Zespół Aspergera - zaburzenie ze spektrum autyzmu (ASD)

Choć Zespół Aspergera jest zaburzeniem z tego samego spektrum co autyzm, to nie każdy miał okazję spotkać się z tym, jeszcze do niedawna odrębnie wyszczególnionym, pojęciem. Przypadłość pierwszy raz opisał austriacki lekarz pediatra i psychiatra Hans Asperger. Było to dość niedawno jak na realia naukowe, bo w 1944 roku.
Zespół Aspergera obejmuje przede wszystkim upośledzenie umiejętności społecznych

Co to jest Zespół Aspergera?

Hans Asperger zauważył, że niektóre maluchy świetnie mówią czy mają dużą wiedzę, jednak gorzej radzą sobie z motoryką czy nawiązywaniem kontaktów z innymi. Zaczął więc badać to zagadnienie. Jako odrębna jednostka chorobowa zostało ono wyszczególnione w klasyfikacji Amerykańskiego Towarzystwa Psychiatrycznego, w do niedawna obowiązującej klasyfikacji DSM IV.

Według najnowszego podręcznika DSM V Zespół Aspergera zalicza się do Spektrum Zaburzeń Autystycznych (ASD) obok autyzmu i bliżej niezdiagnozowanych zaburzeń ze spektrum autyzmu.

Zespół Aspergera statystyki

Dawniejsze dane przedstawione przez naukowców szacowały, że na Zespół Aspergera w wieku szkolnym cierpiało ok. 4 dzieci na 1000. Odnośnie zapadalności na tę chorobę,  zauważono różnice ze względu na płeć. Częściej występowała ona u chłopców niż u dziewcząt w proporcji 8:1. Obecnie rozpowszechnienie zaburzeń ze spektrum autyzmu określa się na 62 osoby na 10000.

Przyczyny zaburzeń ze spektrum autyzmu (ASD)

Wśród przyczyn ASD najczęściej wymienia się m.in. czynniki genetyczne, wiek ojca (powyżej 40 r.ż.), urazy z okresu prenatalnego, uszkodzenia ośrodkowego układu nerwowego o różnej etiologii (np. w przebiegu toksoplazmozy) oraz poważne infekcje.

Objawy ASD

Pewne niepokojące objawy ASD u swoich dzieci rodzice mogą zauważyć już w 1 i 2 roku życia. Ogólnie rzecz ujmując, dziecko pokazuje swoim postępowaniem, że nie jest gotowe na to, aby nawiązać relacje społeczne. Może to być na przykład unikanie kontaktu wzrokowego, czy brak reakcji na własne imię. Często maluchy nie są po prostu zainteresowane bodźcami płynącymi ze środowiska.

Wśród objawów ASD wymienia się również m.in.:

  • problem m.in. z okazywaniem przywiązania,
  • brak zdolności do naprzemiennego uczestniczenia w interakcjach,
  • brak emocjonalnego dostrojenia do emocji okazywanych przez inną osobę,
  • brak dostosowania mimiki do sytuacji społecznych.

Należy przy tym zaznaczyć, że każde dziecko jest inne i nie wszystkie wyżej wymienione objawy mogą się pojawić.

Najbardziej typowe objawy zespołu Aspergera występują w młodym wieku

Rozpoznanie ASD

Diagnozy zaburzeń ze spektrum autyzmu (ASD) zwykle dokonują wspólnie pediatra, neurolog, psychiatra dziecięcy i psycholog. Diagnozę stawiają po przeprowadzeniu wywiadu z rodzicami, obserwacji dziecka oraz wykonaniu odpowiednich testów.

Psycholog sprawdza m.in. czy u pacjenta we wczesnym okresie rozwojowym nie występują:

  1. Nieustępujące trudności w komunikacji społecznej i w zakresie interakcji społecznych w wielu kontekstach, manifestujące się obecnie lub w wywiadach w następujący sposób (przykłady nie wyczerpują tematu, są jedynie ilustracją):
  • deficyty w sferze okazywania społeczno - emocjonalnej wzajemności np. problemy z normalną konwersacją, wymianą zdań,
  • deficyty w sferze komunikacji niewerbalnej, np. niedostateczny kontakt wzrokowy,
  • deficyty w obszarze rozpoznawania, podtrzymywania i rozumienia relacji np. trudności w zabawie opierającej się na nawiązywaniu przyjaźni.
  1. Ograniczone, powtarzające się wzorce zachowań, zainteresowań lub czynności, objawiające się m.in.
  • powtarzającymi się ruchami ciała czy układaniem zabawek w szeregu,
  • potrzebą niezmienności, przywiązaniem do czynności rutynowych np. silna reakcja stresowa na niewielką zmianę,
  • niezwykle ograniczonymi zainteresowaniami o szczególnej intensywności,
  • wzmożoną lub osłabioną reaktywnością na bodźce czuciowe np. obojętność na ból/temperaturę.

Psycholog sprawdza też poziom funkcjonowania pacjenta.

Leczenie ASD

W leczeniu ASD stosuje się odpowiednio dobrane elementy terapii behawioralno-poznawczej, naukę komunikacji (reguł i zasad) i kształtowanie umiejętności społecznych. Czasami zasadna jest opieka logopedyczna polegająca na nauce właściwej intonacji, akcentu używanych w mowie oraz odpowiednich gestów niezbędnych w komunikacji społecznej.

Dużą uwagę w przebiegu leczenia przykłada się również do odpowiedniej diety dziecka. Ze względu na częste problemy ze strony układu pokarmowego, u dzieci z zaburzeniami ze spektrum autyzmu należy wyłączyć z diety np. słodycze czy gluten.

Inne zaburzenia u osób z ASD:

Z tego względu podejmuje się leczenie neuroleptykami, lekami przeciwlękowymi, czy przeciwdepresyjnymi.

Piśmiennictwo:

Aneta Kraszewska – Orzechowska, Zachowania dzieci z zespołem Aspergera i proponowane formy pomocy, Annales Universiattis Mariae Curie-Skłodowska, Lublin 2007, vol.XX, Sectjo J, 43-55.

Sigman M, Dijamco A, Gratier M, Rozga A. Early detection of core deficits in autism. Ment. Retard. Dev. Disabil. Rev. 2004; 10: 221–233.

Rybakowski F.i in. Zaburzenia ze spektrum autyzmu – epidemiologia, objawy, współzachorowalność i rozpoznawanie Psychiatr. Pol. 2014; 48(4): 653–665

Dowiedz się więcej:

Choroba psychiczna - dlaczego obawiamy się wizyty u psychiatry?

https://www.medicover.pl/o-zdrowiu/choroba-psychiczna-dlaczego-obawiamy-sie-wizyty-u-psychiatry,6161,n,2672

Agresja i autoagresja u dzieci. Jak sobie poradzić z problemem?

https://www.medicover.pl/o-zdrowiu/agresja-i-autoagresja-u-dzieci-jak-sobie-poradzic-z-problemem,6163,n,192

Mania, epizod maniakalny - objawy i leczenie

https://www.medicover.pl/o-zdrowiu/mania-epizod-maniakalny-objawy-i-leczenie,99,n,192

autor dr Barbara Wiśniewska - Specjalista Psychologii Klinicznej
Data dodania 30.04.2018
Data ostatniej aktualizacji 16.01.2019