Zdrowe serce - co zrobić, by mieć zdrowe serce?

Choroby serca i układu krążenia powodują najwięcej zgonów na świecie. Jak podaje Eurostat, 41% mieszkańców Starego Kontynentu umiera właśnie z ich powodu. Światowe autorytety i najważniejsze międzynarodowe organizacje od lat próbują te liczby ograniczyć, choćby przez propagowanie profilaktyki. Warto poznać kilka jej podstawowych zasad. Przecież chodzi o nasze życie.

Dlaczego warto dbać o serce?

Choroby, takie, jak: miażdżyca, choroba wieńcowa, czy nadciśnienie tętnicze nie dają we wczesnych stadiach wyraźnych, ostrych objawów. Dlatego są nazywane podstępnymi.

Niewykryte wcześnie, czy bagatelizowane, prowadzą do zaawansowanych stadiów, w których leczenie jest kłopotliwe dla chorego i często wyłącza go z codziennego życia. Ich profilaktyka polega głównie na zmianie niezdrowego stylu życia i sprowadza się do kilku zasad.

Zdrowe serce a palenie papierosów

Jak czytamy w opracowaniu pt. „Europejskie wytyczne dotyczące zapobiegania chorobom serca i naczyń w praktyce klinicznej na 2012 rok”:

„Palenie tytoniu jest uznaną przyczyną wielu różnych chorób i odpowiada za 50% wszystkich dających się uniknąć zgonów wśród palaczy, z których połowa wynika z CVD”

(CVD – z ang. cardiovascular disease – choroby serca i naczyń – przyp. red.).

Również palenie bierne znacząco zwiększa możliwość zachorowania na choroby układu krążenia. Szacuje się, że osoba niepaląca, mieszkająca z palącym partnerem, jest obarczona o 30% większym ryzykiem zachorowania, w porównaniu z osobą nienarażoną na bierne palenie.

Decydując się na rzucenie palenia warto zasięgnąć opinii lekarza, który może zastosować tzw. nikotynową terapię zastępczą w postaci plastrów, gum czy inhalatorów lub zalecić inne leki wspomagające walkę z paleniem.

Zdrowe serce - dieta dobra dla serca

Dieta jest znaczącym elementem stylu życia w pierwotnym i wtórnym zapobieganiu chorób układu krążenia.

– Spośród najważniejszych składników diety „najzdrowszej dla serca” należy wymienić: kwas foliowy, którego źródłem są foliany w warzywach i owocach, a jego niedobory powodują ryzyko miażdżycy, witaminę D, zawartą w produktach mlecznych i rybach, pochodzące z tłuszczu ryb morskich kwasy omega-3, które posiadają właściwości przeciwzakrzepowe – wymienia dietetyk i psychodietetyk Gabriela Nowakowska.

– Sterole roślinne, których źródłem są oleje roślinne i rośliny strączkowe, obniżają poziom cholesterolu. Jedząc ryby raz w tygodniu (zaleca się 2 razy w tygodniu) obniżamy o 52% ryzyko nagłej śmierci sercowej, w porównaniu do osób spożywających ryby raz w miesiącu lub wcale – wyjaśnia Gabriela Nowakowska.

Zdrowe serce a prawidłowa masa ciała

O ile w wielu krajach odnotowuje się sukcesy w redukcji niekorzystnych czynników, wpływających na rozwój chorób serca, takich, jak palenie tytoniu, nadciśnienie tętnicze czy wysoki poziom cholesterolu, o tyle w krajach rozwiniętych liczba osób z nadwagą i otyłością stale rośnie.

Jak podaje Europejskie Towarzystwo Kardiologiczne, otyłość i nadwaga wiążą się ze zwiększonym ryzykiem wystąpienia cukrzycy typu 2, nadciśnienia tętniczego, zaburzeń lipidowych, niewydolności serca, choroby wieńcowej i innych.

Warto pamiętać, że przyjmuje się, iż o nadwadze mówimy, gdy BMI mieści się w przedziale 25-29,9. Otyłość to wynik BMI powyżej 30. Ostatnio lekarze zwracają uwagę nie tylko na wskaźnik BMI w określaniu ryzyka zapadalności na choroby serca i naczyń. Okazuje się, że niezwykle istotna jest również tzw. otyłość brzuszna.

Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) zaleca, aby w przypadku obwodu pasa powyżej 102 cm u mężczyzn i 88 cm u kobiet podjąć działania w celu zmniejszenia masy ciała.

Serce i tętnica zdrowe i chore - porównanie

Zdrowe serce a aktywność fizyczna

Siedzący tryb życia jest obecnie w naszej części świata jedną z głównych przyczyn chorób układu krążenia. Systematyczny i każdorazowo długotrwały wysiłek fizyczny jest więc podstawowym narzędziem profilaktycznym.

Odpowiedni do wieku i zaawansowania trening wpływa pozytywnie na naszą kondycję, a także pozwala na redukcję tkanki tłuszczowej, obniża ciśnienie krwi u pacjentów z nadciśnieniem oraz opóźnia wystąpienie nadciśnienia tętniczego u osób zdrowych, a także działa przeciwzakrzepowo.

Jedną z bezpieczniejszych, a równocześnie wydajnych form aktywności jest tzw. trening kardio. Jego główna zasada – długotrwały wysiłek o umiarkowanej intensywności, czyli na poziomie 60-70% tętna maksymalnego.

Najprostszy wzór obliczania tętna maksymalnego (podawanego w uderzeniach na minutę) przedstawia się następująco: tętno maksymalne = 220 – wiek. Dlatego na przykład dla osoby w wieku 40 lat trening kardio powinien odbywać się na zakresach tętna w przedziale 108-126 uderzeń na minutę. Należy więc zaopatrzyć się w pulsometr, który na bieżąco będzie pokazywać wartość tętna podczas wysiłku.

Przed podjęciem wysiłku fizycznego warto zapytać lekarza prowadzącego o najlepsze dla nas formy aktywności. Niezwykle istotne dla osób prowadzących dotychczas siedzący tryb życia jest, aby intensywność ćwiczeń zwiększać stopniowo.

Zdrowe serce - kontrola ciśnienia tętniczego

Ciśnienie tętnicze to siła, z jaką krew działa na ścianki naczyń krwionośnych. Wartość ciśnienia (mierzoną w mm słupa rtęci – mm Hg) określają dwie liczby. Pierwsza jest wartością ciśnienia skurczowego, druga – rozkurczowego.

Jak dowodzą badania, podwyższone ciśnienie tętnicze może prowadzić między innymi do niewydolności serca, choroby wieńcowej, choroby tętnic obwodowych i inn.

– Każdy powinien raz na jakiś czas mierzyć ciśnienie tętnicze – wyjaśnia Adam Brzozowski, kardiolog ze Szpitala Medicover. – Jeśli ktoś nie ma problemów z ciśnieniem, nie choruje przewlekle, jest szczupły i wysportowany, wystarczy, że ciśnienie zmierzy sobie okazjonalnie, na przykład raz na kilka miesięcy. Częstość pomiarów powinna być większa u osób z grupy podwyższonego ryzyka, czyli mających stresującą pracę, palących tytoń, czy osób z nadwagą. Dla osób niechorujących na cukrzycę progowe wartości ciśnienia tętniczego wynoszą 135 mm Hg (skurczowe) i 85 mm Hg (rozkurczowe), natomiast u osób chorujących na cukrzycę wartości te są niższe i wynoszą 130 mm Hg na 80 mm Hg.

Zdrowe serce - kontrola poziomu cholesterolu i cukru we krwi

– W profilu lipidowym oznaczamy: cholesterol całkowity, frakcję HDLfrakcję LDL oraz trójglicerydy – wyjaśnia Adam Brzozowski. – Mówi się potocznie, że frakcja HDL to cholesterol dobry, a LDL – zły. Podwyższony poziom cholesterolu LDL w krwi prowadzi do rozwoju miażdżycy. Nadmiar cholesterolu LDL odkłada się w ściankach tętnic, tworząc tzw. blaszkę miażdżycową, co skutkuje zwężeniem tętnic i prowadzi do chorób serca. – Jeśli chodzi o częstość takich badań, możemy przyjąć, że u osoby zdrowej i młodej (do 40 lat), nieobciążonej żadnymi chorobami, wystarczy sprawdzać cholesterol przynajmniej raz na dwa lata. W przypadku osób z podwyższonym poziomem cholesterolu LDL, czy chorujących na cukrzycę, bądź inne choroby, o częstości badań decyduje lekarz – mówi Adam Brzozowski.

Często wystarczy zmiana nawyków żywieniowych, a gdy przekroczenie normy jest znaczące, lekarz może zastosować leczenie farmakologiczne. Okresowa kontrola stężenia cukru we krwi pozwala na wykrycie cukrzycy. Warto wiedzieć, że w jej przebiegu dochodzi do wielu zaburzeń metabolicznych, prowadzących do miażdżycy.

Należy pamiętać, że wyżej opisane działania profilaktyczne, polegające w skrócie na zmianie stylu życia, można podjąć w każdej chwili.

– Zawsze jest dobry czas, aby rzucić palenie, zracjonalizować dietę czy podjąć wysiłek fizyczny – przekonuje Adam Brzozowski. – Zawsze jest dobry moment, aby zatroszczyć się o nasze serce.

Dowiedz się więcej:

Ocena zachowań seksualnych mężczyzn w ciągu pierwszych 9 miesięcy po zawale serca

https://journals.viamedica.pl/seksuologia_polska/article/view/35035/25490

Entropia w badaniach zaburzeń rytmu serca

http://www.matstos.pjwstk.edu.pl/no9/no9_graff_kolesiak.pdf

Problemy rodzin wychowujących dzieci z wrodzonymi wadami serca

http://hlhs.pl/wp-content/uploads/problemy_wychowawcze.pdf

autor Michał Durbas
Data dodania 01.11.2017
Data ostatniej aktualizacji 15.02.2019