Szczepienie na ospę wietrzną

Czym jest ospa wietrzna?

Ospa wietrzna jest chorobą zakaźną wywoływaną przez wirusa ospy wietrznej i półpaśca (ang. Varicella-Zoster Virus, VZV). W Polsce występuje często – rocznie około 150–220 tys. zachorowań, w większości dzieci do 10 r.ż.

Do zakażenia dochodzi drogą kropelkową lub przez bezpośredni kontakt ze zmianami skórnymi osoby chorej. Zakaźność jest wysoka – zachoruje prawie każda nieuodporniona osoba, która miała kontakt z chorym. Okres wylęgania wynosi od 10. do 21. dni (najczęściej 14 dni).

Objawy mogą trwać od 10. dni do 3. tygodni. Głównym objawem ospy wietrznej jest swędząca czerwona wysypka na całym ciele, również na błonach śluzowych. Podczas trwania choroby wysypka zamienia się w wypełnione płynem pęcherze, które pękają i pokrywają się strupami. Mogą jej towarzyszyć również: gorączka, ból głowy, złe samopoczucie, brak apetytu.

Zazwyczaj choroba ma łagodny przebieg, jednak może prowadzić do powikłań (zwłaszcza w przypadku dorosłych), takich jak np.:

• zapalenie płuc;
• zapalenie mózgu i inne powikłania neurologiczne;
• zapalenie ucha środkowego;
• upośledzenie lub utrata wzroku;
• nadkażenie bakteryjne skóry (blizny, ropnie);
• sepsa;
• zapalenie stawów czy nerek​.

Ten sam wirus, który wywołuje ospę wietrzną, wywołuje również półpaśca. Po przechorowaniu ospy wirusy pozostają w organizmie w stanie uśpienia i w sytuacjach osłabionej odporności dochodzi do ich uaktywnienia.

Kto powinien zaszczepić się na ospę?

Sczepienie jest obowiązkowe dla osób z grup ryzyka, a zalecane tym, które nie chorowały na ospę wietrzną lub nie były szczepione.

Szczepienie zalecane jest:

• dzieciom powyżej 1. roku życia, które nie przebyły choroby;
• dorosłym, którzy nie chorowali na ospę i nie byli szczepieni;
• pracownikom ochrony zdrowia, nauczycielom, opiekunom dzieci, pracownikom laboratoriów, uczniom i studentom szkół i uczelni medycznych lub innych szkół i uczelni prowadzących kształcenie na kierunkach medycznych;
• osobom mających bliski kontakt z osobami z grup ryzyka, np. kobietami w ciąży, noworodkami, pacjentami onkologicznymi;
• kobietom planujących ciążę – szczepienie zalecane przynajmniej miesiąc przed planowanym zapłodnieniem​​.

Potrzebujesz szczepienia? Sprawdź listę pojedynczych szczepień ochronnych.

KUP SZCZEPIENIE >

Rodzaje szczepionek na ospę wietrzną

W Polsce dostępne są dwa preparaty.

Obie szczepionki zawierają żywego, atenuowanego (osłabionego) wirusa ospy wietrznej i półpaśca (Varicella-Zoster Virus, VZV), co oznacza, że wirus został odpowiednio zmodyfikowany, aby nie wywoływał choroby u osób zdrowych, ale jednocześnie stymulował układ odpornościowy do wytworzenia trwałej ochrony.

Oba dostępne na rynku preparaty różnią się nieco składem pomocniczym oraz sposobem przechowywania, jednak ich skuteczność i profil bezpieczeństwa są bardzo zbliżone. Szczepionki te można podawać zarówno dzieciom, jak i dorosłym.

Schemat szczepienia na ospę

Schemat szczepienia przeciwko ospie obejmuje 2 dawki szczepionki (niezależnie od wieku osoby szczepionej), w odstępie nie krótszym niż 6 tygodni (optymalnie 3 miesiące).  

Szczepienie zapobiega również zachorowaniu lub znacznie łagodzi przebieg choroby, jeżeli zostanie wykonane najlepiej w ciągu 3. dni po kontakcie z osobą chorą na ospę.

Według wyników przeprowadzonych badań u osób powyżej 50. roku życia szczepienie przeciw ospie wietrznej wykazuje dużą skuteczność w zapobieganiu półpaśca.

Szczepionkę podaje się podskórnie lub domięśniowo, w ramię lub w przednio-boczną część uda.

Kiedy szczepić się przeciwko ospie?

Zachorowania na ospę wietrzną występują zwykle późną zimą i wczesną wiosną, szczepienie wymaga jednak podania dwóch dawek w określonym odstępie czasu, a organizm czasu na wytworzenie przeciwciał ochronnych.

Szczepionka na ospę wietrzną może być podawana przez cały rok, zgodnie z kalendarzem szczepień ochronnych. Warto zaplanować szczepienie:

• u dzieci przed rozpoczęciem edukacji szkolnej i przedszkolnej, pójściem do grupy rówieśniczej w żłobku czy klubie dziecięcym
• przed planowaną ciążą (minimum 4 tygodnie przed).

Gdzie zaszczepić się na ospę wietrzną?

Na ospę można zaszczepić się w Centrach Medicover. Przed szczepieniem każdego pacjenta obowiązuje wizyta kwalifikacyjna. Na wizytę można umówić się w recepcji Centrum Medicover lub poprzez kontakt telefoniczny pod numerem 500 900 550.

Możliwe skutki uboczne i powikłania po szczepionce

Najczęstsze niepożądane odczyny poszczepienne:

• bolesność, zaczerwienienie lub obrzęk w miejscu podania (zwykle w pierwszej dobie po szczepieniu);
• stan podgorączkowy lub przemijająca gorączka (zwykle 7–21 dni po szczepieniu);
• niewielka wysypka podobna do ospy (w ciągu 5–26 dni po szczepieniu).

Rzadkie, ale istotne działania niepożądane, np.:

• reakcje alergiczne (w tym anafilaksja);
• drgawki;
• rumień wielopostaciowy;
• bardzo rzadko: zapalenie mózgu, przejściowe zaburzenia chodu i osłabienie koordynacji ruchowej, trombocytopenia​​.

Przeciwwskazania do szczepienia

Szczepionka przeciwko ospie wietrznej jest ogólnie bezpieczna, ale nie powinna być podawana:

• kobietom w ciąży;
• osobom z ciężkimi zaburzeniami odporności (np. chemioterapia, HIV);
• dzieciom poniżej 9. miesiąca życia;
• osobom uczulonym na składniki szczepionki (żelatyna, neomycyna).

Jaki jest koszt szczepienia przeciwko ospie?

Cena szczepienia przeciwko ospie zależy od liczby wymaganych dawek, schematu szczepienia oraz konkretnej placówki medycznej. Koszt tej szczepionki w Medicover możesz sprawdzić tutaj:

Jakie inne szczepienia ochronne warto wykonać?

• Szczepionka przeciw półpaścowi
• Szczepienie na tężec
• Szczepienie przeciwko krztuścowi
• Szczepienie przeciwko WZW typu B

Źródła:

1. https://www.nhs.uk/vaccinations/chickenpox-vaccine/
2. https://www.cdc.gov/chickenpox/vaccines/index.html 
3. https://my.clevelandclinic.org/health/treatments/22136-chickenpox-vaccine