Kamica moczowa (kamienie)

Kamica moczowa dotyczy pół miliona ludzi, którzy co roku trafiają z tą przypadłością na pogotowie. W większości przypadków, kamienie przechodzą przez organizm w sposób naturalny, ale niektóre kamienie mogą spowodować komplikacje i wymagać leczenia chirurgicznego. Kamień jest twardą masą zbudowaną z kryształów będących składowymi moczu. Powstaje wewnątrz dróg moczowych w dowolnym ich odcinku. Można go znaleźć w nerce lub moczowodzie.

Kamica moczowa występuje u 1-2% populacji, częściej chorują mężczyźni, zwykle między 30. a 50. rokiem życia. Powstaje na skutek wytrącania się związków chemicznych stanowiących prawidłowe lub patologiczne składniki obecne w moczu. Powstawanie i powiększanie się złogów przyspiesza także niekorzystny odczyn moczu (zbyt kwaśny lub zasadowy) oraz niedobór w moczu substancji przeciwdziałających kamicy.

Kamienie mogą mieć różną budowę, niezależnie jednak od niej mogą lokalizować się na wszystkich „piętrach” układu moczowego, znajdujemy je w nerkach, moczowodach, pęcherzu moczowym i cewce moczowej. Przez pewien czas choroba może przebiegać skąpo objawowo lub całkowicie bezobjawowo. Zwykle bardzo drobne złogi są wydalane całkowicie nieświadomie. Często pierwszym objawem kamicy moczowej jest napad kolki nerkowej, czyli ostry ból o charakterze falowym w okolicy lędźwiowej, czasem promieniujący do pachwiny, warg sromowych lub jąder, często towarzyszą mu nudności lub wymioty, dyskomfort w jamie brzusznej, czasami obserwuje się krwiomocz i objawy dysuryczne (uczucie parcia na mocz). Gdy kolce nerkowej towarzyszą objawy ogólne: osłabienie, uczucie rozbicia, zakażenie dróg moczowych i podwyższona temperatura ciała, konieczna jest bezzwłoczna konsultacja urologa, a nawet leczenie szpitalne. Podstawowe znaczenie w trakcie napadu kolki ma podanie leków przeciwbólowych i rozkurczowych. W łagodzeniu objawów pomaga też nawodnienie lub ciepła kąpiel.

Pierwszym krokiem diagnostycznym jest wykonanie USG i RTG przeglądowego jamy brzusznej, badania te z duża precyzją uwidaczniają wszelkie złogi i utrudnienia odpływu moczu w obrębie dróg moczowych. Niekiedy konieczne jest wykonanie urografii czy tomografii komputerowej. Bezpośrednim celem leczenia jest usunięcie złogu (kamienia). Często dochodzi do spontanicznego wydalenia złogu poprzez drogi moczowe (około 2/3 chorych), zwykle w wypadku kamieni niewielkich rozmiarów, tj. do 7 mm średnicy.

Metody lecznicze wykorzystywane w leczeniu kamicy moczowej:

  • Litotrypsja pozaustrojowa - polega na wykorzystaniu urządzeń generujących pozaustrojowo w środowisku płynnym fale mechaniczne prowadzące do rozkruszenia złogów i wydalenia ich drogą naturalną. Zabieg nie jest specjalnie bolesny i nie wymaga znieczulenia w związku z czym wykonywany jest ambulatoryjnie i nie wiąże się z pobytem szpitalnym.
  • Metody endoskopowe:
    • Ureterorenoskopia (ang. URSL) – zabieg z użyciem specjalnego endoskopu, który zostaje wprowadzony przez cewkę moczową do pęcherza moczowego i moczowodu, a w razie potrzeby, nawet do wnętrza nerki. Tą metodą można usuwać niewielkie złogi w całości, a większe rozkruszać przy użyciu lasera, ewakuując  następnie pozostałe fragmenty. Stosowana głownie w przypadku kamicy moczowodowej. Jest wykonywana w znieczuleniu przewodowym lub ogólnym, zwykle wiąże się z 1-2 dniowym pobytem szpitalnym w zależności od rozległości zabiegu.
    • Przezskórna nefrolitotrypsja (ang. PCNL) – za pomocą nefroskopu wprowadzonego po nacięciu skóry pleców bezpośrednio do układu kielichowo-miedniczkowego usuwa się złogi w całości lub po rozkruszeniu. Pozwala usuwać nawet duże, odlewowe złogi z układu kielichowo - miedniczkowego nerki i podmiedniczkowego odcinka moczowodu. Zabieg wykonujemy w znieczuleniu przewodowym lub ogólnym, zwykle wiąże się z 1-2 dniowym pobytem szpitalnym w zależności od rozległości zabiegu.
    • Cystolitotrypsja – endoskopowa metoda usuwania złogów z pęcherza moczowego i cewki moczowej. Przy użyciu optycznego litotryptora rozkawałkowuje się złogi a fragmenty wypłukuje.

Zabiegi operacyjne przy leczeniu kamicy moczowej:

Są to klasyczne lub laparoskopowe zabiegi chirurgiczne z otwarciem jam ciała; tego typu leczenie stosuje się głównie u chorych, u których zawiodły metody endoskopowe, lub wymagających jednoczasowej korekty wad anatomicznych układu moczowego a także w przypadku dużych złogów, które nie kwalifikowały się do leczenia endoskopowego.

Kamica moczowa jest choroba nawrotową, szacuje się , że u około 30% chorych w ciągu 5 lat, a u 50% w ciągu 10 lat dojdzie do powstania nowych złogów. Podstawowe znaczenie dla wdrożenia skutecznego postępowania prewencyjnego ma analiza składu kamienia oraz ocena metaboliczna, polegająca na sprawdzeniu diety oraz wykonaniu badań moczu i surowicy krwi w celu wykrycia czynników prowadzących do powstawania złogów w drogach moczowych. Do nawrotów kamicy moczowej usposabiają choroby jelit z zaburzeniami wchłaniania, zakażenia dróg moczowych, niektóre leki, ale przede wszystkim zbyt mała podaż płynów w codziennej diecie. Wszyscy chorzy po operacyjnym (endoskopowym klasycznym) leczeniu kamicy moczowej pozostają w stałej opiece urologicznej i w razie potrzeby poddawani są leczeniu.

ESWL, PCNL i część procedur URSL wykonywana jest przez ośrodki współpracujące ze Szpitalem Medicover. Decyzję o możliwości leczenia w konkretnym ośrodku, podejmuje lekarz podczas wizyty kwalifikacyjnej, na podstawie dokumentacji medycznej pacjenta.  Kwalifikacje do zabiegów przeprowadza  dr Piotr Dzigowski w Szpitalnym Centrum Konsultacyjnym,  wizyta trwa 20 min., koszt wizyty 190 pln.