Choroby i dolegliwości

Odra - objawy, przyczyny, leczenie

Odra to bardzo zaraźliwa, ciężka choroba wirusowa o ostrym przebiegu. Występuje najczęściej w wieku dziecięcym. Odra objawia się gorączką, wysypką i stanem zapalnym błon śluzowych.

Odra

Epidemiologia: kto choruje na odrę?

Większość zachorowań dotyczy dzieci do 15. roku życia, ale na zachorowanie wrażliwy jest każdy człowiek, niezależnie od wieku – jeżeli wcześniej nie był chory lub nie był szczepiony. Noworodki i niemowlęta mają przeciwciała matczyne, które zanikają po szóstym miesiącu życia.

W Polsce w 1974 r., czyli przed wprowadzeniem szczepień, na odrę chorowało od 120 do 200 tys. osób rocznie, z czego 100-300 osób umierało. Obecnie, dzięki masowym szczepieniom i wysokiemu odsetkowi zaszczepionych osób, Polska jest krajem o niskim współczynniku zachorowań. Choroba powinna jednak pozostawać pod kontrolą, dlatego każde zachorowanie na odrę musi być zgłoszone do Państwowej Inspekcji Sanitarnej, nazywanej potocznie sanepidem.

W 2014 roku w Polsce zgłoszono 110 zachorowań na odrę. W ostatnich latach liczba zachorowań na tę chorobę wzrasta, ponieważ coraz więcej rodziców rezygnuje ze szczepienia swoich dzieci. Nie korzystają oni z bezpiecznej i skutecznej szczepionki, której niedobór w krajach rozwijających się powoduje to, iż odra nadal pozostaje jedną z głównych przyczyn zgonów dzieci do lat pięciu. W 2013 roku z powodu odry zmarło na świecie 145 700 osób.

Objawy odry

Odra przebiega z czterema, następującymi po sobie, okresami występowania objawów:

  1. Okres wylęgania trwa średnio 10 dni i najczęściej przebiega bezobjawowo.
  2. Okres zwiastunów trwa 3-4 dni i pojawiają się wtedy pierwsze objawy infekcji:
    • gorączka
    • zapalenie spojówek
    • światłowstręt
    • katar
    • suchy kaszel
    • objawem charakterystycznym dla odry są plamki Koplika – liczne szarobiałe grudki, które pojawiają się na błonie śluzowej policzków, w pobliżu zębów trzonowych i przedtrzonowych. Plamki pojawiają się na 1-2 dni przed pojawieniem się wysypki i znikają w ciągu 1-2 dni po jej wystąpieniu.
  3. Okres wysypkowy – wysypka występuje z reguły po 14 dniach od zakażenia. Na początku pojawia się za uszami i na twarzy, potem przechodzi na tułów i kończyny. Zmiany mają charakter grudkowo-plamisty i najpierw są ciemnoróżowe, a później ciemnieją, stają się ceglaste, zlewają się ze sobą i pokrywają całe ciało. Po 3-4 dniach wysypka ustępuje w tej samej kolejności, w jakiej się pojawiała, pozostawiając brunatne przebarwienia, które z czasem ulegają złuszczeniu.
  4. Okres zdrowienia – wraz z ustępowaniem wysypki, spada gorączka i stan chorego poprawia się. Na skórze twarzy i tułowia występuje drobne złuszczanie. Chory zakaża inne osoby jeszcze przed wystąpieniem wysypki – bo od początku wystąpienia objawów zwiastunowych – aż do 3-5 dni po jej wystąpieniu. Wirus jest wrażliwy na promieniowanie UV i wysoką temperaturę, a w powietrzu oraz na przedmiotach pozostaje zakaźny do 2 godz.

Przyczyny odry

Odrę wywołuje wirus odry należący do rodzaju Morbilivirus z rodziny Paramyxoviridae. Jedynym źródłem zakażenia jest nosiciel wirusa, czyli chora osoba. Wirus szerzy się drogą kropelkową oraz przez bezpośredni kontakt z wydzieliną jamy nosowo-gardłowej – katarem i śliną. Wrotami zakażenia są błony śluzowe nosa i jamy ustnej oraz spojówki.

Odra - wysypka zaczyna się po ok. 14 dniach od zakażenia. Fot. Centers for Disease Control and Prevention's Public Health Image Library (PHIL), domena publiczna.

autor lek. med. Agnieszka Motyl, epidemiolog, lekarz medycyny podróży
Data dodania 07.09.2017