Spis treści:

  1. Na czym polega badanie androstendionu?
  2. Co wykrywa badanie androstendionu?
  3. Dla kogo jest to badanie?
  4. Przygotowanie do badania
  5. Jaka jest cena badania androstendionu?
  6. Jak interpretowane są wyniki badania androstendionu?

Na czym polega badanie androstendionu?

Badanie androstendionu polega na oznaczeniu stężenia hormonu steroidowego androstendionu we krwi, który odgrywa istotną rolę w gospodarce hormonalnej organizmu. Hormon ten jest wytwarzany głównie przez korę nadnerczy oraz gonady — u mężczyzn przez jądra, a u kobiet przez jajniki.

Androstendion pełni funkcję prekursora hormonów płciowych, ponieważ bierze udział w biosyntezie testosteronu u mężczyzn oraz estrogenów (estradiolu i estronu) u kobiet. Jego stężenie wpływa na równowagę hormonalną i funkcjonowanie układu rozrodczego.

Oznaczenie androstendionu wykonuje się na podstawie próbki krwi żylnej i jest wykorzystywane w diagnostyce zaburzeń hormonalnych, szczególnie tych związanych z nadmierną lub niedostateczną produkcją androgenów.

Co wykrywa badanie androstendionu?

Badanie androstendionu pozwala wykryć nieprawidłowe stężenie androgenów we krwi — zarówno ich nadmiar, jak i niedobór — które mogą prowadzić do zaburzeń hormonalnych i rozwojowych. 

Badanie to ma szczególne znaczenie w diagnostyce hiperandrogenizmu, czyli nadmiaru hormonów androgenowych. W takich przypadkach androstendion oznacza się zwykle łącznie z innymi hormonami, aby dokładniej określić źródło i przyczynę zaburzeń.

Badanie stężenia androstendionu umożliwia wykrycie:

  • zespołu androgenitalnego,
  • wrodzonych wad enzymatycznych nadnerczy,
  • wrodzonego przerostu nadnerczy (również w monitorowaniu leczenia),
  • zespołu policystycznych jajników (PCOS),
  • hirsutyzmu i wirylizmu u kobiet,
  • zaburzeń rozwoju płciowego — może być pomocne przy określaniu płci noworodka w przypadku występowania cech obojnaczych lub pojawiania się męskich cech płciowych u dziewczynek,
  • przedwczesnyego lub opóźnionego dojrzewania płciowego u chłopców, w celu oceny prawidłowości procesów hormonalnych.

Dla kogo jest to badanie?

Oznaczenie androstendionu jest zalecane przede wszystkim kobietom z objawami sugerującymi zaburzenia hormonalne, zwłaszcza związane z nadmiarem androgenów. 

Badanie warto wykonać, jeśli występują objawy, takie jak:

  • brak miesiączki lub zaburzenia cyklu menstruacyjnego,
  • nadmierne owłosienie typu męskiego (hirsutyzm) lub łysienie androgenowe,
  • obniżenie barwy głosu,
  • nadmiernie muskularna budowa ciała,
  • nasilony lub oporny na leczenie trądzik.

Badanie androstendionu wykonuje się również u pacjentek, u których zachodzi potrzeba monitorowania leczenia hormonalnego, w szczególności terapii zastępczej glikokortykoidami stosowanej we wrodzonym przeroście nadnerczy.

Przygotowanie do badania

Charakterystyczną cechą androstendionu jest to, że jego stężenie w osoczu cechuje się zmiennością dobową. Najwyższe jego stężenie obserwuje się rano, natomiast najniższe – w nocy. Dlatego też do laboratorium należy udać się z samego rana.

Kobiety powinny ponadto pamiętać, że stężenie androstendionu zależne jest od fazy cyklu miesiączkowego. W czasie menstruacji jego poziom może być nawet dwukrotnie wyższy, dlatego najlepiej jest wykonać badanie około tygodnia przed miesiączką lub dopiero po jej zakończeniu.

Jaka jest cena badania androstendionu?

Cena badania androstendionu wynosi zazwyczaj od 60 zł do 100 zł i może się różnić w zależności od lokalizacji oraz placówki wykonującej badanie.

Aktualną cenę badania warto sprawdzić bezpośrednio w wybranym punkcie pobrań lub laboratorium przed wykonaniem oznaczenia.

Jak interpretowane są wyniki badania androstendionu?

Interpretacja wyników badania androstendionu zawsze powinna uwzględniać płeć pacjenta oraz wiek, a w przypadku kobiet także fizjologiczne różnice hormonalne wynikające m.in. z fazy cyklu miesiączkowego.

Kluczowe znaczenie ma porównanie uzyskanego wyniku z zakresami referencyjnymi podanymi przez laboratorium, które znajdują się na karcie wyniku badania.

Wartości referencyjne mogą się różnić w zależności od laboratorium, zastosowanej metody oznaczenia oraz jednostek pomiaru. Z tego względu wynik badania powinien być zawsze interpretowany w odniesieniu do norm obowiązujących w danym laboratorium, a nie na podstawie uniwersalnych przedziałów.

Ostatecznej oceny dokonuje lekarz, który zestawia stężenie androstendionu z:

  • objawami klinicznymi pacjenta,
  • wynikami innych badań hormonalnych (np. testosteronu, DHEA-S, kortyzolu),
  • wywiadem medycznym i aktualnym stanem zdrowia.

Niewielkie odchylenia od normy nie zawsze oznaczają chorobę i mogą mieć charakter przejściowy lub fizjologiczny, natomiast wyraźnie podwyższone lub obniżone wartości wymagają pogłębionej diagnostyki endokrynologicznej.

Powiązane badania:

Powiązane konsultacje lekarskie:

Powiązane artykuły: