Szczepienie na kleszczowe zapalenie mózgu

Czym jest KZM?

Kleszczowe zapalenie mózgu to ostra choroba wirusowa ośrodkowego układu nerwowego, na którą nie ma leku. Do zakażenia dochodzi najczęściej w wyniku ukłucia przez zakażonego kleszcza (wirus znajduje się w gruczołach ślinowych kleszcza). Choroba ma charakter dwufazowy – pierwsza faza przypomina grypę, druga może prowadzić do zapalenia mózgu, opon mózgowo-rdzeniowych lub rdzenia kręgowego. Skutki neurologiczne mogą być trwałe i obejmować m.in. niedowłady, porażenia, zaburzenia równowagi czy upośledzenie pamięci. Szczepienie jest jedynym skutecznym sposobem ochrony przed chorobą i jej powikłaniami.

Kto powinien się zaszczepić?

Na kleszczowe zapalenie mózgu (KZM) powinny zaszczepić się przede wszystkim osoby mieszkające lub często przebywające na terenach, gdzie występują kleszcze. 

Szczepienie zaleca się również osobom aktywnie spędzającym czas na świeżym powietrzu — m.in. turystom, grzybiarzom, wędkarzom, rowerzystom, biegaczom, właścicielom psów, uczestnikom obozów i kolonii oraz pracownikom leśnym i rolnikom. Warto zaszczepić także dzieci, które często bawią się na dworze i mogą nie zauważyć ukłucia przez kleszcza.

Potrzebujesz szczepienia? Sprawdź listę pojedynczych szczepień ochronnych.

KUP SZCZEPIENIE >

Szczepionka na kleszczowe zapalenie mózgu

W Polsce dostępne są dwa preparaty o podobnym składzie. Oba zawierają inaktywowany wirus i są stosowane zarówno u dorosłych, jak i dzieci. Szczepionki te są bezpieczne, skuteczne i dobrze tolerowane. Obie mają bardzo zbliżoną skuteczność – sięgającą ponad 95%​​.

Schemat szczepienia — dawkowanie, odstępy czasowe

Szczepienie można podawać już od 1. roku życia.
Podstawowy schemat szczepienia przeciw kleszczowemu zapaleniu mózgu obejmuje trzy dawki:

1. Pierwsza dawka – wyjściowa
2. Druga dawka – po 1 do 3 miesiącach od pierwszej
3. Trzecia dawka – po 5 do 12 miesiącach od drugiej

Po zakończeniu pełnego cyklu podstawowego zaleca się dawki przypominające co 3–5 lat, w zależności od wieku i poziomu ekspozycji na ryzyko.

Według dostępnych danych u ok. 90% zdrowych osób swoiste przeciwciała ochronne pojawiają się już po podaniu pierwszej dawki szczepionki, jednak pełną ochronę zapewnia przyjęcie wszystkich trzech dawek.

Dla osób, które potrzebują szybkiej ochrony przed sezonem aktywności kleszczy, możliwy jest tzw. schemat przyspieszony szczepienia, wówczas drugą dawkę można podać po 2 tygodniach po pierwszej dawce.

Schemat przyspieszony nie różni się skutecznością od standardowego, ale daje możliwość szybszego zabezpieczenia.

Kiedy szczepić się przeciw kleszczowemu zapaleniu mózgu?

Najlepszy czas na rozpoczęcie szczepienia to zima i wczesna wiosna (grudzień–kwiecień), aby uzyskać odporność przed sezonem zwiększonej aktywności kleszczy (maj–październik). Jednak szczepić się można przez cały rok – szczepienie ochronne jest skuteczne niezależnie od pory roku, o ile zachowany jest schemat podania.

Gdzie zaszczepić się na KZM?

W centrach Medicover:

Warszawa

Centrum Medicover Atrium
Centrum Medicover Elektronowa
Centrum Medicover Grochowska
Centrum Medicover Inflancka
Centrum Medicover Jerozolimskie
Centrum Medicover Klimczaka
Centrum Medicover Łukiska
Centrum Medicover Prosta
Centrum Medicover Puławska
Centrum Medicover Wołoska

Bydgoszcz

Centrum Medicover Bydgoszcz

Gdańsk

Centrum Medicover Gdańsk Forum
Centrum Medicover Grunwaldzka Gdańsk

Gdynia

Centrum Medicover Gdynia Górskiego

Gliwice

Centrum Medicover Gliwice

Katowice

Centrum Medicover Bednorza
Centrum Medicover Chorzowska
Centrum Medicover Graniczna
Centrum Medicover Żelazna

Kraków

Centrum Medicover Czerwone Maki
Centrum Medicover Fabryczna
Centrum Medicover Jasnogórska
Centrum Medicover Podgórska
Centrum Medicover Świętokrzyska

Lublin

Centrum Medicover Lublin

Łódź

Centrum Medicover Piłsudskiego
Centrum Medicover Pomorska
Centrum Medicover Rydza Śmigłego

Poznań

Centrum Medicover Plac Andersa - Poznań
Centrum Medicover Malta
Centrum Medicover Kolorowa

Olsztyn

Centrum Medicover Olsztyn

Szczecin

Centrum Medicover Szczecin

Wrocław

Centrum Medicover Globis
Centrum Medicover Tarasy Grabiszyńskie
Centrum Medicover Strzegomska
Centrum Medicover Sienkiewicza

Przed szczepieniem obowiązuje wizyta kwalifikacyjna. Na wizytę można umówić się w recepcji Centrum Medicover lub poprzez kontakt telefoniczny pod numerem 500 900 550.

Szczepienie na kleszczowe zapalenie mózgu dla dzieci

Szczepionki są zatwierdzone dla dzieci od 1. roku życia. Schemat podania jest taki sam, jak dla dorosłych. Szczepienie dzieci jest szczególnie zalecane, gdy spędzają czas w lasach, na koloniach, obozach lub mieszkają w rejonach endemicznych.

Możliwe skutki uboczne i powikłania

Szczepionki na KZM są dobrze tolerowane. Możliwe działania niepożądane:

• łagodne objawy miejscowe: ból, zaczerwienienie, obrzęk w miejscu podania;
• objawy ogólne: przejściowy stan gorączkowy, ból głowy, ogólne osłabienie (zwykle ustępują w ciągu 1–2 dni), objawy grypopodobne;
• rzadko: reakcje alergiczne, parestezje, zaburzenia neurologiczne (zgłaszane wyjątkowo rzadko).

Nie wykazano istotnych zagrożeń zdrowotnych wynikających ze szczepień.

Przeciwwskazania do szczepienia na kleszczowe zapalenie mózgu

Chociaż szczepionka przeciw kleszczowemu zapaleniu mózgu jest uważana za bezpieczną i dobrze tolerowaną, istnieją pewne sytuacje, w których jej podanie może być czasowo lub trwale przeciwwskazane.

Główne przeciwwskazania:

• Nadwrażliwość na składniki szczepionki.
• Reakcja anafilaktyczna po poprzedniej dawce
  Wystąpienie ciężkiej reakcji alergicznej po wcześniejszym podaniu szczepionki (np. wstrząs anafilaktyczny, obrzęk naczynioruchowy) jest przeciwwskazaniem do kontynuacji cyklu szczepień.
• Ostra infekcja z gorączką
  W przypadku aktywnego zakażenia wirusowego lub bakteryjnego oraz podwyższonej temperatury ciała (powyżej 38°C), szczepienie należy odroczyć do czasu pełnego wyzdrowienia.
• Ciąża i karmienie piersią
  Choć szczepionki zawierają inaktywowany wirus (a więc nie stanowią teoretycznie zagrożenia), ich stosowanie w ciąży i laktacji nie jest rutynowe i wymaga dokładnej oceny stosunku korzyści do ryzyka. W sytuacjach wysokiego ryzyka (np. kobieta w ciąży mieszkająca w rejonie endemicznym) lekarz może zalecić szczepienie.

Co zrobić w przypadku przeciwwskazań?

Jeśli szczepienie nie jest możliwe, warto zadbać o alternatywne metody profilaktyki:

• stosowanie repelentów,
• noszenie odzieży ochronnej,
• regularne oglądanie skóry po przebywaniu na łonie natury,
• szybkie usuwanie kleszczy.

Jaki jest koszt szczepienia na kleszczowe zapalenie mózgu?

Cena szczepienia przeciwko kleszczowemu zapaleniu mózgu zależy od preparatu i schematu szczepienia oraz konkretnej placówki medycznej. Koszt szczepienia przeciw KZM w Medicover możesz sprawdzić tutaj:

Jakie inne szczepienia ochronne warto wykonać?

• Szczepienie na żółtą febrę (żółtą gorączkę)
• Szczepienie przeciwko ospie wietrznej
• Szczepienie na dur brzuszny
• Szczepienie przeciwko WZW typu B
• Szczepienie na tężec
• Szczepionka przeciw RSV dla dorosłych i kobiet w ciąży

Źródła:

1. https://www.gov.pl/web/psse-pajeczno/szczepienia-przeciw-kleszczowemu-zapaleniu-mozgu
2. https://www.mayoclinic.org/drugs-supplements/tick-borne-encephalitis-vaccine-intramuscular-route/description/drg-20520307
3. https://www.cdc.gov/tick-borne-encephalitis/hcp/vaccine/index.html
4. https://www.who.int/teams/immunization-vaccines-and-biologicals/diseases/tick-borne-encephalitis