Medicover
Co to jest pryszczyca - charakterystyka choroby
Pryszczyca, inaczej zaraza pyska i racic (FMD, z ang. foot and mouth disease), to bardzo zaraźliwa i ciężka choroba ssaków parzystokopytnych (zarówno domowych, czyli bydła, owiec, kóz i świń, jak i dzikich (np. saren i jeleni) wywoływana przez wirus z rodziny Picornaviridae. Obecnie uważana za najgroźniejszą chorobę zwierząt.
Jest chorobą zwalczaną z urzędu. Ze względu na szybkość szerzenia się, a także duże straty ekonomiczne, wszystkie zwierzęta chore, podejrzane o zakażenie poddaje się likwidacji.
Aktualna sytuacja w Polsce (maj 2025)
Obecnie (stan na 04.05.2025 r.) Polska jest uznawana za kraj wolny od pryszczycy. Ostatni potwierdzony przypadek tej choroby u zwierząt odnotowano w 1971 r. |
Czy pryszczyca może przenieść się na człowieka?
W przeciwieństwie do zwierząt, podatność gatunkowa człowieka jest niska, pojedyncze zachorowania u ludzi były sporadyczne i zwykle miały charakter łagodny.
Osoby pracujące w gospodarstwach rolnych powinny jednak zachować ostrożność, przestrzegać zasad higieny oraz unikać kontaktu z chorymi zwierzętami.
Ostatni przypadek u człowieka zgłoszony w Wielkiej Brytanii odnotowano w 1966 roku.
Jak dochodzi do zakażenia?
Zakażone i chore na pryszczycę zwierzęta wydalają wirus z wydychanym powietrzem, wydzielinami oraz wydalinami.
Człowiek może zarazić się pryszczycą poprzez:
- bezpośredni kontakt z chorym zwierzęciem.
- spożycie surowego, skażonego patogenem mięsa,
- spożycie zawierającego wirusy niepasteryzowanego mleka i niepasteryzowanych przetworów mlecznych.
Kto jest najbardziej narażony?
Na zachorowanie są narażeni np.:
- lekarze weterynarii,
- pracownicy gospodarstw rolnych, ubojni, zakładów zajmujących się obróbką skór i wełny,
- personel laboratoriów pracujący z wirusem.
Ryzyko przeniesienia pryszczycy na osoby odwiedzające obszary dotknięte tą chorobą jest niezwykle niskie, jeśli unika się spożywania niepasteryzowanego mleka, produktów mlecznych lub nieprzetworzonego mięsa od zakażonych zwierząt i bezpośredniego kontaktu z takimi zwierzętami. Nie zgłoszono żadnego przypadku przeniesienia choroby z osoby na osobę u ludzi.
Objawy pryszczycy u ludzi
Okres wylęgania się u ludzi wynosi 2–12, najczęściej 3–4 dni. Choroba nie powoduje powikłań ani zgonów.
W przebiegu choroby u ludzi mogą pojawić się:
- suchość w jamie ustnej,
- uczucie ogólnego niedomagania,
- stan podgorączkowy.
Po 1–2 dniach pojawiają się:
- mniej lub bardziej liczne pęcherzyki na błonie śluzowej jamy ustnej oraz na skórze dłoni i stóp,
- ból gardła,
- ból głowy.
Może się zdarzyć nietypowy przebieg z goryczką i zapaleniem spojówek.
Pryszczyca a choroba bostońska – jak je odróżnić?
Objawy pryszczycy mogą być mylone z objawami tzw. choroby bostońskiej (właściwie HFMD, ang. hand, foot-and-mouth disease, czyli choroby dłoni, stóp i jamy ustnej). Objawy ustępują samoistnie, infekcja zwykle kończy się wyzdrowieniem w ciągu 8–14 dni.
Leczenie pryszczycy – co robić w razie zakażenia?
Leczenie polega na łagodzeniu objawów i obejmuje:
- płukanie jamy ustnej łagodnymi środkami odkażającymi,
- pędzlowanie zmian skórnych,
- płynną, płynno-papkowatą łagodną dietę, bez kwaśnych dodatków i ostrych przypraw.
Zapobieganie zakażeniu – najważniejsze zasady
Zaleca się unikania odwiedzania gospodarstw na obszarach dotkniętych pryszczycą oraz rygorystyczne przestrzeganie zasad higieny osobistej podczas kontaktu ze zwierzętami hodowlanymi oraz surowymi produktami pochodzenia zwierzęcego.
Źródło:
https://www.gov.pl/web/rolnictwo/pryszczyca
https://www.gov.pl/web/psse-kielce/pryszczyca-fmd
https://www.gov.pl/web/rolnictwo/pryszczyca---aktualizacja-komunikatu-mrirw-na-4-maja-2025-r
https://www.gov.pl/web/arimr/pryszczyca---aktualizacja-komunikatu-mrirw-na-27-kwietnia-2025-r
https://www.gov.pl/web/rolnictwo/pryszczyca--aktualizacja-komunikatu-mrirw-na-24-kwietnia-2025-r
https://infekcje.mp.pl/wiadomosci/371362,komunikat-gis-ws-pryszczycy
https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC1119772/
Prezentowanych informacji o charakterze medycznym nie należy traktować jako wytycznych postępowania medycznego w stosunku do każdego pacjenta. O postępowaniu medycznym, w tym o zakresie i częstotliwości badań diagnostycznych i/lub procedur terapeutycznych decyduje lekarz indywidualnie, zgodnie ze wskazaniami medycznymi, które ustala po zapoznaniu się ze stanem pacjenta. Lekarz podejmuje decyzję w porozumieniu z pacjentem. W przypadku chęci realizacji badań nieobjętych wskazaniami lekarskimi, pacjent ma możliwość ich odpłatnego wykonania. Należy potwierdzić przy zakupie badania szczegóły do jego przygotowania. |
