Przygotowanie do ciąży - jak zadbać o zdrowie dziecka?

Przygotowanie do ciąży to bardzo ważny etap w życiu przyszłych rodziców. Planujecie nimi zostać? Na pewno wiecie, jak ważna jest odpowiednia opieka nad matką i dzieckiem w czasie ciąży, ale czy zdajecie sobie sprawę, że o zdrowie Waszego malucha możecie zadbać jeszcze przed jego poczęciem? Sprawdźcie, jak to zrobić i dlaczego dobre przygotowanie do ciąży jest tak ważne.
Przygotowanie do ciąży warto zacząć co najmniej 3 miesiące przed planowanym terminem poczęcia

Jak się przygotować do ciąży

Na początku powinniście zadbać o zdrowy styl życia:

  • rzućcie palenie,
  • zrezygnujcie z picia alkoholu, 
  • prowadźcie aktywny tryb życia,
  • zadbajcie o prawidłowe żywienie.

Alkohol nie tylko może powodować poronienia na początku ciąży i jest szkodliwy dla rozwijającego się dziecka, ale również negatywnie wpływa na płodność – zarówno Twoją, jak i Twojego partnera. Badania pokazują, że nawet niewielka ilość alkoholu może rozregulować cykl hormonalny kobiety, a u mężczyzn alkohol może prowadzić do zaburzeń w metabolizmie witaminy A, która jest potrzebna do prawidłowej produkcji plemników.

Negatywnie na płodność wpływa również palenie papierosów – u mężczyzn może skutkować spadkiem jakości nasienia, a u kobiet zagęścić śluz szyjkowy (co niekorzystnie wpływa na ruchliwość plemników) i doprowadzić do niekorzystnych zmian w błonie śluzowej macicy, utrudniających zagnieżdżenie się zarodka.

W diecie powinniście unikać dużej ilości słodyczy i żywności wysoko przetworzonej, np. jedzenia typu „fast food”, słonych przekąsek czy dań gotowych. Zamiast tego starajcie się jeść produkty pełnowartościowe, dużo ryb, warzyw i owoców oraz dbajcie o różnorodność i regularność posiłków – czyli jedzcie mniej więcej 5 razy dziennie.

Pamiętajcie, że ze względu na ryzyko zakażenia pasożytem powodującym toksoplazmozę, czyli chorobę, która może zaszkodzić rozwijającemu się dziecku, kobiety ciężarne i planujące ciążę nie powinny jeść surowych czy niedogotowanych jajek, mięsa i ryb.

Po rezygnacji z używek i zmianie diety zwróćcie uwagę na jakość i ilość Waszego wypoczynku – dobrze byłoby, żeby był to wypoczynek regularny, aktywny i najlepiej na świeżym powietrzu. Ważną częścią odpoczynku jest też sen, więc starajcie się spać ok. 8 godzin na dobę.

Przyszli rodzice powinni ograniczyć spożywanie jedzenia typu "fast food"

Przygotowanie do ciąży a zdrowe macierzyństwo

Bardzo ważnym elementem dobrego przygotowania do ciąży jest Twój, jako przyszłej mamy, prawidłowy stan zdrowia. Tutaj największe znaczenie ma wykrycie i wyleczenie lub ustabilizowanie wszelkich chorób mogących mieć wpływ zarówno na zajście w ciążę, jak i rozwój dziecka, np.:

W związku z tym dobrze byłoby, gdybyś udała się na wizytę, podczas której zostaną Ci zlecone podstawowe badania:  

  • cytologia (jeżeli nie była wykonana w ciągu ostatnich 6 miesięcy),
  • morfologia wraz z grupą krwi i czynnikiem Rh,
  • badanie ogólne moczu,
  • badania w kierunku toksoplazmozy i różyczki,
  • badania stężenia TSH i glukozy na czczo.

Poza tym będziesz miała możliwość porozmawiania o chorobach, na które chorowałaś lub chorujesz obecnie, o sposobach ich leczenia i o chorobach (szczególnie genetycznych), które występują w rodzinie Twojej i Twojego partnera.

Podczas wizyty nie zapomnij też powiedzieć o przebiegu wcześniejszych ciąż i porodów (jeżeli były), o miesiączkach, o stosowanej antykoncepcji oraz o zawodzie, stanowisku i warunkach pracy, a także poziomie Twojego stresu związanego z pracą zawodową i życiem. 

W czasie porady przedciążowej dowiesz się też  o konieczności suplementowania kwasu foliowego w odpowiedniej dawce (0,4 mg, 0,8 mg lub 5 mg na dobę), na co najmniej 12 tygodni przed planowanym zajściem w ciążę oraz przez cały okres ciąży i karmienia piersią. Ponadto przez cały ten czas powinnaś przyjmować witaminę D w dawce 2000 IU na dobę oraz jod w dawce 200 mikrogramów na dobę.

Przygotowując się do ciąży warto skonsultowac się z lekarzem

Podczas wizyty zostaniesz poinformowana, których leków powinnaś szczególnie unikać podczas starań o dziecko – są to np. retinoidy. Jeżeli chorujesz przewlekle, to o zamiarze zajścia w ciąże powinnaś poinformować „swojego” lekarza specjalistę, który tak dopasuje leczenie, aby nie zaszkodziło dziecku.

Szczepienia przed ciążą

Następną rzeczą, o której powinnaś pomyśleć, jest wykonanie zalecanych szczepień – pozwolą one na uniknięcie chorób zakaźnych i ich powikłań, które mogą być niebezpieczne nie tylko dla Ciebie, ale też dla Twojego dziecka.

  • Szczepienie przeciwko różyczce – w sytuacji, kiedy poziom Twoich przeciwciał przeciwko różyczce jest niski. Zachorowanie na różyczkę w czasie ciąży może doprowadzić do ciężkich uszkodzeń i wad rozwojowych dziecka, np. wad słuchu, wzroku i serca, problemów z rozwojem mowy, upośledzenie umysłowe czy deformację kości. Po tym szczepieniu powinnaś uniknąć zajścia w ciążę przez 1 miesiąc.
  • Szczepienie przeciwko wirusowemu zapaleniu wątroby typu B (WZW B) – zarażenie wirusem podczas ciąży może spowodować zakażenie dziecka, zarówno w trakcie życia płodowego jak i podczas porodu, i doprowadzić do marskości oraz raka wątroby. Poddać się temu szczepieniu możesz także podczas ciąży.
  • Szczepienie przeciwko ospie wietrznej – zachorowanie na ospę wietrzą w czasie ciąży grozi ciężkim przebiegiem i licznymi powikłaniami u Ciebie (np. ospowe zapalenie płuc), a poza tym zwiększa ryzyko poronienia i przedwczesnego porodu oraz może spowodować u dziecka blizny na skórze, deformacje kończyn, zanik kory mózgowej, opóźnienie umysłowe, a nawet śmierć. Po tym szczepieniu powinnaś uniknąć zajścia w ciążę przez 1 miesiąc.
  • Szczepienie przeciwko tężcowi, błonicy i krztuścowi – krztusiec u noworodków ma zazwyczaj bardzo ciężki przebieg i może prowadzić do niedotlenienia mózgu, powikłań neurologicznych, a nawet zgonu. Jeżeli zaszczepisz się przed ciążą, dajesz dziecku odporność poprzez przeciwciała przechodzące przez łożysko.
  • Szczepienie przeciwko grypie – zachorowanie na grypę w czasie ciąży stanowi czynnik ryzyka wystąpienia powikłań i zgonu w jej przebiegu. Poza tym zwiększa ryzyko poronienia, porodu przedwczesnego oraz wystąpienia zaburzeń neurologicznych i intelektualnych u dziecka. Poddać się temu szczepieniu możesz także już będąc w ciąży lub zaraz po porodzie – przeciwciała przechodzą przez łożysko i są wydzielane do mleka.

Przygotowanie do ciąży a zdrowe ojcostwo

Twoje zdrowie, jako przyszłego ojca, także jest istotnym elementem dobrego przygotowania do ciąży. Dobrze byłoby, żebyś zrobił badania na nosicielstwo wirusa HIV i zapalenia wątroby typu B – zakażenia te są niebezpieczne zarówno dla Twojej partnerki, jak i dla Waszego przyszłego dziecka.

Aby nie stać się źródłem zakażenia i nie przenieść infekcji na swoje maleńkie dziecko warto żebyś zaszczepił się przypominającą dawką szczepionki przeciwko krztuścowi oraz, jeżeli dotychczas nie chorowałeś i nie byłeś szczepiony, przeciwko ospie wietrznej.

Nie zapominaj też o corocznym szczepieniu przeciwko grypie. W ten pośredni sposób możesz odegrać znaczącą rolę w ochronie Twojego dziecka – bez tego jest ono prawie bezbronne, ponieważ w pierwszych miesiącach życia nie można go zaszczepić przeciwko tym chorobom.

Jak poprawić jakość nasienia

Chcąc zostać ojcem powinieneś zadbać o jak najlepszą jakość swojego nasienia. Jego jakość wpływa na płodność i wynika nie tylko z ilości plemników, ale też z ich ruchliwości, żywotności, budowy oraz składu wydzieliny, w której są zanurzone.

Przyszły ojciec powinien zadbać o jakość swojego nasienia

Negatywnie na jakość nasienia wpływa wiele czynników, przede wszystkim są to:

  • używki: nadużywanie alkoholu, palenie papierosów,
  • stosowanie sterydów anabolicznych,
  • nadmierny i długotrwały stres,
  • niedobory minerałów, głównie cynku,
  • złe lub niewystarczające leczenie chorób przewlekłych takich jak cukrzyca, otyłość, choroby tarczycy,
  • narażenie na substancje toksyczne, np. fenole, dioksyny czy pestycydy i promieniowanie jonizujące,
  • choroby przenoszone drogą płciową – rzeżączka, wirus HIV, chlamydia itp.,
  • noszenie zbyt obcisłej, nieprzewiewanej bielizny, przegrzewanie organizmu (upały, długie gorące kąpiele, sauna) i trzymanie laptopa i innych urządzeń elektronicznych na kolanach – przyczyniają się do przegrzewania jąder, a wysoka temperatura wpływa negatywnie na produkcję plemników,
  • siedzący tryb życia.

Dowiedz się więcej:

Styl życia kobiet w ciąży

http://www.h-ph.pl/pdf/hyg-2012/hyg-2012-4-412.pdf

Masaż u kobiet w okresie przygotowania do ciąży, w czasie ciąży i w połogu - sposoby wykonywania, wskazania i przeciwwskazania”

https://www.podyplomie.pl/publish/system/articles/pdfarticles/000/012/955/original/43-48.pdf

Być tatą. Wyniki badania polskich ojców

http://yadda.icm.edu.pl/yadda/element/bwmeta1.element.desklight-bb2c5705-7ed2-455b-a1e8-950c68980829

autor Maria Kornacka-Wojtaś
konsultacja merytoryczna dr n. med. Lidia Walczak, ginekolog
Data dodania 26.09.2017
Data ostatniej aktualizacji 21.03.2019