Depresja w pracy. Czy można mieć depresję przez pracę?

Przyczyny depresji w pracy

To, co istotne i niezmienne – u podstaw depresji i wypalenia zawodowego leży długotrwały stres. Natomiast podłoże sytuacji stresowej może być u poszczególnych osób inne. Może być to nadmiar zadań, brak poczucia docenienia w pracy, konflikt wartości, problemy z relacjami.

Objawy depresji w miejscu pracy

Pierwsza grupa zachowań, które powinny być dla przełożonych alarmujące, dotyczy obszaru relacji z innymi. U pracownika z depresją pojawia się wycofanie, rozdrażnienie, reakcje na działania innych mogą być impulsywne, w konsekwencji pojawia się cynizm, a relacje ulegają pogorszeniu. Bardzo często widać to w pracy zespołowej lub podczas obserwowania reakcji na inne osoby w grupie. Pracownik nie jest w stanie dawać innym wsparcia, niechętnie podejmuje się współpracy projektowej. Charakterystyczne jest także posługiwanie się stereotypami w ocenie innych, obniżona empatia, poczucie wyższości, podejrzliwość i pokazywanie swojego cierpienia.

Przeczytaj także:

• Jak stworzyć przyjazne miejsce pracy?

Pojawiają się problemy z realizacją zadań, które dotąd były realizowane właściwie. Trudności dotyczą także realnej oceny wykonywanych zadań. W kolejnym etapie obniża się poziom krytycyzmu i obiektywizmu. Zdarza się także cynizm w postrzeganiu znaczenia swojej roli w firmie, a także brak zaufania do współpracowników i do przełożonych.

Następnie pojawiają się trudności z poziomem zaangażowania - zniechęcenie do pracy, pesymizm, drażliwość. Pracownik zdecydowanie mniej interesuje się wykonywaną pracą, mniej chętnie angażuje się w zadania.

To, co istotne, to fakt, że wypalenie jest stanem końcowym po wcześniejszej wysokiej motywacji i wysokim zaangażowaniu. Nie dotyka ono osób, które od początku pracy były bierne i wycofane. Występuje u pracowników, którzy mają wysoki poziom motywacji i jest konsekwencją rozczarowania, którego pracownik doświadcza w miejscu pracy. Warto obserwować u pracowników zmiany w czasie, a także reagować kiedy pojawiają się symptomy wypalenia zawodowego, czy depresji.

Warto mieć na uwadze fakt, że wypalenie i zaangażowanie znajdują się na jednym kontinuum. Ma to konsekwencje w tym, że mechanizm ‘rozprzestrzeniania się’ tych zachowań w firmie działa podobnie - osoby przebywające w pracy z osobą doświadczającą wypalenia zawodowego przejmują jej stan, podobnie jak pracownicy współpracujący z osobą zaangażowaną, przejmują jej podejście. Także warto zająć się tym tematem zarówno w trosce o dobrostan danego pracownika, jak i o funkcjonowanie całego otoczenia.

Jak odróżnić depresję od wypalenia zawodowego?

Obserwując niepokojące przejawy u pracowników, warto także rozgraniczyć wypalenie zawodowe i depresję. W części objawów mogą być one podobne, jednak jedna z bardziej wyraźnych różnic dotyczy odczuwanych emocji. Osoby, które doświadczają wypalenia zawodowego, reagują bardzo często gniewem, z kolei przy depresji mamy do czynienia z poczuciem winy. Różnica dotyczy także tego, że o ile wypalenie dotyczy typowo obowiązków zawodowych, o tyle depresja dotyczy wszystkich dziedzin życia. Jednocześnie warto mieć na względzie, że wypalenie zawodowe może doprowadzić do stanów depresyjnych.

Symptomy wypalenia, stresu, czy depresji są dość czytelne. Co prawda część jest mniej wyraźna lub nie jest możliwa do zaobserwowania przez otoczenie, jednak na dość wczesnym etapie menedżer, który ma systematyczny kontakt z pracownikiem, jest w stanie dostrzec dużą część niepokojących objawów.

Jakie są objawy wypalenia zawodowego?

Poza przejawami wypalenia w zakresie poznawczym, behawioralnym i relacyjnym, pojawiają się także dość widoczne objawy fizyczne – bóle głowy, problemy z regeneracją sił, problemy z wagą, chroniczne zmęczenie, bóle mięśni, wrzody, zaburzenia gastryczne. Jeśli pracownik choruje na coś przewlekle, to bardzo często zaostrzają się objawy tych schorzeń. Częściej pojawia się także przeziębienie i zwiększa się podatność na choroby.

Jeśli menedżer dostrzega w zespole osoby, u których pojawiają się objawy wypalenia, powinien zareagować. Liczy się tutaj czas, a także dostępność odpowiedniego wsparcia psychologicznego dla pracownika.

Piśmiennictwo:

1. Bakker A. B., Cost P. (2014), Chronic job burnout and daily functioning. A theoretical analysis, Burnout Research, nr 1.
2. Lazarus, R S, (1990), Theory-based stress measurement. Psychological Inquiry, nr 1
3. Bilska E. (2004), Jak Feniks z popiołów, czyli syndrom wypalenia zawodowego, Niebieska Linia, nr 4.
4. Sęk H. (2009), Wypalenie zawodowe: przyczyny i zapobieganie, Warszawa, Wydawnictwo Naukowe PWN.