Japońskie zapalenie mózgu - objawy, szczepionka, leczenie i zapobieganie

Co to jest japońskie zapalenie mózgu?

Japońskie zapaleniu mózgu jest infekcją wywołaną przez wirus. Wirus japońskiego zapalenia mózgu jest przenoszony przez komary. Po ich ukąszeniu może przedostać się do organizmu człowieka i wywołać objawy choroby.

Gospodarzami wirusa są najczęściej świnie i brodzące ptactwo wodne, stąd najwyższe ryzyko zachorowania dotyczy osób przebywających w rejonach hodowli świń i pól ryżowych, które są nie tylko miejscem bytowania ptactwa wodnego, ale również miejscem, w którym szczególnie łatwo namnażają się komary (wektory zakażenia).

Gdzie występuje japońskie zapalenie mózgu?

Zachorowania na japońskie zapalenie mózgu występują w Azji (Filipiny, Korea Północna, Korea Południowa, Laos, Malezja, Mongolia, Nepal, Pakistan, Rosja, Singapur, Sri Lanka, Tajwan, Tajlandia, Timor, Wietnam) i regionie zachodniego Pacyfiku oraz Papui Nowej Gwinei.

Niektóre kraje Azji (Japonia, Korea, Tajwan, Tajlandia, Sri Lanca, Nepal, Wietnam) wprowadziły szczepienie przeciw tej chorobie do narodowego kalendarza szczepień.

Dla większości podróżujących do Azji, ryzyko zachorowania nie jest wysokie, ale zmienia się w zależności od miejsca i czasu trwania podróży, pory roku i aktywności (sporty, trekking, wycieczki poza miasto, spanie w namiotach, wycieczki piesze).

Objawy japońskiego zapalenia mózgu

Część zachorowań może przebiegać bezobjawowo lub z łagodnymi objawami grypopodobnymi:

• uczucie rozbicia,
• osłabienia,
• ból mięśni,
• podwyższona temperatura ciała,
• zaburzenia żołądkowo-jelitowe,
• ból głowy.

W takich przypadkach choroba mija samoistnie.

Jednak u 1 na 100 zakażonych osób pojawiają się objawy zapalenia mózgu, wśród nich:

• nagły ból głowy,
• wysoka gorączka,
• dezorientacja,
• śpiączka,
• porażenie kończyn,
• drżenie mięśni,
• osłabienie siły mięśni,
• trudności z koncentracją,
• drgawki.

U osób, u których rozwinęło się zapalenie mózgu ryzyko zgonu wynosi 25-30%. Częste są również trwałe następstwa neurologiczne po przechorowaniu.

• Przeczytaj także: Gorączka Zachodniego Nilu - choroba, która zabija dzikie ptaki. [OBJAWY
  I LECZENIE]

Leczenie japońskiego zapalenia mózgu

W przypadku japońskiego zapalenia mózgu nie ma leczenia przyczynowego, – czyli takiego, które unieszkodliwia wirusa. Pacjentów poddaje się leczeniu objawowemu, starając się łagodzić uporczywe objawy i zapobiegać powikłaniom.

Rekonwalescencja chorego trwa zwykle kilka miesięcy, po tym czasie pacjenci wracają do codziennych aktywności. U pacjentów, u których zakażenie przebiega łagodnie, z objawami grypopodobnymi lub bezobjawowo choroba ustępuje samoistnie po około 10 dniach.

Rokowanie i powikłania w przebiegu japońskiego zapalenia mózgu

 W przypadku przeważającej części chorych rokowania są dobre, choroba ustępuje samoistnie, nie pozostawiając po sobie powikłań.

U niektórych osób (około 1 % pacjentów) dochodzi do rozwinięcia objawów zapalenia mózgu:

• drgawek,
• drżenia mięśni,
• trudności w uczeniu się.

Czas powrotu do zdrowia u osób z lżejszej postaci choroby wynosi kilka miesięcy. W ciężkim przebiegu zakażenia u chorych może dojść do trwałego uszkodzenia mózgu.

Japońskie zapalenie mózgu może doprowadzić do śmierci. Statystycznie jeden przypadek na cztery jest śmiertelny. 

Japońskie zapalenie mózgu - szczepionka

Najskuteczniejszym sposobem zapobiegania zachorowaniu na japońskie zapalenie mózgu jest szczepienie. Preparat jakim szczepi się przeciwko japońskiemu zapaleniu mózgu to szczepionka pojedyncza, inaktywowana – co oznacza, że zawiera nieżywe wirusy. 

Wskazaniem do szczepienia jest planowany wyjazd, którego charakter może zwiększać ryzyko zachorowania (np. zaplanowano piesze wycieczki poza miasto, trekking, spanie w namiotach bądź pod gołym niebem, oddalanie się od miast i aglomeracji miejskich, uprawianie sportów w terenie, wędrówki po terenach zalesionych itp.) lub zamieszkanie w rejonach występowania zachorowań na japońskie zapalenie mózgu.

Szczepić można zarówno dorosłych jak i dzieci od 2 miesiąca życia.

• Dowiedz się więcej o szczepieniu przeciwko japońskiemu zapaleniu mózgu

Rozpoznanie japońskiego zapalenia mózgu

Lekarz stawia rozpoznanie na podstawie objawów zgłaszanych przez pacjenta oraz wywiadu medycznego. W wywiadzie lekarz pyta m.in. o odbyte w ostatnim czasie podróże, ich kierunek, termin oraz rodzaj podejmowanej na miejscu aktywności.

W przypadku choroby gorączkowej, która wystąpiła po powrocie z Azji, należy rozważyć możliwość zachorowania m.in. na malarię, dengę i japońskie zapalenie mózgu. Są to choroby, których objawy nie są charakterystyczne i bez badań laboratoryjnych niemożliwe jest właściwe ich zdiagnozowanie.

W diagnostyce japońskiego zapalenia mózgu pomocne jest badanie poziomu swoistych przeciwciał w klasach IgM oraz IgG.

Japońskie zapalenie mózgu - zalecane postępowanie

Jeśli planujesz podróż w region występowania japońskiego zapalenia mózgu pamiętaj o zasadach, które znacząco ograniczą ryzyko zachorowania:

• Zaplanuj szczepienia, co najmniej na 6 tygodni przed planowaną datą wyjazdu.
• Wybieraj ubrania z długimi nogawkami, rękawami, zakryte buty.
• Stosuj repelenty czyli preparaty odstraszające komary, nanoś je na odkrytą skórę zgodnie z zaleceniami producenta.
• Szczególnie nocą używaj moskitier i siatek w oknach pomieszczeń, w których przebywasz.
• Unikaj przebywania w miejscach, w których hodowane są świnie oraz w okolicach podmokłych – rozlewiskach i polach ryżowych.

Dowiedz się więcej:

Past, Present, and Future of Japanese Encephalitis

https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC2660690/

Genetic variation of Japanese encephalitis virus in nature

http://www.microbiologyresearch.org/docserver/fulltext/jgv/71/12/JV0710122915.pdf?expires=1529609784&id=id&accname=guest&checksum=09CB5D6E123669F62414085DCDEA59B8

Wind-Blown Mosquitoes and Introduction of Japanese Encephalitis into Australia

https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC2631883/pdf/11747709.pdf