Jak przygotować się do ciąży?

Od czego zacząć przygotowanie do ciąży?

Na początku warto zadbać o zdrowy styl życia:

• rzucić palenie,
• zrezygnować z picia alkoholu,
• prowadzić aktywny tryb życia,
• zadbać o prawidłowe żywienie.

Alkohol nie tylko może powodować poronienia na początku ciąży i jest szkodliwy dla rozwijającego się dziecka, ale również negatywnie wpływa na płodność – zarówno kobiety, jak i mężczyzny. Badania pokazują, że nawet niewielka ilość alkoholu może rozregulować cykl hormonalny kobiety, a u mężczyzn alkohol może prowadzić do zaburzeń w metabolizmie witaminy A, która jest potrzebna do prawidłowej produkcji plemników.

Negatywnie na płodność wpływa również palenie papierosów – u mężczyzn może skutkować spadkiem jakości nasienia, a u kobiet zagęścić śluz szyjkowy, co niekorzystnie wpływa na ruchliwość plemników, i doprowadzić do niekorzystnych zmian w błonie śluzowej macicy, utrudniających zagnieżdżenie się zarodka.

Jak powinna wyglądać dieta przed ciążą?

W diecie warto unikać dużej ilości słodyczy i żywności wysoko przetworzonej, np. jedzenia typu „fast food”, słonych przekąsek czy dań gotowych. Zamiast tego zaleca się wybieranie produktów pełnowartościowych, dużo ryb, warzyw i owoców oraz dbanie o różnorodność i regularność posiłków – czyli jeść mniej więcej 5 razy dziennie.

Należy pamiętać, że ze względu na ryzyko zakażenia pasożytem powodującym toksoplazmozę, czyli chorobę, która może zaszkodzić rozwijającemu się dziecku, kobiety ciężarne i planujące ciążę nie powinny jeść surowych czy niedogotowanych jajek, mięsa i ryb.

Po rezygnacji z używek i zmianie diety warto zwrócić uwagę na jakość i ilość wypoczynku – dobrze byłoby, żeby był to wypoczynek regularny, aktywny i najlepiej na świeżym powietrzu. Ważną częścią odpoczynku jest też sen, więc zaleca się spać ok. 8 godzin na dobę.

Jakie badania wykonać przed ciążą?

Bardzo ważnym elementem dobrego przygotowania do ciąży jest prawidłowy stan zdrowia przyszłej mamy. Tutaj największe znaczenie ma wykrycie i wyleczenie lub ustabilizowanie wszelkich chorób mogących mieć wpływ zarówno na zajście w ciążę, jak i rozwój dziecka, np.:

• cukrzyca,
• nadciśnienie,
• niedoczynność tarczycy.

W związku z tym dobrze byłoby udać się na wizytę, podczas której mogą zostać zlecone podstawowe badania:

• cytologia, jeżeli nie była wykonana w ciągu ostatnich 6 miesięcy,
• morfologia wraz z grupą krwi i czynnikiem Rh,
• badanie ogólne moczu,
• badania w kierunku toksoplazmozy i różyczki,
• badania stężenia TSH i glukozy na czczo.

Poza tym podczas wizyty można porozmawiać o chorobach, na które kobieta chorowała lub choruje obecnie, o sposobach ich leczenia i o chorobach, szczególnie genetycznych, które występują w rodzinie kobiety i jej partnera.

Podczas wizyty warto też powiedzieć o przebiegu wcześniejszych ciąż i porodów, jeżeli były, o miesiączkach, o stosowanej antykoncepcji oraz o zawodzie, stanowisku i warunkach pracy, a także poziomie stresu związanego z pracą zawodową i życiem.

Suplementy przed ciążą

W czasie porady przedciążowej można dowiedzieć się też o konieczności suplementowania kwasu foliowego w odpowiedniej dawce: 0,4 mg, 0,8 mg lub 5 mg na dobę, na co najmniej 12 tygodni przed planowanym zajściem w ciążę oraz przez cały okres ciąży i karmienia piersią.

Ponadto przez cały ten czas zaleca się przyjmowanie witaminy D w dawce 2000 IU na dobę oraz jodu w dawce 200 mikrogramów na dobę.

Podczas wizyty pacjentka zostanie poinformowana, których leków należy szczególnie unikać podczas starań o dziecko – są to np. retinoidy. Jeżeli występują choroby przewlekłe, to o zamiarze zajścia w ciążę należy poinformować lekarza specjalistę, który tak dopasuje leczenie, aby nie zaszkodziło dziecku.

Szczepienia przed ciążą

Następną rzeczą, o której warto pomyśleć, jest wykonanie zalecanych szczepień – pozwolą one na uniknięcie chorób zakaźnych i ich powikłań, które mogą być niebezpieczne nie tylko dla kobiety, ale też dla dziecka.

• Szczepienie przeciwko różyczce - w sytuacji, kiedy poziom przeciwciał przeciwko różyczce jest niski zachorowanie na różyczkę w czasie ciąży może doprowadzić do ciężkich uszkodzeń i wad rozwojowych dziecka, np. wad słuchu, wzroku i serca, problemów z rozwojem mowy, upośledzenie umysłowe czy deformację kości. Po tym szczepieniu należy unikać zajścia w ciążę przez 1 miesiąc.
• Szczepienie przeciwko wirusowemu zapaleniu wątroby typu B - zarażenie wirusem WZW B podczas ciąży może spowodować zakażenie dziecka, zarówno w trakcie życia płodowego jak i podczas porodu, i doprowadzić do marskości oraz raka wątroby. Szczepienie można wykonać także podczas ciąży.
• Szczepienie przeciwko ospie wietrznej - zachorowanie na ospę wietrzną w czasie ciąży grozi ciężkim przebiegiem i licznymi powikłaniami u kobiety ciężarnej, np. ospowe zapalenie płuc, a poza tym zwiększa ryzyko poronienia i przedwczesnego porodu oraz może spowodować u dziecka blizny na skórze, deformacje kończyn, zanik kory mózgowej, opóźnienie umysłowe, a nawet śmierć. Po tym szczepieniu powinno unikać się zajścia w ciążę przez 1 miesiąc.
• Szczepienie przeciwko tężcowi, błonicy i krztuścowi - krztusiec u noworodków ma zazwyczaj bardzo ciężki przebieg i może prowadzić do niedotlenienia mózgu, powikłań neurologicznych, a nawet zgonu. Szczepienie przed ciążą daje dziecku odporność poprzez przeciwciała przechodzące przez łożysko.
• Szczepienie przeciwko grypie - zachorowanie na grypę w czasie ciąży stanowi czynnik ryzyka wystąpienia powikłań i zgonu w jej przebiegu. Poza tym zwiększa ryzyko poronienia, porodu przedwczesnego oraz wystąpienia zaburzeń neurologicznych i intelektualnych u dziecka. Szczepienie można wykonać także już w ciąży lub zaraz po porodzie – przeciwciała przechodzą przez łożysko i są wydzielane do mleka.

Jak mężczyzna powinien przygotować się do ciąży?

Zdrowie przyszłego ojca także jest istotnym elementem dobrego przygotowania do ciąży. Dobrze byłoby wykonać badania na nosicielstwo wirusa HIV i zapalenia wątroby typu B – zakażenia te są niebezpieczne zarówno dla partnerki, jak i dla przyszłego dziecka.

Aby nie stać się źródłem zakażenia i nie przenieść infekcji na dziecko, warto zaszczepić się przypominającą dawką szczepionki przeciwko krztuścowi oraz, jeżeli dotychczas nie występowało zachorowanie ani szczepienie, przeciwko ospie wietrznej.

Warto też pamiętać o corocznym szczepieniu przeciwko grypie. W ten pośredni sposób przyszły ojciec może odegrać znaczącą rolę w ochronie dziecka – bez tego jest ono prawie bezbronne, ponieważ w pierwszych miesiącach życia nie można go zaszczepić przeciwko tym chorobom. 

Jak poprawić jakość nasienia?

Przy planowaniu ojcostwa warto zadbać o jak najlepszą jakość nasienia. Jego jakość wpływa na płodność i wynika nie tylko z ilości plemników, ale też z ich ruchliwości, żywotności, budowy oraz składu wydzieliny, w której są zanurzone.

Negatywnie na jakość nasienia wpływa wiele czynników, przede wszystkim są to:

• używki: nadużywanie alkoholu, palenie papierosów,
• stosowanie sterydów anabolicznych,
• nadmierny i długotrwały stres,
• niedobory minerałów, głównie cynku,
• złe lub niewystarczające leczenie chorób przewlekłych takich jak cukrzyca, otyłość, choroby tarczycy,
• narażenie na substancje toksyczne, np. fenole, dioksyny czy pestycydy i promieniowanie jonizujące,
• choroby przenoszone drogą płciową – rzeżączka, wirus HIV, chlamydia itp.,
• noszenie zbyt obcisłej, nieprzewiewanej bielizny, przegrzewanie organizmu: upały, długie gorące kąpiele, sauna,
• trzymanie laptopa i innych urządzeń elektronicznych na kolanach – przyczyniają się do przegrzewania jąder, a wysoka temperatura wpływa negatywnie na produkcję plemników,
• siedzący tryb życia.

Powiązane tematy: 

• Rozszerzone badanie nasienia
• Przeciwciała przeciwplemnikowe - ASA
• Poród - fazy porodu