Szczepienie przeciwko błonicy, tężcowi, krztuścowi i polio 

Czym są błonica, tężec, krztusiec i polio?

Błonica, tężec, krztusiec i polio to cztery ostre choroby zakaźne, które mogą prowadzić do trwałego uszczerbku na zdrowiu, a nawet śmierci:

• Błonica – bakteryjna choroba wywoływana przez maczugowca błonicy Corynebacterium diphtheriae; charakteryzuje się powstawaniem błon rzekomych na błonach śluzowych głównie gardła, krtani i nosa; może prowadzić do  ciężkich powikłań sercowych i neurologicznych, a nawet do śmierci.    
• Tężec – choroba zakaźna wywoływana przez toksynę bakterii Clostridium tetani, uszkadzającą układ nerwowy, prowadzącą do bolesnych skurczów mięśni i niewydolności oddechowej.
• Krztusiec (znany dawniej jako koklusz) – bardzo zakaźna choroba dróg oddechowych, szczególnie niebezpieczna dla niemowląt, wywoływana przez zakażenie pałeczką krztuśca (Bortedella pertussis), objawiająca się męczącym, napadowym kaszlem, który może prowadzić do wymiotów i bezdechów, zwłaszcza u małych dzieci.
• Polio (nagminne porażenie dziecięce, choroba Heinego-Medina, poliomyelitis) – wirusowa choroba, która może prowadzić do porażenia mięśni i trwałego kalectwa, a nawet śmierci przez niewydolność oddechową. 

Kto powinien szczepić się na błonicę, tężec i krztusiec?

Szczepienie powinno być realizowane:

• Obowiązkowo u dzieci i młodzieży – zgodnie z kalendarzem szczepień.
• U kobiet w ciąży– w celu ochrony noworodka przed krztuścem (szczepienie błonica tężec, krztusiec)  – najlepiej po ukończeniu 27. do 36. tygodnia ciąży, a kobiety w ciąży zagrożonej przedwczesnym porodem, po ukończeniu 20. tygodnia ciąży.
• U dorosłych (szczepienie błonica tężec, krztusiec) – co 10 lat jako dawka przypominająca, zwłaszcza osoby:
  
  - pracujące w ochronie zdrowia,
  - mające kontakt z niemowlętami,
  - podróżujące do krajów o niskim poziomie zaszczepienia,
  - w podeszłym wieku.

Wykonanie szczepienia przypominającego IPV należy rozważyć w przypadku osób podróżujących do regionów świata, gdzie poliomyelitis występuje.

Rodzaje szczepionek

Dostępne są różne typy szczepionek łączonych przeciwko błonicy, tężcowi, krztuścowi i polio:

• DTPa-IPV (DTaP/IPV) – wskazana do szczepienia uzupełniającego i przypominającego przeciwko błonicy, tężcowi, krztuścowi i poliomyelitis u dzieci, które otrzymały uprzednio szczepienie pierwotne przeciw tym chorobom. Zawiera bezkomórkowy komponent krztuśca (acellular pertussis)
• Tdap-IPV – szczepionka przeciw błonicy, tężcowi, krztuścowi (bezkomórkowa, złożona) i poliomyelitis (inaktywowana, o zmniejszonej zawartości antygenów; wskazana do czynnego uodpornienia osób w wieku od 3 lat jako dawka przypominająca po szczepieniu podstawowym; podawana starszym dzieciom i dorosłym jako dawka przypominająca, jeśli nie jest dostępny preparat DTPa-IPV lub Tdap. 

Schemat szczepienia

Szczepienie skojarzone przeciwko błonicy, tężcowi, krztuścowi i polio Tdap-IPV u osób od 3 lat jako dawka przypominająca po szczepieniu podstawowym, w zależności od sytuacji indywidualnej pacjenta i jego wieku.

Szczepionka DTPa-IPV u dzieci w wieku od 16 miesięcy do 13 lat włącznie, które otrzymały uprzednio szczepienie pierwotne przeciw tym chorobom.

Schemat szczepień na błonicę, tężec i krztusiec (DTP) dla dzieci obejmuje:

• podanie 3 dawek w odstępach 6–8 tygodni w pierwszym roku życia (szczepienie pierwotne), 
• następnie 1 dawkę w 2. roku życia (szczepienie uzupełniające). 

Szczepienia u dzieci i młodzieży:

• Pierwsze trzy dawki (DTP): podaje się je w odstępach 6–8 tygodni w pierwszym roku życia (w 2., 3.–4. i 5.–6. miesiącu życia).
• Dawka uzupełniająca (DTP): podaje się ją w 2. roku życia (np. w 16.–18. miesiącu życia).
• Dawki przypominające: Zaleca się podanie kolejnych dawek przypominających w 6. (DtaP), 14. roku życia (dTap/Tdap). 

Szczepienia u dorosłych:

•    Dawka przypominająca:

Szczepionkę przeciw błonicy w skojarzeniu ze szczepionką przeciw tężcowi (dT) podaje się w wieku 19 lat jako szczepienie obowiązkowe (lub zalecane dTap).

Osobom dorosłym zalecane są pojedyncze dawki przypominające szczepionki przeciw błonicy, tężcowi i krztuścowi (dTap) co 10 lat.

Szczepionki przeciwko błonicy, tężcowi i krztuścowi mogą być podawane w postaci skojarzonej (np. z szczepionką przeciwko polio, ale również z polio, Hib i WZWB). 

Podanie szczepionki odbywa się domięśniowo – najczęściej w ramię lub udo (u noworodków i niemowląt).

Kiedy warto się zaszczepić?

1. Szczepienia przypominające powinny być wykonywane regularnie co 10 lat, niezależnie od pory roku.
2. Kobiety w ciąży – optymalny czas to III trymestr (po ukończeniu 27. do 36. tygodnia ciąży; kobiety w ciąży zagrożonej przedwczesnym porodem, po ukończeniu 20. tygodnia ciąży)), aby zapewnić odporność bierną w pierwszych tygodniach życia dziecka, gdy jego układ odpornościowy jest niedojrzały.

Gdzie zaszczepić się na błonicę, tężec i krztusiec?

Przed szczepieniem każdego pacjenta obowiązuje wizyta kwalifikacyjna. Na wizytę można umówić się w recepcji Centrum Medicover lub poprzez kontakt telefoniczny pod numerem 500 900 550.

Warszawa

Centrum Medicover Atrium
Centrum Medicover Elektronowa
Centrum Medicover Grochowska
Centrum Medicover Inflancka
Centrum Medicover Jerozolimskie
Centrum Medicover Klimczaka
Centrum Medicover Łukiska
Centrum Medicover Prosta
Centrum Medicover Puławska
Centrum Medicover Wołoska
Centrum Medycyny Pracy

Bielsko-Biała

Centrum Medicover Bielsko-Biała

Bydgoszcz

Centrum Medicover Bydgoszcz

Gdańsk

Centrum Medicover Gdańsk Forum
Centrum Medicover Grunwaldzka Gdańsk

Gdynia

Centrum Medicover Gdynia Górskiego

Katowice

Centrum Medicover Graniczna
Centrum Medicover Żelazna

Kraków

Centrum Medicover Bora-Komorowskiego
Centrum Medicover Czerwone Maki
Centrum Medicover Fabryczna
Centrum Medicover Jasnogórska
Centrum Medicover Podgórska
Centrum Medicover Świętokrzyska

Lublin

Centrum Medicover Lublin

Łódź

Centrum Medicover Piłsudskiego
Centrum Medicover Pomorska
Centrum Medicover Rydza-Śmigłego

Olsztyn

Centrum Medicover Olsztyn Piłsudskiego

Poznań

Centrum Medicover Plac Andersa - Poznań
Centrum Medicover Malta

Szczecin

Centrum Medicover Szczecin

Wrocław

Centrum Medicover Globis
Centrum Medicover - Strzegomska Wrocław
Centrum Medicover Tarasy Grabiszyńskie

Możliwe skutki uboczne i powikłania po szczepionce

Szczepienia są dobrze tolerowane, a działania niepożądane są najczęściej łagodne i przemijające.

Typowe niepożądane odczyny poszczepienne:

• ból, zaczerwienienie, obrzęk w miejscu wkłucia,
• senność, ból głowy, podwyższenie temperatury ciała, uczucie rozbicia, które zwykle ustępują po 24 godzinach.

Rzadkie działania niepożądane:

• reakcje alergiczne (w tym anafilaksja – ekstremalnie rzadko),
• drgawki gorączkowe u dzieci. 

Warto pamiętać, że ryzyko poważnych powikłań po chorobie jest znacznie wyższe niż po szczepieniu.

Przeciwwskazania do szczepienia

Nie należy podawać szczepionki, jeśli:

• wystąpiła ciężka reakcja alergiczna po poprzedniej dawce (np. wstrząs anafilaktyczny),
• pacjent aktualnie ma wysoką gorączkę lub infekcję przebiegającą z ostrymi objawami – szczepienie należy odroczyć,
• rozpoznano schorzenia neurologiczne bez ustalonego rozpoznania – należy skonsultować z lekarzem kwalifikującym.

Jaki jest koszt szczepienia?

Cena szczepienia zależy od liczby wymaganych dawek, schematu szczepienia oraz konkretnej placówki medycznej. Koszt tej szczepionki w Medicover możesz sprawdzić tutaj:

Jakie inne szczepienia ochronne warto wykonać?

• Szczepionka na dengę
• Szczepienia przeciwko WZW typu B
• Szczepienie na krztusiec
• Szczepienie przeciwko tężcowi
• Szczepienie na japońskie zapalenie mózgu

Źródła:

1. https://www.nhsinform.scot/healthy-living/immunisation/vaccines/the-4-in-1-vaccine/ 
2. https://www.cdc.gov/vaccines/vpd/dtap-tdap-td/hcp/index.html 
3. https://www.mayoclinic.org/drugs-supplements/diphtheria-tetanus-and-acellular-pertussis-booster-vaccine-intramuscular-route/description/drg-20122575