pracować.

Mięśnie Kegla inne metody pracy

Mięśnie dna miednicy można też wzmacniać przy wykorzystaniu nowoczesnych metod fizykoterapii, np. poprzez elektrostymulację przy użyciu elektrody dopochwowej z wykorzystaniem biofeedback.

Jeżeli leczenie zachowawcze nie przynosi efektów, warto zapytać ginekologa o: farmakoterapię, zabiegi z zakresu ginekologii estetycznej (np. z wykorzystaniem toksyny botulinowej, czyli botoxu) lub zabieg operacyjny.

Należy pamiętać, że każda kobieta jest inna i charakteryzuje się osobniczymi różnicami w budowie tkanek. Nie ma jednego złotego środka ani schematu postępowania z tak rozległym problemem, jakim jest brzuch – centrum naszego ciała. Warto zdać sobie sprawę, że na wygląd brzucha pracujemy latami i nie powinno się wszystkiego przypisywać genetyce czy dużemu dziecku. 

Źródła:

Czasopismo „Rehabilitacja i Fizjoterapia” nr 103 (marzec 2019), artykuł „Rehabilitacja blizny po cesarskim cięciu”.
Czasopismo „Body Challenge” nr 12 (październik 2017), artykuł „Brzuch mamy po narodzinach dziecka”.

Prezentowanych informacji o charakterze medycznym nie należy traktować jako wytycznych postępowania medycznego w stosunku do każdego pacjenta. O postępowaniu medycznym, w tym o zakresie i częstotliwości badań diagnostycznych i/lub procedur terapeutycznych decyduje lekarz indywidualnie, zgodnie ze wskazaniami medycznymi, które ustala po zapoznaniu się ze stanem pacjenta. Lekarz podejmuje decyzję w porozumieniu z pacjentem. W przypadku chęci realizacji badań nieobjętych wskazaniami lekarskimi, pacjent ma możliwość ich odpłatnego wykonania.
autor mgr Ewa Smoleń, fizjoterapeutka Medicover, redakcja Maria Kornacka-Wojtaś, położna, Specjalista ds. Informacji Medycznej
Data dodania 13.05.2020
Data ostatniej aktualizacji 13.07.2020