Prostata - diagnoza i leczenie chorób prostaty

Prostata to gruczoł umiejscowiony pod pęcherzem moczowym mężczyzny. Do najczęstszych schorzeń prostaty należy rozrost gruczołu krokowego oraz nowotwór. Sprawdź jak rozróżnić łagodny rozrost gruczołu krokowego od raka stercza.
Prostata to gruczoł krokowy

Co to jest prostata?

Prostata - nazywana sterczem - to gruczoł krokowy wielkości kasztana, który okala cewkę moczową. Wydziela płyn nasienny, który wraz z plemnikami tworzy spermę.

Stan prostaty można zbadać, wykonując proste badanie krwi i odwiedzając urologa. A ponieważ prostata wraz z wiekiem rozrasta się u wielu mężczyzn, jej kontrola musi być tak regularna, jak przegląd naszych samochodów.

Do czego prowadzi rozrost prostaty? 

Wraz z wiekiem u mężczyzn prostata zaczyna się rozrastać. U jednych szybciej, u innych wolniej - jeśli skończyłeś piątą dekadę życia prawdopodobnie odczuwasz skutki łagodnego rozrostu gruczołu.

Rozrost prostaty powoduje zwiększenie jej rozmiarów, co czasami prowadzi do zwężenia cewki moczowej. To z kolei stanowi przeszkodę dla odpływu moczu. Tymczasem zastój moczu może być przyczyną groźnych chorób nerek i pęcherza.

Objawy powiększonej prostaty

  • osłabienie siły lub przerywanie strumienia podczas oddawania moczu,
  • wydłużenie czasu oddawania moczu,
  • uczucie zaleganie po załatwieniu się,
  • wykapywanie lub nietrzymanie moczu.

Drażniąca pęcherz prostata może powodować:

  • częstomocz,
  • oddawanie moczu w nocy,
  • gwałtowne parcie na pęcherz.

W przypadku niepokojących objawów należy skonsultować się z lekarzem internistą lub urologiem, jeśli lekarz prowadzący (internista bądź specjalista medycyny rodzinnej) zdecyduje o konieczności konsultacji urologicznej. 

Wraz z wiekiem u mężczyzn prostata zaczyna się rozrastać

Co to jest rak stercza?

Rak stercza zwany inaczej rakiem gruczołu krokowego jest jednym z najczęściej występujących nowotworów złośliwych wśród mężczyzn. W Europie rak stercza jest trzecią przyczyna zgonów z powodu nowotworów. W odróżnieniu od łagodnego przerostu prostaty, rak stercza jest o wiele groźniejszy.

Rak stercza rozwija się skrycie i może ujawnić się dopiero wtedy, gdy choroba jest już w zaawansowanym stadium, a nawet wtedy, gdy doszło do rozwinięcia przerzutów do innych tkanek i narządów organizmu. Od wystąpienia pierwszych komórek nowotworowych do pojawienia się objawów może upłynąć nawet kilkanaście lat. 

Rozpoznanie raka stercza

Lekarz ocenia ryzyko wystąpienia raka stercza na podstawie wielu czynników, takich jak:

Badaniem diagnostycznym, decydującym o postawieniu rozpoznania raka gruczołu krokowego jest pobranie wycinków ze stercza za pomocą biopsji przezodbytniczej.

Dzięki USG można precyzyjnie wybrać miejsce pobrania próbki do oceny mikroskopowej. W celu sprawdzenia czy nie doszło do wystąpienia przerzutów najczęściej wykonywana jest tomografia komputerowa miednicy i jamy brzusznej oraz scyntygrafia kości.

Rak stercza - widoczny guz

Leczenie raka stercza

W zależności od stopnia zaawansowania raka stercza, stanu ogólnego i wieku chorego, lekarz wybiera odpowiedni sposób postępowania w porozumieniu z pacjentem.

Wyróżnia się następujące metody leczenia raka stercza:

  • leczenie chirurgiczne, czyli prostatektomia,
  • radioterapia,
  • terapia hormonalna,
  • chemioterapia.

Rokowania i powikłania raka stercza

Rokowania raka stercza zależą od stopnia zaawansowania choroby oraz stanu ogólnego pacjenta.

Powikłania raka stercza:

Przyczyny raka stercza

Udowodniono, że w rozwoju raka stercza znaczenie mają czynniki genetyczne. Jeżeli jeden z członków rodziny (ojciec, brat) chorował na raka stercza, to ryzyko zachorowania jest 2-krotnie większe. Jeżeli chorych w rodzinie było więcej, ryzyko to jest aż 9-11-krotnie większe niż u nieobciążonych pacjentów.

Ryzyko zachorowania na raka stercza wzrasta wraz z wiekiem. Większość przypadków rozpoznaje się u mężczyzn powyżej 60. roku życia.

Czy każdy rozrost prostaty to rak?

Łagodny przerost prostaty leczy się farmakologicznie, zabiegami laserowymi, a niekiedy chirurgicznie. Jednak zawsze w przypadku takich dolegliwości trzeba wykluczyć raka stercza.

Samodzielne leczenie się preparatami na prostatę reklamowanymi w telewizji czy internecie bez konsultacji z lekarzem może być groźne. Chory, nie korzystając z pomocy urologa, traci możliwość wdrożenia właściwej terapii łagodnego przerostu prostaty lub szansę na wczesne wykrycie i wyleczenie raka stercza.

Biorąc pod uwagę, że rak stercza często rozwija się bezobjawowo, panowie powinni badać się bez względu na to, czy mają jakieś symptomy choroby, czy nie. Dlatego po 50. roku życia powinni wykonywać badanie prostaty regularnie raz lub dwa razy na rok, chyba że lekarz prowadzący zaleci inaczej.

Tak, jak kobiety badają piersi czy robią cytologię szyjki macicy, tak mężczyźni powinni kontrolować swoją prostatę – podkreślają urolodzy.

Jak zapobiegać rakowi stercza?

Należy zdać sobie sprawę z tego, że osoby które w rodzinie posiadają mężczyzn chorych na raka stercza, mają dwa razy większe prawdopodobieństwo zachorowania. Nie możesz zmienić swoich genów, ale z całą pewnością możesz zastosować profilaktykę, która zmniejszy ryzyko raka stercza.

Rakowi stercza przeciwdziała dieta bogata w antyoksydanty, czyli witaminę C, E oraz beta-karoten. Znajdziesz je w produktach takich jak:

  • marchew,
  • dynia,
  • brokuły,
  • kapusta kiszona,
  • czarne porzeczki,
  • kalafior,
  • mleko,
  • ryby (makrela, sardynki, śledź, tuńczyk, łosoś),
  • szpinak,
  • słodkie ziemniaki,
  • jarmuż.

Elementem w przeciwdziałaniu rakowi stercza jest również zredukowanie spożywania tłuszczów zwierzęcych. Dieta bogata w tłuszcze zwiększa ryzyko zachorowania. Dlatego tak ważne jest wyeliminowanie, bądź ograniczenie spożywania tłuszczów nasyconych. Warto wprowadzić do diety więcej nienasyconych kwasów tłuszczowych.

Badanie prostaty

Wczesne wykrycie raka stercza zwiększa szanse na jego wyleczenie. Dlatego warto zgłosić się na badanie krwi, żeby określić wartość antygenu PSA. Jego podwyższony poziom może wskazywać na zmiany chorobowe w obrębie prostaty. Stwierdzenie zwiększonego stężenia PSA nie jest jednoznaczne z rozpoznaniem raka. Może być wynikiem łagodnego rozrostu lub zapalenia stercza.

Stężenie PSA zwiększa się też:

  • po wytrysku,
  • podczas przyjmowania niektórych leków,
  • podczas przyjmowania alkoholu,
  • bezpośrednio po badaniu prostaty.

Jednak każde stwierdzenie nieprawidłowej wartości antygenu PSA powinno być sygnałem skłaniającym do konsultacji lekarskiej i podjęcia dalszych badań diagnostycznych. 

Dowiedz się więcej:

Czuły punkt - prostata

https://www.termedia.pl/Czuly-punkt-prostata,12,17652,1,1.html

Ocena wiedzy pacjentów na temat łagodnego rozrostu gruczołu krokowego

https://journals.viamedica.pl/problemy_pielegniarstwa/article/view/23327/18553

Palma sabalowa w łagodnym rozroście gruczołu krokowego

https://depot.ceon.pl/bitstream/handle/123456789/1296/PF_2011_018-027.pdf?sequence=1&isAllowed=y

autor Halina Pilonis; Aleksandra Woźniak, Specjalista ds. Informacji Medycznej Medicover; red.
konsultacja merytoryczna lek. Agnieszka Motyl, specjalista epidemiologii, lekarz medycyny podróży; Aleksander Targoński – urolog Medicover
Data dodania 13.12.2017
Data ostatniej aktualizacji 01.08.2019