Wirus hMPV – najważniejsze informacje. Czy grozi nam kolejna pandemia?

Co to jest metapneumowirus?

Ludzki metapneumowirus (hMPV, ang. Human Metapneumovirus) jest otoczkowym RNA wirusem i stanowi jedną z głównych przyczyn infekcji górnych i dolnych dróg oddechowych.

Podobnie jak syncytialny wirus oddechowy (RSV), należy on do rodziny Pneumoviridae. Po raz pierwszy został wyizolowany w 2001 r. w Holandii z wydzieliny dróg oddechowych dzieci, jednak przypuszcza się, że może on krążyć w środowisku od co najmniej 60 lat. 

Przyczyny wzrostu zachorowań metapneumowirusem w Chinach

Infekcje hMPV występują na całym świecie. Podobnie jak w przypadku grypy i RSV, znaczne zwiększenie zakażeń obserwuje się późną zimą i wczesną wiosną.

Obecny wzrost liczby przypadków ludzkiego metapneumowirusa w Chinach jest związany z sezonowymi trendami i nie powinien wzbudzać niepokoju. 

Podobną sytuację obserwowano w poprzednich latach. Przestrzeganie zasad higieny oraz ograniczenie kontaktu z chorymi może znacznie zminimalizować szerzenie się zakażenia.

Czy metapneumowirus może wywołać pandemię?

Mimo wzrostu zakażeń hMPV w Chinach, ekspert, wirusolog dr hab. n. med. Tomasz Dzieciątkowski w rozmowie z PAP, podkreśla i uspokaja, że metapneumowirusy są znane od lat i nie stanowią nowego zagrożenia.

Zdaniem eksperta hMPV krąży w populacji od co najmniej 2001 roku i nie wykazuje cech wirusa pandemicznego. Wzrost zakażeń jest charakterystyczny dla sezonu zimowego i nie powinien prowadzić do paniki.

Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) monitoruje sytuację, jednak obecnie nie uznaje jej za kryzysową. Rzecznicy WHO zauważają, że wzrost infekcji dróg oddechowych w tym okresie roku jest normalny i nie wskazuje na zagrożenie podobne do COVID-19, jak podaje: 

Na podstawie danych opublikowanych przez Chiny, obejmujących okres do 29 grudnia 2024 r., ostre infekcje układu oddechowego wzrosły w ostatnich tygodniach, a wykrywanie sezonowej grypy, rinowirusa, RSV i hMPV, szczególnie w północnych prowincjach Chin, również wzrosło. Obserwowany wzrost liczby wykrywanych patogenów układu oddechowego mieści się w zakresie oczekiwanym o tej porze roku podczas zimy na półkuli północnej.

Jak dochodzi do zakażenia metapneumowirusem?

Do zakażenia najczęściej dochodzi drogą kropelkową (kaszel, kichanie), a także przez bezpośredni kontakt z wydzielinami osoby zakażonej lub skażonymi powierzchniami. Podobnie jak przy innych wirusowych zakażeniach dróg oddechowych w trakcie sezonu infekcyjnego, osoby przebywające w zatłoczonych miejscach, takie jak szkoły, przedszkola, centra handlowe, środki transportu publicznego są bardziej narażone na zakażenie.

• Przeczytaj także: Nowa fala zakażeń COVID-19 w 2025. Dominujące objawy i zalecenia

Czy metapneumowirus jest groźny dla dzieci?

Zwykle w tej grupie wiekowej zakażenie ma łagodny charakter i w porównaniu do infekcji RSV, zdecydowanie rzadziej wymaga hospitalizacji. Do rozwoju poważnych powikłań zdrowotnych bardziej narażone są dzieci z chorobami współistniejącymi. Badania sugerują, że zakażenie hMPV może nasilać objawy astmy oskrzelowej. 

Objawy zakażenia metapneumowirusem

Szacuje się, że okres inkubacji wirusa wynosi średnio 5-9 (3-6 dni). U osób dorosłych infekcja często ma przebieg bezobjawowy lub skąpoobjawowy. 

Najczęstsze objawy zakażenia hMPV to:

• gorączka,
• katar,
• kaszel,
• ból gardła.

Rzadsze objawy:

• zapalenie spojówek,
• świszczący oddech,
• zapalenie ucha środkowego.

Do poważniejszych powikłań zalicza się m.in.:

• zapalenie oskrzeli,
• zapalenie oskrzelików,
• zapalenie płuc, 

U osób w wieku starszym, a także u pacjentów z chorobami płuc czy układu krążenia oraz z obniżoną odpornością zakażenie może mieć ciężki przebieg i prowadzić m.in. do niewydolności oddechowej.  

Jak diagnozuje się zakażenie metapneumowirusem (HMPV)?

Najbardziej czułą i powszechnie stosowaną metodą diagnostyki zakażenia hMPV jest reakcja łańcuchowa polimerazy z odwrotną transkryptazą (RT-PCR). Nie jest to jednak badanie wykonywane rutynowo. 

Pomocne w diagnostyce zakażeń mogą być również: 

• szybkie testy płytkowe do jakościowego wykrywania wirusa na podstawie wymazu z gardła, nosa lub nosogardzieli.

Wyłącznie na podstawie objawów klinicznych nie ma możliwości odróżnienia zakażenia ludzkim metapneumowirusem od innych infekcji wirusowych, takich jak RSV. 

Należy podejrzewać zakażenie hMPV w przypadku ostrej choroby dróg oddechowych w późnych miesiącach zimowych lub wczesnych wiosennych. 

Jak leczyć zakażenie metapneumowirusem?

Ze względu na fakt, że większość zakażeń hMPV przebiega łagodnie, leczenie ma zwykle charakter wspomagający i polega m.in. na przyjmowaniu leków przeciwgorączkowych czy zmniejszających przekrwienie błony śluzowej nosa. Pomocne mogą być również inhalacje.

Tak jak w przypadku innych sezonowych infekcji wirusowych (np. RSV), w tracie trwania zakażenia zalecany jest odpoczynek oraz zadbanie o odpowiednie nawodnienie organizmu. 

W cięższych przypadkach, np. w przebiegu zapalenia płuc, konieczna może być hospitalizacja.

Czy istnieje szczepionka na metapneumowirus?

Obecnie nie istnieje szczepionka przeciwko metapneumowirusowi.

Jak zapobiegać zakażeniom HMPV?

Aby zminimalizować rozprzestrzenianie się wirusa zaleca się: 

•  unikanie bliskiego kontaktu z chorymi,
• częste mycie rąk,
• stosowanie maseczek ochronnych w przypadku przebywania w większych skupiskach ludzkich,
• unikać kontaktu z potencjalnie zanieczyszczonymi powierzchniami, zwłaszcza w miejscach publicznych (np. klamki, zabawki).

Osoby, u których występują objawy powinny zakrywać usta i nos podczas kaszlu i kichania, przestrzegać zasad higieny oraz pozostać w domu do momentu ustąpienia dolegliwości. 
Okres nasilenia zachorowań spowodowanych wirusami dróg oddechowych jest podobny, dlatego może dojść do zakażeń mieszanych, m.in. RSV i hMPV. Koinfekcje są szczególne niebezpieczne dla osób z grup ryzyka.

Zaobserwowano, że zakażenia hMPV i RSV powodują 10-krotnie wyższe ryzyko hospitalizacji dzieci na oddziale intensywnej terapii i podłączenia do wspomaganego oddychania niż zakażenie wywołane jednym czynnikiem etiologicznym.

Źródło:

1. Haas LE, Thijsen SF, van Elden L, Heemstra KA. Ludzki metapneumowirus u dorosłych. Wirusy. 2013, 8 stycznia; 5(1):87-110. doi: 10.3390/v5010087. PMID: 23299785; PMCID: PMC3564111.
2. Panasik A., Pancer K. Zakażenia metapneumowirusem człowieka (hMPV) u małych dzieci. PRZEGL EPIDEMIOL 2009; 63: 371 – 376. 
3. About Human Metapneumovirus | Human Metapneumovirus | CDC (dostęp z dnia: 08.01.2024).
4. Human metapneumovirus infections - UpToDate (dostęp z dnia 08.01.2024). 
5. https://www.who.int/emergencies/disease-outbreak-news/item/2025-DON550 (dostęp z dnia 09.01.2024)