Płyn Lugola a skażenie promieniotwórcze

W związku z działaniami wojennymi wojsk rosyjskich na terenie Ukrainy, wzrosły obawy przed ewentualnym skażeniem promieniotwórczym. Przyczyną są ataki w obszarze nieaktywnej już elektrowni jądrowej w Czarnobylu, jak również obecnie wyłączonej elektrowni jądrowej w Zaporożu. Polacy zaczęli zabezpieczać się profilaktycznie w płyn Lugola – czy jednak jest to działanie uzasadnione i bezpieczne?
Płyn Lugola na promieniowanie - skutki uboczne

Co to jest płyn Lugola?

Płyn Lugola to jodek potasu, który jest preparatem stabilnej soli jodu (nie radioaktywnej). Może pomóc hamować wchłanianie radioaktywnego jodu przez gruczoł tarczycowy. Tarczyca jest narządem najbardziej wrażliwym na działanie radioaktywnego jodu. U osoby, która przyjmie jodek potasu, tarczyca staje się wysycona stabilnym jodem i nie może absorbować więcej cząsteczek tego pierwiastka przez następne 24 godz.  

Jodek potasu powinien być przyjmowany jedynie, gdy został zalecony przez odpowiednie służby sanitarne lub medyczne, ponieważ wiąże się z tym określone ryzyko zdrowotne.

Jodek potasu nie chroni przed innymi radioaktywnymi cząsteczkami niż jod. Nie chroni też innych narządów niż tarczyca. Nie należy używać innych źródeł jodu jako substytutów jodku potasu. Jodek potasu nie daje 100-proc. ochrony przeciwko cząsteczkom radioaktywnego jodu.

Wzrost zainteresowaniem płynem Lugola a sytuacja na Ukrainie

W konsekwencji wydarzeń na Ukrainie pojawia się obawa przed możliwą katastrofą związaną z możliwym działaniem wojsk w obrębie elektrowni atomowej. Zaobserwowano wzrost zainteresowania zakupem przez Polaków płynu Lugola.

Państwowa Agencja Atomistyki podkreśliła jednak, że odradza przyjmowanie płynu Lugola, jak również innych preparatów ze stabilnym jodem.

Obecnie nie odnotowano wzrostu promieniowania radioaktywnego, w związku z czym nie ma zagrożenia dla zdrowia i życia na terenie Polski oraz poza granicami naszego kraju. Na tej podstawie nie ma powodu do podejmowania działań zapobiegawczych, w tym przyjmowania preparatów ze stabilnym jodem.

Uzasadnienie stosowania preparatów ze stabilnym jodem występuje jedynie w przypadku uwolnienia izotopów promieniotwórczych jodu. Aby zagrożenie takie powstało dla Polaków chmura z radioaktywnym jodem musiałaby pojawić się na terenie Polski.

Sytuacja radiacyjna w Polsce jest monitorowana całodobowo przez 7 dni w tygodniu przez Państwową Agencję Atomistyki. W przypadku ewentualnego skażenia Polacy zostaną odpowiednio wcześniej poinformowani. Natomiast warto podkreślić, że w przypadku Czarnobylskiej Strefy Wykluczenia dominuje już skażenie tylko promieniotwórczym cezem. A elektrownia jądrowa w Zaporożu została wyłączona.

 

W przypadku awarii w Czarnobylu doszło do uwolnienia promieniotwórczego jodu-131. Obecnie w rejonie Czarnobyla nie odnotowuje się promieniotwórczego jodu-131, który został uwolniony w wyniku katastrofy 1986 r., dominuje natomiast skażenie promieniotwórczym cezem-137. Nie odnotowano jednak wzrostu skażenia tym pierwiastkiem w powietrzu na terenie Polski.

Skutki uboczne przyjmowania jodku potasu

Po przyjęciu płynu Lugola mogą pojawić się:

  • Objawy żołądkowo-jelitowe
  • Reakcje alergiczne
  • Wysypka
  • Stan zapalny ślinianek

Nadmierne stosowanie preparatów ze stabilnym jodem może prowadzić do nadczynności tarczycy.

Lekarze podkreślają, by nie przyjmować jodku potasu profilaktycznie. Dla niektórych osób może być to szkodliwe dla zdrowia, szczególnie dla tych, którzy już mają zaburzenia funkcjonowania tarczycy. A jednocześnie w przypadku braku skażenia promieniotwórczym jodem, przyjmowanie preparatu ze stabilnym jodem (płynu Lugola) nie przynosi żadnych korzyści.

Preparaty ze stabilnym jodem powinny być przyjmowane tylko i wyłącznie w przypadku konkretnych zaleceń.

Zgodnie z stanowiskiem towarzystw naukowych z 8 marca 2022 r. (Polskiego Towarzystwa Endokrynologicznego, Polskiego Towarzystwa Endokrynologii Onkologicznej, Polskiego Towarzystwa Tyreologicznego oraz Polskiego i Europejskiego Towarzystwa Medycyny Nuklearnej) w sprawie przyjmowania preparatów jodu:

„Profilaktyczne przyjmowanie preparatów zawierających jod (w tym płynu Lugola) w dawkach blokujących jodochwytność tarczycy, tj. w ilościach miligramowych, nie jest rekomendowane, ponieważ może ono wywołać niekorzystne skutki zdrowotne dla organizmu takie, jak:

  • ryzyko wystąpienia objawów chorób autoimmunologicznych tarczycy – w przypadku jeśli będą to objawy nadczynności, może zwiększać to ryzyko nasilenia objawów niewydolności krążenia;
  • preparaty takie jak płyn Lugola mogą dodatkowo powodować zaburzenia ze strony układu pokarmowego (podrażnienie błony śluzowej, bóle brzucha, biegunka);
  • podrażnienie błony śluzowej nosa i gardła;
  • w przypadku objawów uogólnionej alergii na jod mogą pojawić się także objawy ogólne (gorączka), a także objawy ze strony skóry (wysypka, świąd, trądzik jodowy);
  • preparaty zawierające duże dawki jodku potasu są przeciwwskazane u kobiet ciężarnych i karmiących;

Przyjmowanie preparatów jodu w dawkach blokujących jodochwytność tarczycy jest uzasadnione w przypadku osób przebywających na terenach skażenia promieniotwórczego jodem radioaktywnym, w bezpośrednim pobliżu miejsca wypadku jądrowego.

Przyjmowanie preparatów jodu przez inne osoby może okazać się także niezbędne, jeśli warunki pogodowe (prądy powietrzne, wiatry, opady atmosferyczne) spowodują rozprzestrzenianie się skażenia promieniotwórczego (...)”.

Sytuacja radiacyjna w Polsce

Stały, całodobowy monitoring sytuacji radiacyjnej jest prowadzony przez Państwową Agencję Atomistyki. Bieżącą sytuację radiacyjną można śledzić na stronie rządowej: gov.pl/web/paa/sytuacja-radiacyjna  Umożliwia to szybkie reagowanie w przypadku pojawienia się skażeń promieniotwórczych.

Referencje:

cdc.gov/nceh/radiation/emergencies.

gov.pl/web/paa/komunikat-paa-w-sprawie-preparatow-ze-stabilnym-jodem

ptendo.org.pl/aktualnosci/175-stanowisko-towarzystw-naukowych-w-sprawie-przyjmowania-preparatow-jodu.html

Prezentowanych informacji o charakterze medycznym nie należy traktować jako wytycznych postępowania medycznego w stosunku do każdego pacjenta. O postępowaniu medycznym, w tym o zakresie i częstotliwości badań diagnostycznych i/lub procedur terapeutycznych decyduje lekarz indywidualnie, zgodnie ze wskazaniami medycznymi, które ustala po zapoznaniu się ze stanem pacjenta. Lekarz podejmuje decyzję w porozumieniu z pacjentem. W przypadku chęci realizacji badań nieobjętych wskazaniami lekarskimi, pacjent ma możliwość ich odpłatnego wykonania.
Data dodania 07.03.2022
Data ostatniej aktualizacji 21.04.2022