Test PCR

Mimo iż o testach PCR mówi się obecnie w kontekście koronawirusa, to należy mieć świadomość, że jako metoda diagnostyczna test wykorzystywany jest w diagnostyce wielu innych chorób, zarówno wirusowych, jak też bakteryjnych oraz pasożytniczych. Ze względu na charakter badania, jest ono klasyfikowane jako test molekularny (genetyczny).

Test PCR kiedy należy go wykonać?

Spis treści: 

  1. Test PCR co to jest?
  2. Rodzaje testów PCR
  3. Czy test PCR na koronawirusa jest dokładny?
  4. Kiedy wykonać test RT-PCR na koronawirusa?
  5. Po jakim czasie wyniki testu PCR? 
  6. Wyniki testu na koronawirusa
  7. Porównanie testów PCR

WYBIERZ TEST >>

Test PCR co to jest?

PCR to badanie, w którym wykorzystuje się wiedzę z zakresu biologii molekularnej. Jego nazwa pochodzi od angielskiego polymeraze chain reaction, czyli reakcja łańcuchowej polimerazy. Aby wykonać test, konieczne jest pobranie próbki materiału do badania, następnie wykonuje się analizę, mającą na celu odnaleźć określony materiał genetyczny, charakterystyczny np. dla danego wirusa.

Obecne metody laboratoryjne pozwalają na wyizolowanie z pobranej próbki DNA lub RNA określonego wirusa, lub DNA bakterii, dzięki czemu możliwe jest potwierdzenie zakażenia u badanej osoby. Zaletą takiego badania jest to, że wykrywa małe ilości wirusa bądź wykrywa wirusa w bardzo małych próbkach.

Badania na koronawirusa

POPULARNE

Koronawirus SARS-CoV-2

Test genetyczny PCR przesiewowy
FRANKD do wykonania w punkcie pobrań

Cena: 250 zł

KUP ONLINE

 

Koronawirus SARS-CoV-2

Test RT-PCR do wykonania w domu pacjenta
na terenie Warszawy

Cena: 750 zł

KUP ONLINE

Koronawirus SARS-CoV-2

Test genetyczny do wykonania
w punkcie 
pobrań

Cena: 420 zł

KUP ONLINE

Koronawirus SARS-CoV-2

Test wykrywający
przeciwciała IgG+IgM

Cena: 220 zł

KUP ONLINE

Badania nie są wykonywane w centrach medycznych Medicover, a wyłącznie w placówkach lub wskazanych punktach pobrań.

Obecnie testy te wykorzystywane są w diagnostyce nowego koronawirusa SARS-CoV-2, z którym od miesięcy zmaga się cały świat. Testy PCR to technika zaawansowana, wymagająca zastosowania odpowiedniej procedury diagnostycznej. Wyizolowanie materiału genetycznego jest pierwszym krokiem. SARS-CoV-2 jest wirusem RNA, dlatego w tym przypadku test PCR będzie analizował RNA. Materiał ten jest następnie powielany w warunkach wielokrotnych zmian temperatury w teście RT-PCR (w przypadku testu FRANKD badanie wykonywane jest w stałej temperaturze).

W ramach testów PCR wyróżnia się tzw. RT-PCR, od ang. reverse-transc.ription polymeraze chain reaction. Jest ona zwykle używana do diagnostyki chorób genetycznych i oceny ekspresji genów w różnych tkankach i komórkach.

Rodzaje testów PCR

Obecnie w diagnostyce koronawirusa SARS-CoV-2 zalecaną przez Światową Organizację Zdrowia (WHO) metodą potwierdzania zakażenia jest test molekularny (genetyczny), polegający na sprawdzeniu, czy w danej próbce znajduje się RNA (jego materiał genetyczny) SARS-CoV-2. Obecnie wyróżnić można dwa rodzaje testów PCR wykonywanych w celu potwierdzenia zakażenia SARS-CoV-2.

Jednym z badań jest test przesiewowy FRANKD. Jest to test PCR, RT-LAMB (od ang. reverse transc.riptase loop-mediated isothermal amplification). W przeciwieństwie do testu RT-PCR, test PCR jest wykonywany w stałej temperaturze, co sprawia, że jest prostszy, tańszy i szybszy. Pozwala on na identyfikację jednej sekwencji genetycznej (w przeciwieństwie do RT-PCR, który wykrywa dwie – tzw. test pełny). Do wykonania testu niezbędne jest pobranie wymazu z gardła i nosa lub nosogardzieli, a wynik dostępny jest już następnego dnia (analiza próbki trwa ok. 30 minut).

Test PCR na koronawirusa FRANKD.

Uzyskanie pozytywnego wyniku badania przesiewowego powinno zostać potwierdzone badaniem RT-PCR, które obecnie jest jedynym rekomendowanym sposobem potwierdzania zakażenia SARS-CoV-2. Wykonanie testu RT-PCR jest niezbędne również w przypadku uzyskania pozytywnego wyniku w badaniach serologicznych (przeciwciał anty-SARS-CoV-2) – ujemny wynik RT-PCR łącznie z dodatnim wynikiem przeciwciał anty-SARS-CoV-2 wskazuje na przebyte zakażenie.

Wyniki badania RT-PCR dostępne są zazwyczaj w ciągu 24-48 godzin (zależy od laboratorium i opcji testu). W przypadku wystąpienia objawów grypopodobnych lub kontaktu z osobą COVID+, należy skonsultować się z lekarzem w ramach teleporady.

Domowe testy RT-PCR

Warto dodać, że aby wykonać test na koronawirusa metodą RT-PCR skorzystać można również ze specjalnych zestawów, pozwalających na pobranie wymazu samodzielnie w domu bez konieczności wizyty w placówce medycznej. W tym celu należy kupić odpowiedni zestaw w sklepie online, który dostarczony zostanie przez kuriera bezpośrednio do domu. Ważne, aby dokładnie przeczytać instrukcję wykonania badania oraz pobrać materiał w tym samym dniu, w którym próbka ma zostać przekazana kurierowi. Istotne jest aby przestrzegać wszystkich zaleceń podczas pobierania wymazu
i sposobu jego przechowywania, ponieważ błędy na tym etapie skutkować mogą otrzymaniem fałszywie dodatniego lub ujemnego, czy też niemożliwego do oceny wyniku.

Pacjenci, którzy decydują się na samodzielne wykonanie badania otrzymują wynik online, w systemie odbioru wyników. Instrukcja logowania jest załączona do zestawu. Istnieje również możliwość zakupienia zestawu do pobrania materiału do badania RT-PCR w domu z wizytą pielęgniarską – wtedy pielęgniarka pobierze próbkę do badania, by nie musieć się martwić, czy na pewno zrobiliśmy to prawidłowo.

Czy test PCR na koronawirusa jest dokładny?

Testy RT-PCR i PCR są badaniami molekularnymi, wykonywanym w ściśle określonych warunkach laboratoryjnych. Test RT-PCR obecnie jest jedyną rekomendowaną metodą potwierdzania zakażenia koronawirusem SARS-CoV-2 (tzw. złoty standard), uznawaną przez WHO i Państwowe Stacje Sanitarno-Epidemiologiczne (PSSE). Test cechuje się wysoką czułością i swoistością, choć mogą wystąpić wyniki fałszywie negatywne (wynik ujemny testu mimo zakażenia), jeżeli ilość materiału genetycznego jest niewystarczająca lub okno czasowe na wykonanie zostaje pominięte (ok. pierwszych 2 tyg. od zakażenia). Chociaż okres inkubacji COVID-19 jest szacowany na ok. 5 dni, może być tak, że uzyskamy wynik fałszywie negatywny w ciągu pierwszych 7 dni od zakażenia (Böger B. Am J Infect Control, 2020). U większości osób z COVID-19 objawowym, test RT-PCR wykrywa zakażenie już pierwszego dnia wystąpienia objawów i osiąga najwyższą wartość diagnostyczną w pierwszym tygodniu od wystąpienia objawów.

RT-PCR zwykle wykrywa SARS-CoV-2 w pierwszym tyg. wystąpienia objawów do ok. 3 tygodni. U niektórych osób z ciężkim przebiegiem SARS-CoV-2 może być wykrywalny nawet powyżej 3 tygodni. Przed wystąpieniem objawów wykrywalność może być niższa – zwykle u osób monitorowanych od momentu ekspozycji. Wyniki fałszywie negatywne testu RT-PCR pojawiają się głównie z powodu złego pobrania materiału do badania lub czasu wykonania testu (Sethuraman N. JAMA, 2020).

Z kolei test FRANKD (który wykorzystuje metodę RT-LAMP) jest metodą przesiewową, nie jest metodą bezwzględnie respektowaną przez PSSE, dlatego wynik dodatni jest potwierdzany testem RT-PCR (zwykle jest to zawarte w koszcie badania). W jedynym do tej pory opublikowanym badaniu brytyjskim, którym objęto zaledwie 21 pensjonariuszy domów opieki społecznej, wykazano czułość (zdolność do prawidłowego wykrywania osób z chorobą) na poziomie 80 proc., a swoistość (zdolność do prawidłowego wykrywania osób bez choroby) na poziomie 73 proc. w porównaniu z tzw. złotym standardem, czyli testem pełnym RT-PCR (Österdahl M.F. medrxiv database, April 2020). Obecnie jednak jest zbyt mała liczba badań, by określić dokładność tego testu (Viswanathan M. Cochrane Database of Systematic Reviews, 2020).

Kiedy wykonać test RT-PCR na koronawirusa?

Test RT-PCR w celu potwierdzenia zakażenia koronawirusem SARS-CoV-2 wykonywany jest w określonych sytuacjach:

  • potwierdzenie zakażenia SARS-CoV-2 u osób, u których występują objawy typowe dla zakażenia (np. wysoka gorączka, duszność, suchy kaszel, utrata lub zaburzenie węchu i/lub smaku),
  • potwierdzenie zakażenia po wcześniejszym uzyskaniu dodatnich wyników testu przesiewowego (FRANKD, RT-LAMP) lub badania serologicznego (przeciwciał anty-SARS-CoV-2 w klasie IgG, IgM lub IgG i IgM).

Co ważne, wiarygodność wyniku zależy m.in. od prawidłowego pobrania próbki materiału do badania, jak również momentu pobrania (czas wykonania testu od zakażenia/wystąpienia objawów). Wskazuje się, że największe stężenie wirusa w nosogardzieli człowieka występuje w pierwszym tygodniu od momentu wystąpienia pierwszych objawów świadczących o prawdopodobnym zakażeniu.

Badanie RT-PCR jest również metodą, dzięki której osoby zakażone koronawirusem są monitorowane, aby sprawdzić, czy choroba została już pokonana, a pacjent staje się tzw. ozdrowieńcem.

Testy na koronawirusa porównanie.

Po jakim czasie wyniki testu PCR?

Wyniki testu PCR w kierunku koronawirusa nie są dostępne od ręki, choć powoli dążą do tego laboratoria. Czas oczekiwania w dużym stopniu zależy od rodzaju badania. W przypadku testów przesiewowych FRANKD jest on dostępny zazwyczaj już w następnym dniu po przekazaniu próbki do analizy (24 h od wykonania testu), choć trwają prace nad skróceniem tego czasu.

Wykonanie testu RT-PCR wymaga nieco więcej czasu. Pacjent uzyskuje informację o zakażeniu zazwyczaj po 24 godzinach, jeżeli wymaz wykonywany był w punkcie pobrań. W przypadku testu przeznaczonego do samodzielnego pobrania wymazu w domu należy pamiętać, że testy są wysyłane do pacjenta, i następnie odbierane przez kuriera. Od momentu dostarczenia próbki do laboratorium do otrzymania wyniku czas jest taki sam, jak w przypadku standardowego badania w punkcie ‒ tj. do 48 godz., przy czym w takim wypadku wynik dostępny będzie on-line, w systemie odbioru wyników (po zalogowaniu). W przypadku pobrania materiału w domu przez pielęgniarkę czas oczekiwania na wynik wynosi do 48 godzin.

Wyniki testu na koronawirusa

Biorąc pod uwagę zaawansowanie techniki badania, to wyniki testów na koronawirusa dostępne są w stosunkowo niedługim czasie. Ich interpretacja zależy od rodzaju wykonanego testu. Każdorazowo wynik powinien być skonsultowany z lekarzem.

Jeżeli uzyskano pozytywny wynik testu FRANKD, wówczas powinno się wykonać pełny test RT-PCR, który jest badaniem uznawanym za wiarygodne w wykrywaniu zakażenia koronawirusa SARS-CoV-2.

Uzyskanie dodatniego wyniku w teście RT-PCR oznacza, że osoba jest zakażona koronawirusem. Jest to wynik jednoznaczny, natomiast wynik ujemny nie wyklucza całkowicie potencjalnego zakażenia. Należy pamiętać, że zbyt wcześnie lub nieprawidłowo pobrany wymaz może dać wynik fałszywie ujemny.

Porównanie testów PCR 

Porównanie testów PCR*

 

RT-PCR

FRANKD (RT-LAMP, PCR)

Cel/zastosowanie

wykrywanie materiału genetycznego wirusa SARS-CoV-2

Ilość badanych sekwencji genetycznych wirusa

dwie sekwencje genetyczne
(tzw. test pełny)

jedna sekwencja genetyczna

Temperatura podczas analizy

zmienna

stała

Czas analizy próbki

ok. 3-4 godz.

ok. 30 min

Czas oczekiwania na wynik

przynajmniej 24 godz.

do 24 godz.

Rekomendacja WHO, uznawanie testu przez PSSE

tak

nie

Wymaganie potwierdzenia innym testem

nie

wynik dodatni jest potwierdzany testem RT-PCR z tej samej próbki (w koszcie badania)

Miejsce wykonania badania dostępnego w Medicover

stacjonarnie lub w domu (samodzielnie lub przez pielęgniarkę)

stacjonarnie

Koszt badania dostępnego w Medicover (PLN)**

w placówce: 450 zł

w domu (samodzielne pobranie): 450 zł

w domu (pobranie przez pielęgniarkę): 780 zł

250 zł

* PSSE, Państwowe Stacje Sanitarno-Epidemiologiczne

** Aktualna cena testów na koronawirusa (stan na dzień: 14.10.2020 r.)

Źródło:

  1. Böger B, Fachi MM, Vilhena RO, Cobre AF, Tonin FS, Pontarolo R. Systematic review with meta-analysis of the accuracy of diagnostic tests for COVID-19 [published online ahead of print, 2020 Jul 10]. Am J Infect Control. 2020;S0196-6553(20)30693-3. doi:10.1016/j.ajic.2020.07.011
  2. Österdahl M.F. i wsp. Detecting SARS-CoV-2 at point of care: preliminary data comparing loop-mediated amplification (LAMP) to PCR. April 2020, https://www.medrxiv.org/content/10.1101/2020.04.01.20047357v1.full.pdf
  3. Viswanathan M. i wsp. Universal screening for SARS-CoV-2 infection: a rapid review. Cochrane Systematic Review – Rapid, 15 September 2020, https://www.cochranelibrary.com/cdsr/doi/10.1002/14651858.CD013718/full.
  4. Sethuraman N, Jeremiah SS, Ryo A. Interpreting Diagnostic Tests for SARS-CoV-2. 2020;323(22):2249–2251. doi:10.1001/jama.2020.8259