Grzybica penisa - przyczyny, objawy i leczenie. Jak wygląda grzybica prącia u mężczyzn?

Co to jest grzybica penisa?

Grzybica penisa przebiega zazwyczaj jako zapalenie żołędzi lub napletka. Główne objawy choroby to świąd, rumieniowa wysypka oraz i/lub bolesność prącia, ból przy oddawaniu moczu. Może pojawić się również nieprawidłowa wydzielina pod napletkiem, często o nieprzyjemnym zapachu Grzybica miejsc intymnych może być przenoszona drogą płciową. występuje także niezależnie od kontaktów seksualnych.

Zakażenie narządów płciowych drożdżakami z rodzaju Candida jest najpowszechniejszą infekcją dotyczącą tego obszaru zarówno u mężczyzn, jak i u kobiet. Stanowi również najczęstszą znaną przyczynę zapalenia żołędzi. Na kandydozę penisa skarżą się zwłaszcza nieobrzezani mężczyźni. Zachorowaniu sprzyja głównie zaawansowany wiek, niewłaściwa higiena intymna i cukrzyca (infekcja drożdżakowa prącia może być jej pierwszym objawem).

Grzybica penisa – przyczyny

Najczęstszą przyczyną infekcji grzybiczej prącia są grzyby drożdżopodobne z rodzaju Candida. Za większość przypadków odpowiada Candida albicans. Drożdżaki z rodzaju Candida występują fizjologicznie na błonach śluzowych i skórze, nie wywołując zmian chorobowych. W jednorazowych badaniach wykazano, że są obecne na narządach płciowych 14-18 proc. mężczyzn bez symptomów.

Do wystąpienia objawów chorobowych dochodzi po zaistnieniu sprzyjających uwarunkowań.
Czynnikami usposabiającymi do zachorowania na kandydozę penisa są:

• cukrzyca;
• długotrwała terapia antybiotykami, kortykosterodami czy preparatami o działaniu immunosupresyjnym;
• zakażenie HIV/AIDS;
• choroba nowotworowa;
• współżycie bez prezerwatywy z partnerką z drożdżakowym zapaleniem sromu i pochwy;
• mikrourazy;
• przegrzanie i zwiększona wilgotność skóry i błon śluzowych genitaliów;
• niewłaściwa higiena narządów płciowych.

Grzybica penisa (prącia) – objawy 

Grzybica prącia przebiega ze stanem zapalnym i świądem, często bardzo nasilonym. Może występować też ból i pieczenie. Zmiany chorobowe mogą obejmować żołądź, napletek, jak również pachwiny, szpary międzypośladkowe oraz skórę okolic narządów intymnych. Początkowo pojawiają się niewielkie krosty i pęcherzyki na rumieniowym podłożu. Następnie zmiany zlewają się i tworzą rumieniową powierzchnię z wysiękiem o swoistym zapachu. Czasem można też zaobserwować białe naloty.

Nierzadko występują płytkie wgłębienia (nadżerki) lub pęknięcia. Jeśli zakażenie jest umiejscowione na skórze, pojawiają się drobne zmiany grudkowo-nadżerkowe w pobliżu zajętych obszarów. Są to tzw. zmiany satelitarne. Pod napletkiem często można zaobserwować nieprawidłową, białą wydzielinę, która przypomina twaróg. Niekiedy dochodzi do wtórnego nadkażenia bakteryjnego i powiększenia węzłów chłonnych.

Czasem występuje też infekcja cewki moczowej, która objawia się obrzękiem i zaczerwienieniem jej ujścia, ropną wydzieliną oraz trudnościami w oddawaniu moczu. 
Kandydoza penisa ma cięższy przebieg u mężczyzn z cukrzycą lub obniżoną odpornością.  

Domowe sposoby na grzybicę penisa

Nie zostały naukowo potwierdzone skuteczność oraz bezpieczeństwo stosowania domowych sposobów leczenia tego stanu chorobowego. W związku z tym po zaobserwowaniu objawów sugerujących grzybicę penisa najlepiej udać się do lekarza.

Do jakiego lekarza z grzybicą prącia?

Leczeniem grzybicy penisa zajmują się lekarze pierwszego kontaktu, dermatolodzy, wenerolodzy i urolodzy. Choroba jest rozpoznawana na podstawie wywiadu fizykalnego oraz wywiadu z pacjentem. Lekarz może również zdecydować o konieczności pobrania wymazu na posiew.

W trakcie diagnostyki kandydozy żołędzi i napletka specjalista wyklucza również choroby i problemy, które mogą dawać podobne symptomy. 
Należą do nich m.in.:

• wyprysk kontaktowy;
• łuszczyca;
• liszaj twardzinowy;
• zmiany polekowe.

Jeśli objawy występują na skórze, w diagnostyce różnicowej lekarz dodatkowo bierze pod uwagę choroby, takie jak:

• łupież rumieniowy;
• wyprzenie bakteryjne.

Symptomy skórne mogą również wskazywać na grzybicę dermatofitową. 

• Przeczytaj także: Choroby weneryczne - objawy, lista chorób przenoszonych drogą płciową

Jak wygląda grzybica penisa wywołana przez dermatofity?

W niektórych przypadkach grzybica penisa może być wywołana przez dermatofity. Do zakażenia może dojść drogą płciową, przez autoinfekcję (związaną z wcześniejszą nieleczoną grzybicą stóp i paznokci) oraz z powodu stosowania silnych kortykosteroidów (miejscowo lub ogólnoustrojowo).

Dermatofitoza narządów płciowych występuje częściej w wilgotnym i gorącym klimacie. Inne czynniki sprzyjające zachorowaniu to HIV/AIDS, immunosupresja i atopowe zapalenie skóry. W przypadku infekcji spowodowanej przez T. interdigitale źródłem zakażenia mogą być chore zwierzęta domowe.
W dermatofitozie narządów płciowych zmiany mogą pojawić się na trzonie prącia, napletku, żołędzi czy na mosznie. W wielu przypadkach występuje też grzybica pachwin, która może obejmować pachwiny, wewnętrzne strony ud, brzuch i pośladki. 

Zmiany chorobowe mają rumieniowo-złuszczający charakter i kolisty kształt. Zazwyczaj są dobrze odgraniczone od zdrowego obszaru i bardziej nasilone na obwodzie, gdzie często występują grudki lub pęcherzyki. Miejscowe stosowanie kremów z kortykosteroidami może maskować ten typowy obraz. Zmianom towarzyszy swędzenie. 

Choroba bywa różnie nasilona, w zależności od tego, które grzyby są jej przyczyną. Te same dermatofity mogą równocześnie u tej samej osoby powodować zakażenie na innym obszarze, np. grzybicę stóp czy paznokci.

Leczenie grzybicy penisa

Leczenie grzybicy prącia najczęściej polega na miejscowym stosowaniu kremu zawierającego lek z grupy pochodnych azolowych – klotrimazol lub mikonazol. Terapia trwa zazwyczaj przez 2 tygodnie. Jeśli leczenie preparatami z tej grupy nie skutkuje lub chory jest na nie uczulony, stosowane są kremy z nystatyną. W przypadku dużego nasilenia stanu zapalnego lekarz może rozpocząć terapię preparatem łączonym leku przeciwgrzybiczego z hydrokortyzonem. U mężczyzn z nawracającą grzybicą prącia lub cukrzycą stosuje się doustny flukonazol.

Leczenie partnerki zwykle zalecane jest tylko wtedy, kiedy występują u niej symptomy kandydozy sromu i pochwy.

• Przeczytaj także: Grzybica pochwy - objawy i leczenie grzybiczego zakażenia pochwy

Czy grzybica penisa może nawracać?

Kandydoza penisa może nawracać. Typowe są częste nawroty występujące po kontaktach seksualnych, jak również podczas kolejnego stosowania antybiotyków. Dotyczy to zwłaszcza osób, które uprawiają seks oralny lub noszą obcisłą bieliznę z syntetycznych materiałów. Ryzyko nawrotów jest też większe u pacjentów z otyłością lub cukrzycą. Mężczyźni z nawracającą grzybicą prącia, u których wcześniej nie rozpoznano cukrzycy, powinni się poddać badaniom diagnostycznym w kierunku tej choroby. 

Jakie mogą być powikłania grzybicy penisa?

Choć objawy kandydozy żołędzi i napletka bywają łagodne, choroby nie należy bagatelizować. Przewlekła lub nawracająca grzybica penisa może prowadzić do powikłań. Wśród konsekwencji kandydozy prącia wymienia się:

• stulejkę (zwężenie napletka w wyniku jego bliznowacenia),
• blizny i zniekształcenia żołędzi,
• zrośnięcie napletka i żołędzi,
• zwężenie ujścia cewki moczowej.

U mężczyzn z obniżoną odpornością, np. zakażonych wirusem HIV, z cukrzycą czy nowotworem Candida albicans może powodować zakażenie krwi z poważnymi konsekwencjami. Ponadto to schorzenie może prowadzić do wystąpieniem objawów u partnerki seksualnej, co nierzadko jest przyczyną problemów w relacji i obniżenia jakości życia.

Jak zapobiegać grzybicy penisa? 

Pierwszemu wystąpieniu grzybicy penisa i nawrotom choroby można zapobiegać dzięki odpowiedniej higienie narządów płciowych. Polega ona na regularnym myciu żołędzi po odsunięciu napletka (wodą lub przy użyciu łagodnych środków myjących), usuwaniu mastki gromadzącej się pod napletkiem i dokładnym osuszaniu genitaliów. Należy też unikać ryzykownych zachowań seksualnych oraz stosować prezerwatywy. Rolę w zapobieganiu grzybicy prącia odgrywa również profilaktyka i leczenie cukrzycy.

Powiązane tematy: 

Dyspareunia (ból podczas stosunku) –  przyczyny i leczenie 

Źródła:

M. Błaszczyk-Kostanecka, H. Wolska (red.), Dermatologia w praktyce, Warszawa 2017, s. 45-46

S. Majewski, I. Rudnicka, T. Pniewski (red.), Dermatozy i zakażenia okolic zewnętrznych narządów płciowych, Warszawa 2018, s. 157-165

R. J. Nowicki, S. Majewski (red.), Dermatologia i choroby przenoszone drogą płciową, Warszawa 2019

https://podyplomie.pl/medycyna/37756,grzybice-narzadow-plciowych-jak-rozpoznac-i-leczyc (dostęp 02.05.2024)

https://www.termedia.pl/Leczenie-powierzchownych-zakazen-grzybiczych-rekomendacje-ekspertow-Sekcji-Mikologicznej-Polskiego-Towarzystwa-Dermatologicznego,56,25607,1,0.html (dostęp 02.05.2024)

https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK553050/ (dostęp 02.05.2024)

https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK537143/ (dostęp 02.05.2024)

https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC7537836/ (dostęp 02.05.2024)

https://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1111/jdv.18954 (dostęp 02.05.2024)

https://icd.who.int/browse/2024-01/mms/en#407172127 (dostęp 02.05.2024)

https://www.healthline.com/health/male-yeast-infection-home-remedy (dostęp 02.05.2024)