Odra - objawy, przyczyny i leczenie odry

Odra to bardzo zaraźliwa, ciężka choroba wirusowa o ostrym przebiegu. Występuje najczęściej w wieku dziecięcym. Odra objawia się gorączką, wysypką i stanem zapalnym błon śluzowych. Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) alarmuje, że ponad 41 tys. osób zostało zakażonych odrą w pierwszym półroczu 2018 roku.
Odra

Kto choruje na odrę?

Większość zachorowań na odrę dotyczy dzieci do 15. roku życia, ale na zachorowanie wrażliwy jest każdy człowiek, niezależnie od wieku – jeżeli wcześniej nie był chory lub nie był szczepiony.

Noworodki i niemowlęta mają przeciwciała matczyne, które zanikają po szóstym miesiącu życia.

W Polsce w 1974 r., czyli przed wprowadzeniem szczepień, na odrę chorowało od 120 do 200 tys. osób rocznie, z czego 100-300 osób umierało. Obecnie, dzięki masowym szczepieniom i wysokiemu odsetkowi zaszczepionych osób, Polska jest krajem o niskim współczynniku zachorowań.

Odra powinna jednak pozostawać pod kontrolą, dlatego każde zachorowanie musi być zgłoszone do Państwowej Inspekcji Sanitarnej, nazywanej potocznie sanepidem.

W 2014 roku w Polsce zgłoszono 110 zachorowań na odrę. W ostatnich latach liczba zachorowań na tę chorobę wzrasta, ponieważ coraz więcej rodziców rezygnuje ze szczepienia swoich dzieci.

Nie korzystają oni z bezpiecznej i skutecznej szczepionki na odrę, której niedobór w krajach rozwijających się powoduje to, iż odra nadal pozostaje jedną z głównych przyczyn zgonów dzieci do lat pięciu.

W 2013 roku z powodu odry zmarło na świecie 145 700 osób.

Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) poinformowała, że przypadki odry w Europie osiągnęły rekordowy poziom. Ponad 41 tys. osób zostało zakażonych w pierwszych półroczu 2018 roku, co doprowadziło do 37 zgonów.

Przypadki zachorowań na odrę w Europie w okresie od lipca 2017 do czerwca 2018

01.                 Ukraina 26894
02.                 Serbia 5645
03.                 Włochy 3343
04.                 Grecja 3192
05.                 Francja 2741
06.                 Rosja 2099
07.                 Rumunia 1357
08.                 Gruzja 1221
09.           Wielka Brytania 947
10.                 Niemcy 508
(...)    
19. Polska 95

Objawy odry

Odra przebiega z czterema, następującymi po sobie, okresami występowania objawów:

  • Okres wylęgania odry trwa średnio 10 dni i najczęściej przebiega bezobjawowo.
  • Okres zwiastunów odry trwa 3-4 dni i pojawiają się wtedy pierwsze objawy infekcji:
    • gorączka
    • zapalenie spojówek
    • światłowstręt
    • katar
    • suchy kaszel
    • plamki Koplika (charakterystyczny objaw odry) – liczne szarobiałe grudki, które pojawiają się na błonie śluzowej policzków, w pobliżu zębów trzonowych i przedtrzonowych. Plamki pojawiają się na 1-2 dni przed pojawieniem się wysypki i znikają w ciągu 1-2 dni po jej wystąpieniu.
  • Okres wysypkowy odry – wysypka występuje z reguły po 14 dniach od zakażenia. Na początku pojawia się za uszami i na twarzy, potem przechodzi na tułów i kończyny. Zmiany mają charakter grudkowo-plamisty i najpierw są ciemnoróżowe, a później ciemnieją, stają się ceglaste, zlewają się ze sobą i pokrywają całe ciało. Po 3-4 dniach wysypka ustępuje w tej samej kolejności, w jakiej się pojawiała, pozostawiając brunatne przebarwienia, które z czasem ulegają złuszczeniu.
  • Okres zdrowienia po odrze – wraz z ustępowaniem wysypki, spada gorączka i stan chorego poprawia się. Na skórze twarzy i tułowia występuje drobne złuszczanie. Chory zakaża inne osoby jeszcze przed wystąpieniem wysypki – bo od początku wystąpienia objawów zwiastunowych – aż do 3-5 dni po jej wystąpieniu.

Wirus odry jest wrażliwy na promieniowanie UV i wysoką temperaturę, a w powietrzu oraz na przedmiotach pozostaje zakaźny do 2 godz.

Odra - wysypka zaczyna się po ok. 14 dniach od zakażenia. Fot. Centers for Disease Control and Prevention's Public Health Image Library (PHIL), domena publiczna

Przyczyny odry

Odrę wywołuje wirus odry należący do rodzaju Morbillivirus z rodziny Paramyxoviridae.

Jedynym źródłem zakażenia jest nosiciel wirusa, czyli chora osoba.

Wirus szerzy się drogą kropelkową oraz przez bezpośredni kontakt z wydzieliną jamy nosowo-gardłowej – katarem i śliną. Wrotami zakażenia są błony śluzowe nosa i jamy ustnej oraz spojówki.

Przeczytaj co jeszcze warto wiedzieć na temat odry!
autor lek. med. Agnieszka Motyl, epidemiolog, lekarz medycyny podróży
Data dodania 07.09.2017