Róża (bakteryjna choroba skóry) - przyczyny, objawy i leczenie

Róża (choroba skóry) - charakterystyka

Róża to ostry stan zapalny skóry właściwej i powierzchownych naczyń limfatycznych, wywołany zakażeniem paciorkowcami beta-hemolitycznymi (głównie Streptococcus z grupy A).

Bakterie te uwalniają toksyny, które wywołują stan zapalny. Okres wylęgania się choroby jest dość krótki i wynosi 1–4 dni. Róża jest chorobą zakaźną, ale nie przenosi się między ludźmi.

Jak można zarazić się różą?

Wrotami wnikania bakterii są zwykle drobne urazy, jak pęknięcia skóry lub uszkodzenia błony śluzowej. W niektórych przypadkach do wywołania infekcji wystarczy np. ukłucie przez owada.

Róża przyczyny

Chociaż choroba może dotyczyć każdej grupy wiekowej, bardziej narażone na zachorowanie są osoby z czynnikami ryzyka, takimi jak:

• przewlekły obrzęk limfatyczny (np. obrzęk limfatyczny kończyny górnej u kobiet po mastektomii, niedrożność limfatyczna) – główny czynnik ryzyka;
• choroby żył (np. przebyta zakrzepica żył głębokich czy owrzodzenia żylakowe podudzi);
• przebyta operacja żylaków lub pobranie żyły do pomostowania aortalno-wieńcowego;
• owrzodzenia skóry, choroby zapalne skóry, którym towarzyszy świąd, grzybica międzypalcowa;
• wcześniejsze epizody róży;
• dożylne przyjmowanie narkotyków;
• przebyta radioterapia.

Czynnikami predysponującymi są również: podeszły wiek, choroby przewlekłe – głównie cukrzyca i miażdżyca, przewlekła niewydolność żylna, otyłość, wrodzone i nabyte niedobory odporności oraz zaniedbania higieniczne. Róża najczęściej dotyczy osób starszych > 60. r.ż, z chorobami współistniejącymi i wielochorobowością. Przebyta róża nie daje odporności i częste na nią zachorowania u tych samych osób nie należą do wyjątków. W Polsce w 2024 r. zgłoszono 5825 przypadków róży (stan na 15.12.2024 r.).

Choroba róża – objawy

Objawy róży zwykle pojawiają się dość nagle i często towarzyszy im wysoka gorączka (nawet do 41°C) oraz dreszcze. Róża powoduje rozległą, wypukłą, intensywnie żywoczerwoną wysypkę (rumień), wyraźnie odgraniczoną od zdrowej skóry. Zmiany mają nieregularny kształt, a skóra jest gładka, napięta i błyszcząca. Czasami mają niewielkie wgłębienia i wyglądają jak skórka pomarańczy. Niekiedy widoczne są zaczerwienione „smugi”, które umiejscawiają się na kończynie dolnej, rzadziej na twarzy i kończynie górnej.

Oprócz wysypki skórnej inne typowe objawy róży obejmują:

• gorączkę;
• dreszcze;
• ból w miejscu zajęcia skóry, zaczerwienienie i nadmierne ocieplenie, obrzęk, tkliwość;
• złe samopoczucie;
• ból głowy;
• wymioty;
• powiększone i tkliwe węzły chłonne znajdujące się najbliżej miejsca zakażenia.

Niekiedy, po 5.-10. dniach, pojawia się złuszczanie zajętej skóry. W przypadku nawrotów na kończynie dolnej może utrzymywać się obrzęk.

Jakie są postacie kliniczne róży?

Wyróżnia się kilka postaci klinicznych róży:

• krwotoczną – charakteryzująca się występowaniem wybroczyn w obrębie rumienia lub w okolicy, o bardziej intensywnym i dłuższym przebiegu niż pozostałe postacie oraz zwiększonym ryzyku powikłań, wymagającej długiego czasu leczenia;
• pęcherzową – charakteryzującą się obecnością pęcherzy z płynem wysiękowym;
• zgorzelinową – obejmująca głębsze warstwy tkanek, charakteryzującą się występowaniem martwicy i zgorzeli w obrębie zmian;
• wędrującą – będąca powikłaniem, gdy zmiany przenoszą się wzdłuż naczyń chłonnych skóry.

Jak wygląda leczenie róży?

Niepowikłana róża może być leczona w warunkach domowych, tylko w ciężkich przypadkach wymagana jest hospitalizacja. Róża charakteryzuje się szybką i korzystną odpowiedzią na antybiotykoterapię. Leczenie polega na doustnym lub dożylnym (w ciężkiej postaci zakażenia) stosowaniu antybiotyków przeciwpaciorkowcowych, najczęściej z grupy penicylin lub ich pochodne. Stosuje się też leki przeciwbólowe i przeciwgorączkowe, takie jak paracetamol lub NSLPZ. W celu łagodzenia objawów można stosować miejscowo okłady chłodzące czy uniesienie kończyny w celu zmniejszenia obrzęku, jeśli zmiany występują na kończynie. Powrót do zdrowia następuje zwykle w ciągu 1–2 tyg., jeśli chory jest właściwie leczony i nie pojawią się powikłania. Jej przebieg może być poważny, ale rzadko jest śmiertelna.

Róża powikłania

Powikłania miejscowe występują częściej niż powikłania ogólnoustrojowe. Częstym powikłaniem róży jest nawrót choroby. Występuje on w około 20% przypadków. Do innych powikłań należą: ropowica, zapalenie naczyń chłonnych, zapalenie naczyń żylnych, paciorkowcowe kłębkowe zapalenie nerek, bakteryjne zapalenie wsierdzia czy posocznica.

Bibliografia

1. https://wwwold.pzh.gov.pl/oldpage/epimeld/2024/INF_24_12A.pdf
2. https://www.sciencedirect.com/topics/pharmacology-toxicology-and-pharmaceutical-science/erysipelas
3. Julita Świątecka J., Purzycka-Bohdan D., Szczerkowska-Dobosz A., Nowicki R.: Róża krwotoczna nawrotowa kończyny dolnej – opis przypadku, 2015. Forum medycyny rodzinnej, tom 9, Nr 6.
4. Wańczyk-Dręczewska B., Owczarczyk-Saczonek A.B., Placek W.J.: Case report Erysipelas in an atypical location. Przegl. Dermatol., 2020, 107, 378-384.