Profilaktyka wad zgryzu to coś, o czym często nie myśli się, kiedy dzieci są małe. Tymczasem powinno się o nią dbać już w okresie niemowlęcym malucha. W ten sposób można uchronić dziecko przed negatywnymi konsekwencjami czy koniecznością korygowania wad w późniejszym wieku. Na co należy zwracać uwagę? 

Profilaktyka ortodontyczna niemowląt 

Wydawałoby się, że jeśli nie ma mowy o zębach, to nie będzie miała zastosowania profilaktyka ortodontyczna. Nic bardziej mylnego. Już w wieku niemowlęcym należy dbać o prawidłowe ułożenie dziecka do snu. Najlepszy będzie płaski, niezbyt miękki materac oraz nie za wysoka poduszka, która sprawia, że głowa jest lekko pochylona do przodu. Odpowiednie ułożenie poduszki wymusza optymalną pozycję układu szczęka-żuchwa, dzięki czemu obniżone jest napięcie mięśni twarzy, a usta w czasie snu pozostają zamknięte. Ułatwione jest również oddychanie. 

Znaczenie ma także odpowiedni sposób karmienia niemowląt. Niezależnie od tego, czy karmienie odbywa się w sposób naturalny czy z użyciem chociażby butelki, warto pamiętać o tym, że głowa i tułów zawsze powinny się znajdować w pozycji pionowej. Ma to znaczenie nie tylko dla przebiegu procesu przełykania i oddychania, ale również dla rozwoju żuchwy. Przy karmieniu z użyciem butelki należy też zwracać uwagę na to, by trzymać ją pod odpowiednim kątem (ok. 45 stopni) oraz nie dociskać jej za mocno. Nie mniej ważny jest rozmiar i kształt smoczka do butelki. 

Czy ssanie smoczka przyczynia się do powstawania wad zgryzu u dzieci? Oczywiście wiele zależy od tego, jaki to smoczek oraz jak często maluch z niego korzysta. Generalnie jednak nie zaleca się podawania dzieciom smoczków w celu uspokojenia. Mogą one predysponować do powstania wad zgryzu takich jak np. tyłozgryz czy wypchnięcie zębów siecznych. Z podobnych powodów należy też dbać o to, by dziecko nie miało nawyku ssania kciuka. Zgryz otwarty, zwężenie szczęki czy wychylenie żuchwy to tylko niektóre z wad, które mogą być jego konsekwencją. 

Zapobieganie wadom zgryzu u dzieci 

80% wad zgryzu to wady nabyte, czyli te, na które pacjent ma wpływ lub często nawet sam przyczynia się do ich powstawania. O to, by się nie rozwijały, należy dbać już od najmłodszych lat. I tak jak niemowlęta nie powinny ssać palców czy smoczka, tak dzieci podobnie – warto dbać np. o to, by nie trzymały w ustach i nie gryzły różnych przedmiotów. Istotne jest też, by oddychać przez nos, a nie usta. 

Coraz częściej problemem u maluchów jest zgrzytanie zębami (bruksizm). Zbyt mocne i częste zaciskanie zębów prowadzi do ich ścierania, wywiera też ciągły nacisk na mięśnie twarzy i stawy skroniowo-żuchwowe. Jeśli dziecko ma problem ze zgrzytaniem zębami, należy zgłosić się z nim do dentysty, by znaleźć rozwiązanie. Leczenie zębów mlecznych z próchnicy to nie wszystko – czasami problemem może być właśnie zbyt mocne zaciskanie szczęk. 

Leczenie wad zgryzu u dzieci – jak wygląda? 

W przypadku małych pacjentów do profilaktyki i leczenia wad zgryzu służą zwykle ruchome aparaty ortodontyczne, stosuje się również różnego rodzaju ćwiczenia mięśniowe oraz po prostu zwraca się uwagę na prawidłowe nawyki. Należy podkreślić, że w wieku dziecięcym z reguły łatwiej i szybciej można wyeliminować pojawiające się wady zgryzu. Jest to spowodowane większą podatnością dziecięcej szczęki na leczenie. Jednak zazwyczaj aparaty zakłada się dopiero większym dzieciom, w przypadku kilkulatków zaleca się to jedynie przy bardzo uciążliwych i widocznych wadach. Leczenie ortodontyczne wymaga cierpliwości i wytrwałości, której nie sposób wymagać na takim samym poziomie od malucha, jak od nastolatka. 

Profilaktyka wad zgryzu u dzieci – dlaczego warto? 

Wady zgryzu mają wpływ nie tylko na wygląd uśmiechu – chociaż na ten aspekt zwraca się zwykle największą uwagę. Kwestie estetyczne wiążą się zaś z pewnością siebie i śmiałością – dla dziecka ma to ogromne znaczenie. Uzębienie z wadami zgryzu to jednak również innego rodzaju konsekwencje – czasami problemy z prawidłową wymową, czasami z przeżuwaniem, zdarza się, że także takie powodujące dolegliwości bólowe. Warto zapobiegać ich powstawaniu od najmłodszych lat. Podstawą ku temu są prawidłowe nawyki, regularne konsultacje ze stomatologiem dziecięcym oraz właściwa higiena jamy ustnej. Dziecko kiedyś za taką dbałość swoim rodzicom podziękuje – co do tego nie ma wątpliwości.


Konsultacja merytoryczna artykułu: lek. dent. Konrad Telecki