Nowa fala zakażeń COVID-19 w 2025. Dominujące objawy i zalecenia

Liczba zakażeń koronawirusem w Polsce 

Informacje te pochodzą z raportu o chorobach zakaźnych dostępnego na stronie Narodowego Instytutu Zdrowia Publicznego PZH – PIB. 

Nowe warianty koronawirusa: Stratus (XFG/XFG.3) i Nimbus (NB.1.8.1)

Dominujące objawy i cechy kliniczne: porównanie Stratus vs Nimbus

Nimbus (NB.1.8.1): pochodzenie, rozprzestrzenianie, objawy

• Klasyfikacja: Nimbus NB.1.8.1 jest kolejną odmianą wariantu Omikron (XVD.1.5.1).
• Nazwa potoczna wariantu NB.1.8.1: „MP Nimbus”.
• Gdzie został po raz pierwszy wykryty?  Po raz pierwszy został wykryty w Azji w styczniu 2025 r. i szybko się rozprzestrzenił. 
• Udział w zakażeniach w USA: W czerwcu 2025 r. stanowił około 37% przypadków COVID-19 w Stanach Zjednoczonych
• Główne cechy: Charakteryzuje się zwiększoną zdolnością wiązania z receptorem ACE2, co przekłada się na nawet 2,5-krotnie wyższą zakaźność w porównaniu z wcześniejszymi subwariantami Omikronu.
• Najczęściej obserwowany objaw kliniczny: silny ból gardła.
• Status WHO: WHO klasyfikuje go jako wariant objęty monitorowaniem (Variant Under Monitoring).

Stratus (XFG): pochodzenie, rekombinacja i unikanie odpowiedzi immunologicznej

• Nazwa i identyfikacja: Wariant XFG, nieformalnie określany jako „Stratus”, został po raz pierwszy zidentyfikowany pod koniec stycznia 2025 r. w Kanadzie
• Pochodzenie: To rekombinant powstały z połączenia linii wirusa SARS-CoV-2: LF.7 i LP.8.1.2, określany też jako „wariant Frankensteina” ze względu na złożoną strukturę genetyczną. 
• Udziały w zakażeniach: W połowie czerwca 2025 r. odpowiadał za około 40% zakażeń w Anglii (UKHSA) i blisko 23% przypadków globalnie (WHO). 
• Główne cechy: Wyróżnia się złożoną strukturą genetyczną oraz zwiększoną zdolnością do unikania odpowiedzi immunologicznej, co może wpływać na jego przewagę transmisyjną, choć nie stwierdzono wyraźnie cięższego przebiegu choroby
• Status WHO: WHO również klasyfikuje XFG jako wariant pod obserwacją (Variant Under Monitoring).

Według danych WHO z końca maja 2025 r., XFG był drugim najczęściej wykrywanym wariantem SARS-CoV-2 na świecie, stanowiąc 22,7% globalnych sekwencji wirusa. Dominującym wariantem był wówczas NB.1.8.1 („Nimbus”) z udziałem 24,9%, natomiast LP.8.1 zajmował trzecie miejsce z 22,6%.

W tygodniu kończącym się 7 września 2025 r. szacowane rozpowszechnienie XFG wynosiło 68% (wzrost z 61% w tygodniu kończącym się 10 sierpnia), NB.1.8.1 – 20% (spadek z 24%), a pozostałe cztery warianty nie przekraczały 4%.

Sprawdź również: Nowe warianty COVID-19 Stratus i Nimbus – objawy i aktualne informacje

Jak odróżnić nową falę COVID-19 od grypy i przeziębienia?

COVID może nadal powodować szeroki zakres objawów, w tym: ból głowy, kaszel, zatkany nos lub katar oraz wyczerpanie, co utrudnia odróżnienie go od przeziębienia lub grypy.

Nowa klasyfikacja przebiegu COVID-19

W najnowszych zaleceniach specjalistów z Polskiego Towarzystwa Epidemiologów i Lekarzy Chorób Zakaźnych dotyczących postępowania z COVID-19 na rok 2025 wprowadzono istotne zmiany w klasyfikacji klinicznej przebiegu choroby.

Nowa terminologia oraz podział na fazy mają lepiej odpowiadać aktualnym warunkom pracy lekarzy oraz wspierać trafniejsze decyzje terapeutyczne. Obecnie wyróżnia się cztery etapy rozwoju infekcji:

• Stadium 1 – łagodny przebieg, bez objawów zapalenia płuc, często bez widocznych symptomów.
• Stadium 2 – umiarkowany, z możliwością wystąpienia śródmiąższowego zapalenia płuc.
• Stadium 3 – ciężki, z ryzykiem uszkodzenia wielu narządów oraz wystąpieniem tzw. burzy cytokinowej.
• Stadium 4 – stan krytyczny, obejmujący ostrą niewydolność oddechową (ARDS) oraz niewydolność wielonarządową.

U większości osób zakażenie wirusem SARS-CoV-2 przebiega bezobjawowo lub z niewielkimi dolegliwościami. Proporcja takich przypadków zależy od właściwości aktualnie dominującego wariantu wirusa. Choć choroba często ma łagodny początek, u osób z grup podwyższonego ryzyka może dojść do jej nasilenia i przejścia w cięższą postać.

Jak diagnozować COVID-19 w 2025 roku?

Różnorodność subwariantów Omikronu oraz zjawisko odporności hybrydowej, wynikające z połączenia szczepień i przebytych infekcji, mają wpływ na efektywność dostępnych metod diagnostycznych. W związku z tym:

• testy antygenowe rekomendowane są przede wszystkim w pierwszych czterech dniach od pojawienia się symptomów; dostępne są tzw. testy COMBO, pozwalające na jednoczesne wykrycie antygenów SARS CoV‐2, grypy (często z różnicowaniem grypy A i B), RSV oraz innych wirusów związanych z zakażeniami górnych dróg oddechowych; pozwalają one na szybkie prowadzenie diagnostyki różnicowej;
• testy PCR (molekularne) wykrywające antygeny wirusowe lub materiał genetyczny wirusa w próbkach pobranych z nosogardzieli, pozostają standardem potwierdzającym zakażenie SARS‐CoV‐2; materiał genetyczny SARS‐CoV‐2 może być  wykrywalny  nawet przez ponad 3 miesiące, a w przypadku osób z niedoborem odporności nawet do 9 miesięcy i nie wiąże się to z replikacją wirusa;
• testy serologiczne nie są wykorzystywane w rutynowej diagnostyce, z wyjątkiem sytuacji, gdy konieczna jest ocena odpowiedzi immunologicznej u pacjentów z obniżoną odpornością; wynika to z tego, że większość populacji była eksponowana na SARS‐CoV‐2 lub szczepiona.

Koronawirus w Polsce - zalecenia na jesień 2025

Eksperci zalecają kontynuowanie sprawdzonych działań, które skutecznie ograniczają rozprzestrzenianie się wirusa SARS-CoV-2.

Do najważniejszych zaleceń, w zależności od indywidualnego poziomu ryzyka, należą:

• szczepienia ochronne dla osób z grup podwyższonego ryzyka, z wykorzystaniem dostępnych preparatów,
• domowa izolacja dla osób z potwierdzonym zakażeniem, przez cały czas trwania objawów – o ile nie ma potrzeby interwencji medycznej,
• konsultacje lekarskie online, czyli możliwość skorzystania z teleporady.
• szybkie testy antygenowe (np. testy typu combo), które można wykonać samodzielnie w domu lub podczas wizyty u lekarza,
• unikanie bliskiego kontaktu z osobami chorymi, poprzez zachowanie dystansu,
• zasłanianie ust i nosa podczas kaszlu i kichania – najlepiej chusteczką jednorazową lub w zgięcie łokcia,
• noszenie maseczek medycznych przez osoby zakażone, przebywające w zamkniętych przestrzeniach z innymi ludźmi, np. w poczekalniach czy aptekach,
• stosowanie maseczek również przez osoby zdrowe, jeśli znajdują się w miejscach, gdzie istnieje ryzyko kontaktu z osobą zakażoną,
• regularne mycie rąk, szczególnie po dotykaniu powierzchni potencjalnie skażonych, takich jak klamki, poręcze czy włączniki światła.

Jak obecnie wyglądają szczepienia przeciw COVID-19? Aktualne zasady i dostępność

Szczepienia przeciwko COVID-19 realizowane są w poradniach podstawowej opieki zdrowotnej oraz wybranych aptekach. Preparaty są dostępne bezpłatnie, a skierowania na szczepienie wystawiane są automatycznie w systemie e-zdrowie, i dostępne na internetowym koncie pacjenta (IKP).

W przypadku braku automatycznie wystawionego e-skierowania osoba uprawniona w punkcie szczepień może je samodzielnie wystawić oceniając wiek oraz odstęp od przyjęcia ostatniej dawki. Obecnie szczepienia mogą otrzymać osoby od 6. miesiąca życia, zgodnie z obowiązującymi wytycznymi.

Schemat szczepień według wieku i stanu zdrowia:

• osoby od 12. roku życia otrzymują jedną dawkę szczepionki Spikevax XBB.1.5 (LP.8.1), niezależnie od wcześniejszych szczepień czy przebytych zakażeń. Zalecany odstęp od ostatniego kontaktu z wirusem wynosi co najmniej 3 miesiące,
• pacjenci z ciężkim niedoborem odporności mogą otrzymać dwie dawki – drugą w odstępie minimum 2 miesięcy od pierwszej. Decyzję o schemacie podejmuje lekarz prowadzący, uwzględniając stan kliniczny pacjenta,
• dzieci od 6. miesiąca życia do 11 lat mogą być szczepione preparatem Spikevax w dawce pediatrycznej. W przypadku dzieci z immunosupresją stosuje się schemat wielodawkowy, zgodnie z zaleceniami klinicznymi.

Uproszczony schemat szczepień przeciw COVID-19 – zalecenia na 2025 rok

Aktualne wytyczne dotyczące szczepień przeciwko COVID-19 przewidują uproszczony model dostosowany do różnych grup pacjentów:

• osoby powyżej 12. roku życia bez istotnych czynników ryzyka powinny otrzymać jedną dawkę szczepionki raz w roku, niezależnie od wcześniejszych szczepień czy przebytych infekcji. Zalecany odstęp od ostatniego szczepienia lub zakażenia wynosi minimum 3 miesiące,
• pacjenci z głębokim niedoborem odporności powinni być szczepieni co 6 miesięcy, z zachowaniem co najmniej 2-miesięcznego odstępu między dawkami. Optymalnie szczepienie powinno odbyć się co najmniej 2 tygodnie przed rozpoczęciem lub kontynuacją terapii immunosupresyjnej,
• osoby po przeszczepie komórek krwiotwórczych lub terapii CAR T powinny powtórzyć szczepienie najwcześniej 3 miesiące po zakończeniu leczenia. U pacjentów leczonych terapiami wpływającymi na komórki B zaleca się szczepienie po upływie 6 miesięcy od zakończenia terapii. Jeśli planowana jest terapia zubożająca komórki B, szczepienie powinno być wykonane 4 tygodnie przed jej rozpoczęciem lub wznowieniem,
• dzieci w wieku od 6 miesięcy do 11 lat, które wcześniej nie były szczepione, powinny otrzymać 2 dawki w odstępie 4 tygodni. W przypadku dzieci z ciężkimi zaburzeniami odporności zaleca się podanie 3 dawek – dwie pierwsze w odstępie 4 tygodni, a trzecią po 2 miesiącach od drugiej. Jeśli to możliwe, szczepienie powinno być wykonane co najmniej 2 tygodnie przed rozpoczęciem lub kontynuacją leczenia immunosupresyjnego. Dzieci w immunosupresji powinny otrzymywać kolejne dawki co 6 miesięcy,
• szczepienie przeciw COVID-19 można bezpiecznie łączyć z innymi szczepieniami, np. przeciw grypie czy pneumokokom, podczas jednej wizyty. Możliwe jest także równoległe podawanie innych szczepionek stosowanych rutynowo,
• nie ma konieczności zachowywania odstępu między szczepieniem przeciw COVID-19 a innymi preparatami, w tym zalecanymi w ciąży – wyjątek stanowi szczepionka przeciwko ospie małpiej (MPox), gdzie wymagany jest co najmniej 4-tygodniowy odstęp, 
• szczepionki podawane są domięśniowo, a w miarę możliwości zaleca się stosowanie preparatu od tego samego producenta. Nie rekomenduje się używania szczepionek o nieaktualnym składzie.

Dowiedz się więcej: Koronawirus szczepienia

Źródła: 

1. Jesień bez infekcji - aby żyć zdrowiej - Główny Inspektorat Sanitarny - Portal Gov.pl
2. Interaktywny raport o COVID-19 - Menedżer Zdrowia – Termedia
3. COVID-19 – nowe polskie wytyczne postępowania klinicznego - Menedżer Zdrowia – Termedia
4. https://www.pteilchz.org.pl/wp-content/uploads/2025/04/Rekomendajce-C19-2025-pol-FINAL.pdf
5. COVID-19 w Polsce. Jest najnowszy raport o zachorowaniach | Polska Agencja Prasowa SA
6. Raport o chorobach zakaźnych - ezdrowie.gov.pl
7. Warianty SARS-CoV-2 budzące obawy według stanu na 26 września 2025 r.
8. COVID-19 - Szczepienia.Info
9. https://wwwold.pzh.gov.pl/oldpage/epimeld/2025/index_mp.html