Witamina C jako silny antyoksydant. Klucz do długowieczności

Rola, jaką witamina C odgrywa w organizmie człowieka, jest ogromna i dotyczy nie tylko zapobiegania i leczenia infekcji. Substancja ta to jeden z najsilniejszych antyoksydantów. Nie pozwólmy, aby zabrakło jej źródeł w naszej diecie.

Witamina C, znana również jako kwas askorbinowy, jest jedną z najpopularniejszych witamin, wykorzystywanych w medycynie od kilkudziesięciu lat. Niemal każdemu kojarzy się z okresem jesienno-zimowym, przeziębieniem i grypą. Niewielu z nas zdaje sobie jednak sprawę, jak dobroczynnie wpływa na cały organizm, spowalniając procesy starzenia i ograniczając rozwój chorób cywilizacyjnych.

Witamina C - nie tylko na odporność i przeziębienie

Witamina C zwiększa aktywność komórek układu odpornościowego, dzięki czemu zapobiega i skraca czas występowania infekcji, zarówno bakteryjnych, jak i wirusowych. Ale na tym nie kończy się jej zadanie w ludzkim organizmie. Bierze ona również udział w syntezie kolagenu – białka obecnego w skórze, mięśniach, kościach, stawach i naczyniach krwionośnych. Dzięki temu ułatwia gojenie się ran i złamań, hamuje krwawienia dziąseł oraz powstawanie siniaków. Kwas askorbinowy to także silny antyoksydant. Związek ten niszczy wolne rodniki, które uszkadzają komórki organizmu, chroniąc go przed rozwojem nowotworów. Witamina C wywiera też korzystny wpływ na układ sercowo-naczyniowy. Rozszerza naczynia krwionośne, przyczyniając się do spadku ciśnienia tętniczego, oraz reguluje poziom cholesterolu, co zmniejsza ryzyko miażdżycy i choroby wieńcowej. Ponadto sprzyja łagodzeniu reakcji alergicznych, takich jak katar sienny, zwiększa wchłanianie żelaza, wykazuje pozytywne działanie w profilaktyce i leczeniu zaćmy oraz podnosi wydolność fizyczną organizmu i odporność na stres. Nie sposób pominąć ogromnego wpływu kwasu askorbinowego na skórę. Za sprawą udziału w powstawaniu kolagenu oraz właściwości antyoksydacyjnych chroni ją przed starzeniem, dlatego jest ważnym składnikiem wielu kosmetyków.

Gdzie jest witamina C?

Organizm ludzki nie potrafi wytwarzać kwasu askorbinowego samodzielnie, dlatego niezbędne jest dostarczanie go w codziennej diecie. Najlepszym źródłem witaminy C są owoce (czarna porzeczka, truskawka, cytrusy) i warzywa (natka pietruszki, kapusta, papryka, brukselka). W sezonie jesienno-zimowym, kiedy dostęp do świeżych produktów roślinnych jest utrudniony, a zapotrzebowanie ze względu na okres zachorowań zwiększone, warto sięgnąć po soki z owoców i warzyw (malin, kiszonej kapusty). Należy jednak zwracać uwagę na ich pochodzenie oraz sposób pozyskiwania. Najwyższą jakością charakteryzują się te, które nie są otrzymywane z koncentratów, a zawierają owoce i warzywa pochodzące z upraw ekologicznych.

Jakie preparaty z witaminą C stosować?

Na rynku farmaceutycznym obecnych jest wiele preparatów witaminy C. Wybierając jeden z nich, warto zwrócić uwagę na produkty pochodzenia roślinnego, w których występuje ona w połączeniu z bioflawonoidami. Związki te zwiększają wchłanianie kwasu askorbinowego, a tym samym jego skuteczność. Naturalnym źródłem bioflawonoidów są między innymi owoce dzikiej róży, biała skórka owoców cytrusowych, papryka i czarna porzeczka. Stosując preparaty zawierające witaminę C, pamiętajmy o możliwości reakcji tej witaminy z innymi lekami. Kwas acetylosalicylowy zmniejsza wchłanianie kwasu askorbinowego. Zażywanie witaminy C z przeciwbakteryjnymi sulfonamidami grozi wytrącaniem się kryształów tych związków w nerkach. Istnieją doniesienia, że doustne środki antykoncepcyjne również mogą zmniejszać poziom kwasu askorbinowego, a ten z kolei może zwiększać stężenie hormonów w organizmie, nasilając tym samym ich działania niepożądane. Dotyczy to prawdopodobnie wysokich dawek witaminy C, dlatego kobiety stosujące terapię hormonalną nie powinny przyjmować jej w dawkach wyższych niż 1000 mg dziennie.

Zapotrzebowanie na witaminę C

Dzienne zapotrzebowanie na witaminę C u dorosłego człowieka wynosi 90 mg. Niekiedy jednak zapotrzebowanie to wzrasta, na przykład u osób podatnych za zachorowania, intensywnie uprawiających sport, cukrzyków i kobiet w ciąży. Na niedobór witaminy C szczególnie narażeni są palacze. Nałogowe palenie papierosów zmniejsza znacznie stężenie tego związku w organizmie. Zbyt niska podaż kwasu askorbinowego w diecie może być przyczyną jego niedoboru, który objawia się spadkiem odporności, utratą apetytu i osłabieniem. Optymalna dawka dobowa witaminy C w okresie infekcji wynosi 500–1000 mg. Nadmiar tej substancji jest wydalany z organizmu przez nerki, ale osoby z kamicą nerkową nie powinny przekraczać dawki 1000 mg dziennie.

Chroń witaminę C

Należy pamiętać, że witamina C jest jedną z najbardziej wrażliwych substancji chemicznych. Traci swoją aktywność pod wpływem tlenu, wysokiej temperatury oraz enzymów uaktywniających się chociażby po przekrojeniu owocu czy warzywa. Dlatego istotne jest, aby przyjmować ją w postaci świeżych produktów roślinnych, w jak najmniejszym stopniu przetworzonych. Warto wiedzieć, że zawartość kwasu askorbinowego w owocach i warzywach zmienia się w zależności od pory roku, sposobu ich przechowywania czy przygotowywania potraw. Mrożenie, obieranie bezpośrednio przed spożyciem oraz wrzucanie do wrzącej wody tuż przed gotowaniem ogranicza jego ubytek.

Witamina C prawo- czy lewoskrętna

Kwas askorbinowy może występować jako forma D- (potocznie nazywana prawoskrętną, ponieważ posiada grupę hydroksylową po prawej stronie) lub L- (potocznie nazywana lewoskrętną, ponieważ posiada grupę hydroksylową po lewej stronie). Biorąc pod uwagę rzeczywistą skręcalność światła spolaryzowanego naturalnej witaminy C, a więc zupełnie inne kryterium, jest ona formą prawoskrętną. W ostatnim czasie pojawiło się wiele doniesień potwierdzających skuteczność preparatów zawierających wyłącznie lewoskrętną witaminę C. Ma to związek z tym, że forma D- nie jest wykorzystywana przez organizm, w przeciwieństwie do formy L-. Dostępne w aptekach produkty lecznicze zawierające kwas L-askorbinowy, niezależnie od producenta, posiadają związek o takiej samej budowie chemicznej jak ten, który znajduje się w formie naturalnej w owocach i warzywach. Naturalny kwas L-askorbinowy różni się od wersji syntetycznej tym, że jest pozyskiwany z roślin i występuje w towarzystwie bioflawonoidów zwiększających jego skuteczność.

„Twój Farmaceuta” nr 7, wrzesień/październik 2016

autor mgr farmacji Marta Cicha
Data dodania 05.01.2018
Data ostatniej aktualizacji 16.01.2019