Denga - tropikalna gorączka, czy jest groźna? Zakażenie, leczenie i szczepionka

Co to jest denga?

Denga to choroba tropikalna wywoływana przez wirusa z rodziny Flavivridae. Występuje on przede wszystkim w tropikalnych i subtropikalnych regionach świata:

• Ameryka Północna i Południowa, 
• Afryka,
• Azja Południowo-Wschodnia,
• regiony Zachodniego Pacyfiku,
• wschodnia część basenu Morza Śródziemnego. 

W ostatnich latach obserwuje się znaczny wzrost zakażeń wirusem dengi również poza obszarami jego endemicznego występowania. Zakażenie najczęściej ma charakter bezobjawowy lub skąpoobjawowy, jednak zdarzają się przypadki o znacznie cięższym przebiegu.

W jaki sposób dochodzi do zakażenia wirusem denga?

Rezerwuarem wirusa jest człowiek. Wektrorem, czyli organizmem przenoszącym wirusa dengi jest głównie samica komara z rodzaju Aedes a w szczególności typ Aedes aegypti. Komarem, który również może przenosić wirusa, jest komar tygrysi - Aedes albopictus, który pochodzi z Azji i rozprzestrzenił się w Ameryce Północnej oraz Europie dzięki swoim zdolnościom adaptacyjnym wobec klimatu (niższe temperatury, niższa wilgotność powietrza). Przeciętny okres wylęgania po ukąszeniu przez zakażonego komara wynosi 5-7 dni (niekiedy 3-10 dni). 

Po jednorazowym ukąszeniu chorego, który jest zakażony dengą, komar zachowuje dożywotnią zdolność zarażania. Wirus traci zdolność do wywoływania choroby, kiedy temperatura otoczenia spada poniżej 20 stopni Celsjusza. Dlatego zwykle epidemie dengi wygasają w chłodniejszych porach roku. 

Choroba nie jest przenoszona z człowieka na człowieka w wyniku bezpośredniego kontaktu. Istnieje ryzyko zakażenia dziecka w okresie okołoporodowym czy podczas karmienia piersią. Występowały rzadkie przypadki infekcji w trakcie transfuzji krwi czy przeszczepienia szpiku kostnego od chorego w okresie wiremii, a także w wyniku kontaktów seksualnych. 

Denga – gdzie występuje?

W ostatnich dziesięcioleciach nastąpił endemiczny wzrost zachorowań na dengę w ponad 100 krajach na całym świecie, czego przyczyną jest m.in. globalne ocieplenie, rozwój transportu w tym wzrost osób podróżujących. Dodatkową przyczyną jest adaptacja komarów do nowych warunków klimatycznych, czego przykładem może być komar Aedes albopictus pochodzący z Azji, który występuje aktualnie na Maderze oraz nad obszarami Morza Śródziemnego i Czarnego. 

Regionem, w którym denga występuje najczęściej jest Azja Południowo-Wschodnia (Indonezja, Filipiny, Malezja, Singapur) – i stamtąd zazwyczaj turyści przywożą chorobę do Europy. W Ameryce Łacińskiej w większości przypadków występuje w Wenezueli, Kolumbii, Ekwadorze, Brazylii, Meksyku i na Kubie. 

Od początku 2024 r. zgłoszono ponad 13 mln przypadków dengi i ponad 8 500 zgonów związanych z tą chorobą. Liczba ta jest niemal dwukrotnie wyższa w porównaniu do 2023 r. Najwięcej zakażeń wirusem dengi w 2024 r. obserwuje się w Brazylii, a także w Argentynie, Meksyku, Paragwaju czy Kolumbii.

Ze względu na fakt, iż denga nie jest chorobą endemiczną w regionie europejskim, większość zgłaszanych przypadków związanych jest z odbywaniem podróży do krajów tropikalnych. Jak podaje Europejskie Centrum ds. Zapobiegania i Kontroli Chorób, od początku 2024 r. na terenie Europy zgłoszono 213 autochtonicznych przypadków dengi. Rozpoznania miały miejsce we Francji, Hiszpanii oraz we Włoszech. 

• Przeczytaj także: Malediwy - szczepienia przed wyjazdem

Denga w Polsce 2025

Zgodnie z danymi opublikowanymi przez Zakład Epidemiologii Chorób Zakaźnych i Nadzoru Narodowego Instytutu Zdrowia Publicznego Państwowego Instytutu Badawczego, w Polsce na przestrzeni ostatnich 5 lat obserwuje się znaczny wzrost przypadków dengi:

• 2020 r. – 9 przypadków,
• 2021 r.– 2 przypadki,
• 2022 r.– 23 przypadki, 
• 2023 r. – 67 przypadków.
• 2024 r. - 126 przypadków. 
• 2025 r. (od 1 stycznia do 31 grudnia) - 86 przypadków. 

Objawy dengi

Pod względem przebiegu i objawów dengi wyróżnia się trzy podstawowe postacie choroby.

1. Postać klasyczna- początek choroby jest gwałtowny i trwa około 7 dni. Występują, takie objawy jak:

• wysoka gorączka (powyżej 38 °C­)
• dreszcze,
• silne bóle głowy,
• charakterystyczny ból zlokalizowany za oczami,
• bóle mięśni oraz stawów,
• powiększenie węzłów chłonnych,
• biegunka i wymioty,
• stany depresyjne i lękowe,
• swędząca czerwona wysypka, najczęściej zlokalizowana na klatce piersiowej i szyi.

2. Postać krwotoczna (DHF) – przebiega dwuetapowo i najczęściej dochodzi do niej podczas kolejnego zakażenia się wirusem. W pierwszej fazie przypomina postać klasyczną, różni się tym, iż po kilku dniach następuje spadek gorączki, który nawraca po 2-4 dniach wraz z objawami skazy krwotocznej i symptomami, takimi jak:

• krwawienie z nosa,
• wybroczy dośluzówkowe,
• krwawe wymioty,
• krwawe stolce.

3. Postać wstrząsowa/septyczna (DSS) – to najcięższa postać choroby, która nieleczona obarczona jest 50 proc. ryzykiem zgonu. Występuje u osób, które w przeszłości przebyły zakażenie jednym z typów wirusa dengi. Oprócz wyżej wymienionych objawów ten typ charakteryzuje się szybkim pogorszeniem stanu zdrowia i wystąpieniem:

• utraty przytomności,
• spadku ciśnienia tętniczego,
• zespołu rozsianego wykrzepiania wewnątrznaczyniowego (DIC),
• hipoalbuminemią. 

Co zrobić w przypadku wystąpienia symptomów?

W sytuacji, gdy jesteśmy na wakacjach lub niedawno powróciliśmy z podróży z regionów tropikalnych i wystąpią niepokojące objawy, mogące wskazywać na zakażenie dengą (takie jak np. ból brzucha, krwawienia z nosa lub dziąseł, wymioty krwią lub obecność krwi w stolcu, zmęczenie, niepokój, wybroczyny na skórze), należy pilnie skontaktować się z najbliższą placówką medyczną i lekarzem. W przypadku wystąpienia gorączki ważne jest, aby zadbać o prawidłowe nawodnienie, pomocne mogą być elektrolity.

Warto również kontrolować temperaturę ciała i w razie potrzeby stosować zimne okłady, umieszczając je m.in.  na czole, w pachwinach, oraz pod pachami.  Można przyjąć leki przeciwgorączkowe, takie jak np. paracetamol (unikać leków wpływających na krzepnięcie krwi, takich jak np. kwas acetylosalicylowy, niesteroidowe leki przeciwzapalne). Ważne jest, aby zachować szczególną ostrożność nawet 24-48 godzin po ustąpieniu gorączki, ponieważ właśnie wtedy może dojść do znacznego pogorszenia stanu zdrowia i rozwoju gorączki krwotocznej denga. 

• Tajlandia - szczepienia przed wyjazdem

Denga – rozpoznanie

Rozpoznanie w regionach endemicznych zwykle stawia się na podstawie objawów klinicznych podczas badania przedmiotowego oraz podmiotowego. W Polsce kryterium sugerującym lekarzowi zakażenie wirusem dengi u pacjenta będzie szczegółowy wywiad, z którego wynika, że chory przebywał w rejonie występowania zakażeń. Przy stawianiu rozpoznania pomocne są również badania laboratoryjne, w tym oznaczenie przeciwciał przeciwko wirusowi dengi z grupy IgG i IgM. 

Denga – leczenie

Nie ma specyficznego leczenia przeciwko wirusowi dengi. Osoby z postacią klasyczną nie muszą być zwykle hospitalizowane. Lekarz głównie zaleci odpoczynek, nawadnianie w postaci elektrolitów z uwagi na wysokie gorączki oraz przyjmowanie paracetamolu.
W sytuacji, gdy stan pacjenta się pogarsza i wymaga pobytu w szpitalu, terapia obejmuje najczęściej podaż płynów dożylnie, ścisłą obserwację, analizę wyników badań krwi. W ciężkich przypadkach może być wymagana transfuzja krwi. 

Jak uniknąć zachorowania na dengę?

• Stosowanie repelentów na skórę oraz na ubrania – osoby dorosłe wyjeżdżające w kraje tropikalne najlepiej, aby wybierały repelenty zawierające 30-50 proc. DEET,
• stosowanie moskitiery i siatek,
• noszenie odpowiedniej odzieży: długich rękawów i spodni, 
• spirale przeciwkomarowe,
• klimatyzacja. 

Szczepionka na dengę

Powiązane tematy:

Japońskie zapalenie mózgu - objawy, szczepionka i zapobieganie 

Wyspy zielonego Przylądka - szczepienia przed wyjazdem

Źródło: 

1. https://www.gov.pl/web/gis/denga
2. https://wwwold.pzh.gov.pl/oldpage/epimeld/2025/INF_25_12B.pdf 
3. https://ec.europa.eu/health/documents/communityregister/2021/20211209154160/anx_154160_pl.pdf 
4. Qdenga_PIL.pdf (ulotka farmaceutyczna Qdenga)
5. https://travelhealthpro.org.uk/outbreaks-search.php?coun=All&dis=42&obt_sended= (staystyki chorób zakaźnych)
6. https://wwwold.pzh.gov.pl/oldpage/epimeld/2023/index_mp.html 
7. https://wwwold.pzh.gov.pl/oldpage/epimeld/2021/Ch_2021.pdf
8. https://link.springer.com/content/pdf/10.1007/s12098-022-04394-8.pdf
9. Denga i ciężka denga (who.int) (dostęp z dn.: 28.08.204)
10. Zapobieganie gorączce denga | Denga | CDC | Centrum Kontroli Chorób (dostęp z dn.: 29.08.2024)
11. Denga na świecie (europa.eu) (dostęp z dn.: 29.08.2024)
12. Kraje/terytoria zgłaszające przypadki dengi od maja 2023 r. i od czerwca 2024 r. (europa.eu) (dostęp z dn.: 29.08.2024)
13. 2024-WCP-0044 Draft.docx (europa.eu)
14. Dengue virus infection: Clinical manifestations and diagnosis - UpToDate (dostęp z dn. 28.08.2024)