Cukrzyca. Powikłania sercowo-naczyniowe w cukrzycy

Z Adamem Brzozowskim, kardiologiem, kierownikiem Oddziału Kardiologii Inwazyjnej w Szpitalu Medicover w Warszawie, rozmawia Beata Pałac.

Jakie są najczęstsze schorzenia w obrębie układu sercowo-naczyniowego, towarzyszące cukrzycy?

Warto zacząć od tego, że cukrzycy często towarzyszy nadciśnienie tętnicze. Wynika to z tego, że sama ta choroba atakuje między innymi tętnice, i to nie tylko tę w oku (skutkujące retinopatią), ale i tętnice nerkowe, co skutkuje nadciśnieniem tętniczym, które trzeba intensywnie leczyć. W cukrzycy typu 1 podwyższenie ciśnienia tętniczego wynika z uszkodzenia nerek, które związane jest z zatrzymaniem sodu w organizmie, a co za tym idzie – ze zwiększeniem ilości płynów w ustroju. W cukrzycy typu 2 przyczyną jest zwiększone stężenie insuliny. Leczenie nadciśnienia jest niezbędne, ponieważ długo utrzymujące się duże wartości ciśnienia tętniczego krwi prowadzą do łatwiejszego uszkodzenia nerwów obwodowych i naczyń. Ustabilizowanie ciśnienia tętniczego znacząco zmniejsza ryzyko powikłań cukrzycy. Kolejnym powikłaniem związanym z tym, że cukrzyca atakuje tętnice, jest choroba wieńcowa. Można zatem powiedzieć, że cukrzyca jest ważnym czynnikiem ryzyka przy występowaniu tej choroby.

Czy powikłania te wynikają z faktu, że cukrzyca jest nieleczona, czy też leczona w sposób niewystarczający bądź nieprawidłowy? Czy również w przypadku chorego, który poddaje się leczeniu można spodziewać się, że tego typu powikłania wystąpią?

Nieleczona cukrzyca prowadzi do tego, iż proces chorobowy w przypadku wymienionych powikłań postępuje znacznie szybciej. Niemniej jednak trzeba jednocześnie podkreślić, że cukrzyca oznacza, iż poziom cukru we krwi u chorego jest przez pewne okresy w ciągu doby nieprawidłowy, to znaczy występują wahania w poziomie glikemii. W zależności od poziomu kontroli choroby (poziomów cukru) proces chorobowy postępuje wolniej bądź szybciej, nie da się go jednak całkowicie wyeliminować. Zatem nawet w przypadku leczonej cukrzycy u pacjentów z tym schorzeniem występuje duże ryzyko powikłań naczyniowo-sercowych. Badania naukowe dowodzą, że cukrzyca wiąże się z 2-4-krotnym wzrostem ryzyka rozwoju choroby niedokrwiennej.

Na czym polega bezpośredni wpływ cukrzycy na powikłania naczyniowo-sercowe?

Wysoki poziom cukru powoduje, że następuje uszkodzenie błony wewnętrznej tętnic czy to tętnicy wieńcowej, czy tętnicy oka lub nerek. To z kolei powoduje usztywnienie i zmniejszenie elastyczności tych tętnic. Przez to łatwiej odkładają się blaszki miażdżycowe. W wyniku tego procesu tętnice utwardzają się, co w rezultacie może prowadzić do ich zwężeń. Z tego mechanizmu biorą się dolegliwości wieńcowe, skutkujące czasem pełnoobjawową chorobą niedokrwienną serca. W ostateczności może to prowadzić do zawału serca. Niestety, w grupie chorych na cukrzycę stwierdza się przyspieszony rozwój miażdżycy, proces ten jest też bardziej intensywny w porównaniu z osobami niecierpiącymi na cukrzycę. Ponadto, trzeba podkreślić, że to właśnie powikłania ze strony układu sercowo-naczyniowego są główną przyczyną zgonów chorych na cukrzycę.

Czy płeć pacjenta jest determinantem w występowaniu tego typu powikłań?

W zasadzie w przypadku cukrzycy występowanie schorzeń naczyniowo-sercowych jest niezależne od płci. Oczywiście faktem jest, że mężczyźni częściej i szybciej niż kobiety zapadają na chorobę niedokrwienną serca. Cukrzyca wyrównuje szanse zachorowania na choroby serca u pacjentów obu płci. Ponieważ chorzy na cukrzycę są narażeni na wcześniejsze pojawienie się zmian miażdżycowych, a przebieg tych zmian charakteryzuje się większą rozległością i szybkością, pacjentom z tej grupy ryzyka zaleca się stałą kontrolę kardiologiczną.

Dziękuję za rozmowę.

Data dodania 01.11.2017
Data ostatniej aktualizacji 16.01.2019